Đề ôn tập Địa lí số 16: Độ che phủ rừng và sử dụng đất vùng đầu nguồn

Đề tự biên soạn, không phải đề thi chính thức. Dữ liệu ba xã A, B, C là giả định để luyện đọc bảng và tính độ che phủ; diện tích tính bằng km².

Xã	Diện tích tự nhiên	Diện tích có rừng năm 2020	Diện tích có rừng năm 2025
A	250	150	160
B	200	120	110
C	150	75	90

Độ che phủ trong bài được tính bằng diện tích có rừng chia diện tích tự nhiên, nhân 100%. Không suy ra chất lượng hay mức đa dạng sinh học chỉ từ tỉ lệ che phủ.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

1. Câu 1. Năm 2025, diện tích có rừng của xã A nhiều hơn xã C bao nhiêu km²? A. 50 km²; B. 60 km²; C. 70 km²; D. 80 km².
2. Câu 2. Xã có diện tích tự nhiên lớn nhất là: A. xã C; B. xã B; C. xã A; D. ba xã bằng nhau.
3. Câu 3. Xét độ che phủ rừng năm 2020, hai xã nào có cùng tỉ lệ? A. xã A và B; B. xã A và C; C. xã B và C; D. cả ba xã.
4. Câu 4. Độ che phủ rừng chung tăng bao nhiêu điểm phần trăm từ 2020 đến 2025? A. 1,5; B. 2,0; C. 2,5; D. 5,0.
5. Câu 5. Diện tích có rừng ở xã B thay đổi thế nào? A. tăng 10 km²; B. giảm 10 km²; C. tăng 5 km²; D. không đổi.
6. Câu 6. Độ che phủ rừng chung năm 2025 là: A. 55%; B. 57,5%; C. 58%; D. 60%.
7. Câu 7. Xã C tăng diện tích có rừng bao nhiêu km² trong giai đoạn 2020–2025? A. 15; B. 10; C. 5; D. 20.
8. Câu 8. Xã nào có độ che phủ thấp nhất năm 2025? A. xã A; B. xã B; C. xã C; D. A và C bằng nhau.
9. Câu 9. Tổng diện tích có rừng của ba xã thay đổi ra sao? A. giảm 15 km²; B. giảm 5 km²; C. tăng 15 km²; D. tăng 25 km².
10. Câu 10. Độ che phủ rừng ở xã B giảm tương đối từ năm 2020 đến 2025 bao nhiêu phần trăm so với mức năm 2020? (Làm tròn hai chữ số thập phân.) A. 8,33%; B. 9,09%; C. 10,00%; D. 12,50%.
11. Câu 11. Nhận định nào đúng khi dùng độ che phủ để đánh giá rừng? A. tỉ lệ cao chứng minh mọi loài đều được bảo vệ; B. tỉ lệ thay thế được dữ liệu về cấu trúc rừng; C. tăng tỉ lệ đồng nghĩa không còn suy thoái đất; D. cần kết hợp chỉ tiêu diện tích với chất lượng và kết nối sinh cảnh.
12. Câu 12. Dữ liệu viễn thám và kiểm tra thực địa kết hợp có thể giúp: A. loại bỏ nhu cầu kiểm kê; B. xác định mọi loài trong rừng chỉ qua ảnh; C. theo dõi biến động lớp phủ và xác minh nguyên nhân tại chỗ; D. thay thế toàn bộ quản lí đất.
13. Câu 13. Hành lang sinh thái giữa các mảng rừng có thể hỗ trợ: A. chia cắt sinh cảnh; B. kết nối nơi sống của sinh vật; C. tăng xói mòn; D. làm mất dòng chảy.
14. Câu 14. Độ che phủ rừng xã B giảm bao nhiêu điểm phần trăm? A. 5; B. 10; C. 2,5; D. 15.
15. Câu 15. Biện pháp phù hợp để giảm áp lực lên rừng đầu nguồn là: A. mở đường tự phát trong rừng; B. đốt thực bì vào mùa khô; C. quản lí khai thác, phòng cháy và sinh kế địa phương theo quy hoạch; D. chuyển mọi đất dốc sang canh tác trống.
16. Câu 16. Khi độ che phủ tăng nhưng rừng tự nhiên bị thay bằng rừng trồng đơn loài, cần lưu ý rằng: A. diện tích rừng trồng và rừng tự nhiên có chức năng giống hệt nhau; B. tỉ lệ che phủ cho biết đầy đủ chất lượng sinh thái; C. không cần theo dõi loài bản địa; D. diện tích tăng chưa đủ chứng minh đa dạng sinh học phục hồi.
17. Câu 17. Mất lớp phủ trên sườn dốc có thể làm tăng: A. khả năng giữ đất; B. dòng chảy mặt và nguy cơ xói mòn; C. lượng mùn tức thời; D. độ ổn định sườn trong mọi trường hợp.
18. Câu 18. Kế hoạch sử dụng đất vùng đầu nguồn nên cân đối: A. bảo vệ sinh thái, phòng tai biến, sản xuất và nhu cầu cộng đồng; B. duy nhất doanh thu ngắn hạn; C. chỉ tiêu trồng cây bất kể điều kiện; D. mở rộng đường mà không đánh giá tác động.

