Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 24
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
GHI CHÚ XÁC MINH — ảnh trận lụt năm trước
Chú thích bản nháp: “Toàn bộ khu phố đã được sơ tán trong đêm.” Vy, người phụ trách bài đăng, nhớ gia đình mình ở lại tầng trên; sáng hôm sau đội cứu hộ mới đưa bà cụ hàng xóm đến nơi an toàn.
Nguồn 1 — sổ câu lạc bộ: Ảnh không kèm ngày chụp. Ghi chú người chụp xác định ảnh được chụp vào buổi sáng sau khi nước rút.
Nguồn 2 — xác nhận của tổ trưởng dân phố: Các hộ vùng thấp rời nhà trước nửa đêm; một số gia đình ở khu cao hơn ở lại. Công tác hỗ trợ tiếp tục sáng hôm sau.
Chú thích đã sửa: “Nhiều hộ vùng thấp rời nhà trong đêm; công tác hỗ trợ tiếp tục vào sáng hôm sau.” Vy thêm dòng ghi nguồn, gửi tổ trưởng xem lại, sửa tên con hẻm bị viết sai rồi đọc toàn bộ chú thích trước khi đăng vào nhóm truyền thông.
- Câu 1 (0,5 điểm). Chi tiết nào khiến Vy nghi ngờ chú thích ban đầu?
- Câu 2 (0,75 điểm). Nhóm đã kiểm tra thông tin bằng những nguồn nào?
- Câu 3 (1,0 điểm). Vì sao chú thích mới đáng tin cậy hơn dù ít kịch tính hơn?
- Câu 4 (1,75 điểm). Anh/chị bàn về trách nhiệm khi kể lại một sự kiện có thật qua hình ảnh và lời chú thích.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ về vai trò của việc ghi rõ nguồn khi chia sẻ thông tin.
- Câu 2 (4,0 điểm). Viết bài nghị luận khoảng 600 chữ bàn về ý nghĩa của sự phối hợp giữa người dân và lực lượng hỗ trợ trong ứng phó với thiên tai.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Vy nhớ gia đình mình còn ở lại sau khi nước lên; việc cứu hộ bà cụ diễn ra sáng hôm sau, không khớp với chữ “toàn bộ” và “trong đêm”.
- 0,75 điểm. Nhóm đối chiếu sổ câu lạc bộ/ghi chú người chụp và hỏi bác tổ trưởng dân phố; nêu hai nguồn là đạt.
- 1,0 điểm. Câu mới giới hạn phạm vi “nhiều hộ vùng thấp”, nêu trình tự hỗ trợ và đã được đối chiếu; nó tránh khẳng định quá mức không có chứng cứ.
- 1,75 điểm. Người kể cần phân biệt điều quan sát, điều được xác nhận và phần còn chưa rõ; kiểm tra nguồn, tránh phóng đại để gây xúc động, sẵn sàng sửa sai. Liên hệ ảnh và chú thích trong văn bản; lập luận khác hợp lí được chấp nhận.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Nêu cách ghi nguồn giúp người đọc kiểm tra bối cảnh, tôn trọng công sức và hạn chế lan truyền sai; có ví dụ và diễn đạt rõ.
- Câu 2 (4,0 điểm). Gợi ý chấm (4,0 điểm): nêu được luận điểm về sự cần thiết của phối hợp; phân tích vai trò của thông tin tại chỗ, sơ tán kịp thời, ưu tiên người dễ bị tổn thương và phối hợp cứu trợ (1,25); bàn về điều kiện phối hợp hiệu quả như chia sẻ thông tin rõ ràng, phân công, làm theo hướng dẫn chuyên môn và giữ an toàn (1,0); có dẫn chứng phù hợp, có thể liên hệ tình huống lũ trong văn bản (0,75); bố cục, lập luận và diễn đạt rõ (1,0). Chấp nhận cách triển khai khác có lí lẽ và dẫn chứng hợp lí; không khuyến khích hành động cứu hộ tự phát gây nguy hiểm.