Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 14
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Ghi chú gửi báo tường — Khải, lớp 12A
Tôi từng đề nghị bỏ lịch trực nhật theo tổ vào chiều thứ sáu. Tuần trước, tôi ở lại muộn mà hành lang vẫn còn giấy vụn. Tôi kết luận: “Chia theo tổ cũng chẳng ích gì; mỗi người tự dọn chỗ mình dùng.” Khi nói câu ấy, tôi chỉ nghĩ đến đoạn hành lang trước cửa lớp.
Thứ ba, tôi quay lại lấy quyển vở để quên. Ở góc cầu thang, bác lao công đang gom giấy; xe đẩy đã đầy, thùng giấy cạnh đó chưa được gấp. Tôi nhớ hôm trước lớp mình chuyển bàn ghế qua lối này. Những mẩu giấy dưới chân cầu thang không chỉ xuất hiện sau giờ trực; có phần do chính hoạt động chung của lớp để lại. Tôi đã nhìn một buổi tối rồi coi đó là đủ dữ liệu cho cả tuần.
Trong buổi sinh hoạt, tôi xin giữ ý kiến rằng lịch cũ cần nhẹ hơn, nhưng sửa cách phân công: trực ngắn, luân phiên theo nhóm và đặt thùng giấy gần cầu thang. Lớp thử trong một tuần. Góc hành lang sạch hơn vào vài ngày, nhưng hôm thứ tư vẫn bừa bộn. Tôi ghi ngày, vị trí và loại giấy vào bảng. Ở buổi họp sau, hai dòng còn trống; chúng cho biết mình chưa ghi nhận, chứ chưa giải thích được vì sao hành lang lại bẩn.
- Câu 1 (0,5 điểm). Khải dựa vào trải nghiệm nào để cho rằng việc trực nhật theo tổ không hiệu quả?
- Câu 2 (0,75 điểm). Chi tiết nào khiến Khải nhận ra nguyên nhân hành lang bẩn phức tạp hơn việc trực nhật làm qua loa? Nêu hai ý từ văn bản.
- Câu 3 (1,0 điểm). Việc Khải giữ lại một phần ý kiến ban đầu nhưng sửa giải pháp cho thấy cách tiếp nhận thông tin mới của cậu như thế nào?
- Câu 4 (1,75 điểm). Việc Khải tiếp tục ghi nhận tình trạng hành lang sau khi lớp thử lịch mới cho thấy điều gì về cách cậu đánh giá một ý kiến?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ về lợi ích của việc khảo sát những người cùng sử dụng một không gian trước khi thay đổi quy ước chung.
- Câu 2 (4,0 điểm). Từ câu chuyện trên, viết bài nghị luận khoảng 600 chữ bàn về cách thử nghiệm và điều chỉnh quy ước chung trong lớp học dựa trên ghi nhận thực tế.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Tuần trước Khải ở lại muộn nhưng hành lang vẫn bẩn. Chấp nhận diễn đạt tương đương, không đòi nguyên văn.
- 0,75 điểm. Bác lao công đang gom giấy vụn và xe đẩy đã đầy; thùng giấy chưa gấp; lớp từng chuyển bàn ghế qua lối đi. Nêu đúng hai chi tiết/ý đạt tối đa.
- 1,0 điểm. Khải xem xét dữ kiện quan sát được, nhận ra giải pháp ban đầu chưa tính đến không gian chung, nhưng vẫn giữ mục tiêu phân công nhẹ nhàng. Cậu điều chỉnh có căn cứ thay vì phủ nhận toàn bộ ý kiến hoặc cố bảo vệ nó bất chấp thông tin mới.
- 1,75 điểm. Khải không coi việc thay đổi lịch là kết luận cuối cùng; cậu ghi nhận kết quả sau khi áp dụng để xem cách làm mới có giải quyết được vấn đề hay còn cần điều chỉnh. Có thể nêu việc đánh giá ý kiến cần dựa trên dữ kiện tiếp theo, không chỉ ấn tượng ban đầu. Chấp nhận cách hiểu khác có căn cứ.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn nêu được lợi ích của việc hỏi người cùng sử dụng và quan sát vị trí phát sinh nhu cầu trước khi sửa quy ước; có ví dụ, đề xuất khả thi và diễn đạt mạch lạc. Tránh suy rộng nguyên nhân từ một lần quan sát.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài phân tích vì sao quy ước lớp cần được thử trong điều kiện thực tế, ghi nhận đủ bối cảnh, điều chỉnh phân công và đánh giá tác động lên không gian chung. Nêu cách lấy ý kiến công bằng, có dẫn chứng, xem xét giới hạn của thử nghiệm ngắn; chấm theo lập luận, bố cục, dẫn chứng và diễn đạt, chấp nhận hướng triển khai hợp lí khác.