Phần II. Đúng/Sai

Câu 1. Đọc tỉ lệ và biến động theo xã

1. Tổng diện tích tự nhiên của ba xã là 600 km².
2. Độ che phủ rừng của xã A năm 2025 là 60%.
3. Diện tích có rừng của xã B giảm 10 km² từ năm 2020 đến 2025.
4. Xã C chiếm 25% tổng diện tích có rừng năm 2025.

Câu 2. Độ che phủ và chất lượng rừng

1. Độ che phủ là tỉ lệ diện tích có rừng trên diện tích tự nhiên theo quy ước của bài.
2. Chỉ tiêu độ che phủ tự nó mô tả đầy đủ đa dạng loài và cấu trúc rừng.
3. Ảnh viễn thám có thể hỗ trợ phát hiện biến động lớp phủ theo thời gian.
4. Kiểm tra thực địa có thể giúp xác minh thay đổi quan sát từ ảnh.

Câu 3. Rừng đầu nguồn và quản lí

1. Thảm phủ và rễ cây có thể góp phần giữ đất trên sườn.
2. Mất rừng trên dốc không thể ảnh hưởng dòng chảy mặt.
3. Phòng cháy rừng và quản lí sinh kế có thể là các phần của kế hoạch bảo vệ rừng.
4. Mọi loại rừng trồng đều có chức năng sinh thái giống hệt rừng tự nhiên.

Câu 4. Kết nối sinh cảnh và quy hoạch

1. Khi một mảng rừng bị chia nhỏ, phần sinh cảnh nằm gần rìa có thể chiếm tỉ lệ lớn hơn, làm giảm phần sinh cảnh lõi.
2. Quy hoạch vùng đầu nguồn chỉ cần xem xét diện tích trồng cây.
3. Một chỉ tiêu tăng không đủ kết luận mọi khía cạnh môi trường đều cải thiện.
4. Cần công bố đơn vị, thời điểm và cách tính khi trình bày số liệu.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Câu 1: Diện tích rừng toàn khu vực tăng bao nhiêu phần trăm so với năm 2020? Làm tròn hai chữ số thập phân.
2. Câu 2: Tính diện tích tự nhiên chưa có rừng của ba xã năm 2020 (km²).
3. Câu 3: Xã A chiếm bao nhiêu phần trăm tổng diện tích có rừng năm 2025? Làm tròn một chữ số thập phân.
4. Câu 4: Tính chênh lệch độ che phủ rừng giữa xã A và xã B năm 2025 (điểm phần trăm).
5. Câu 5: Tính diện tích có rừng bình quân mỗi xã năm 2025 (km²).
6. Câu 6: Xã B có bao nhiêu km² đất tự nhiên chưa có rừng năm 2025?

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. C. Theo bảng, xã A có 160 km² và xã C có 90 km² rừng năm 2025; hiệu là 160−90=70 km².
2. Câu 2. C. Diện tích tự nhiên xã A là 250 km², lớn hơn 200 và 150 km².
3. Câu 3. A. Xã A có 150/250=60% và xã B có 120/200=60%; xã C có 75/150=50%.
4. Câu 4. C. Độ che phủ tăng từ 345/600=57,5% lên 360/600=60%, chênh 2,5 điểm phần trăm.
5. Câu 5. B. 110−120=−10 km², nên diện tích có rừng ở xã B giảm 10 km².
6. Câu 6. D. Lấy tổng diện tích rừng chia tổng tự nhiên: 360/600×100=60%.
7. Câu 7. A. Lấy diện tích năm 2025 trừ năm 2020: 90−75=15 km².
8. Câu 8. B. Xã B có 110/200=55%, thấp hơn xã A (64%) và xã C (60%).
9. Câu 9. C. 360−345=15 km² tăng trong toàn khu vực.
10. Câu 10. A. Độ che phủ xã B giảm từ 120/200×100=60% xuống 110/200×100=55%, tức giảm 5 điểm phần trăm. Mức giảm tương đối so với năm 2020 là (60−55)/60×100≈8,33%.
11. Câu 11. D. Tỉ lệ diện tích không cho biết đầy đủ cấu trúc, chất lượng hoặc kết nối sinh cảnh.
12. Câu 12. C. Ảnh hỗ trợ quan sát diện rộng; thực địa giúp kiểm tra lớp phủ và diễn giải nguyên nhân.
13. Câu 13. B. Kết nối các mảng sinh cảnh có thể tạo điều kiện di chuyển và trao đổi giữa quần thể.
14. Câu 14. A. Xã B từ 120/200=60% xuống 110/200=55%, giảm 5 điểm phần trăm.
15. Câu 15. C. Kế hoạch bảo vệ cần kết hợp quản lí khai thác, nguy cơ cháy và sinh kế trong điều kiện cụ thể.
16. Câu 16. D. Tăng diện tích chưa chứng minh chất lượng hoặc mức đa dạng sinh học được cải thiện.
17. Câu 17. B. Mất lớp phủ làm đất dễ chịu tác động trực tiếp của mưa và dòng chảy mặt.
18. Câu 18. A. Quy hoạch vùng đầu nguồn cần cân bằng bảo tồn, an toàn, sinh kế và sản xuất.

Phần II

1. Câu 1. a Đúng; b Sai; c Đúng; d Đúng. Tổng diện tích tự nhiên là 600 km²; độ che phủ A năm 2025 là 160/250×100=64%, không phải 60%; B giảm 120−110=10 km²; C chiếm 90/360×100=25% diện tích rừng năm 2025.
2. Câu 2. a Đúng; b Sai; c Đúng; d Đúng. Ảnh giúp theo dõi lớp phủ, còn cấu trúc và nguyên nhân biến động cần thêm dữ liệu và xác minh.
3. Câu 3. a Đúng; b Sai; c Đúng; d Sai. Thảm phủ có thể hạn chế xói mòn; các kiểu rừng khác nhau về cấu trúc và chức năng.
4. Câu 4. a Đúng; b Sai; c Đúng; d Đúng. Phân mảnh rừng thành các mảng nhỏ có thể làm giảm sinh cảnh nội lõi; mức độ tác động rìa thay đổi theo cấu trúc và điều kiện tại chỗ (USGS, Forest Fragmentation and Edge Effects). Quy hoạch cần đa mục tiêu; mỗi chỉ tiêu chỉ phản ánh một phần của hiện trạng.

Phần III

1. Câu 1: 4,35%. Diện tích rừng tăng 360−345=15 km²; tỉ lệ tăng so với năm 2020 là 15/345×100≈4,35%.
2. Câu 2: 255 km². Tổng diện tích tự nhiên 600 km² trừ 345 km² có rừng năm 2020.
3. Câu 3: 44,4%. Tỉ trọng xã A là 160/360×100≈44,4% tổng diện tích rừng năm 2025.
4. Câu 4: 9 điểm phần trăm. Năm 2025, độ che phủ A=160/250×100=64%, B=110/200×100=55%; chênh lệch 9 điểm phần trăm.
5. Câu 5: 120 km². Bình quân là 360/3=120 km² mỗi xã.
6. Câu 6: 90 km². Đất chưa có rừng của B là 200−110=90 km².

Tài liệu tham chiếu

• Cục Quản lý chất lượng, Bộ GDĐT: cấu trúc định dạng đề thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025.

Dữ liệu xã A, B, C là giả định cho bài tập. Phép tính độ che phủ và mức thay đổi đã được đối chiếu từ bảng; đề còn chờ giáo viên Địa lí thẩm định.