Đề luyện tập về sinh sản ở thực vật có hoa: cấu tạo hoa, thụ phấn, thụ tinh kép, hình thành hạt/quả và luân phiên thế hệ. Trong đề, tự thụ phấn là chuyển hạt phấn trong cùng hoa hoặc giữa các hoa trên cùng cá thể; thụ phấn chéo là giữa các cá thể cùng loài. Bài tập di truyền tế bào dùng số liệu giả định nêu tại từng câu.
ĐỀ ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN SINH HỌC – ĐỀ SỐ 8
Thời gian: 50 phút. Gồm 18 câu nhiều lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý), 6 câu trả lời ngắn; thang điểm tham khảo cấu trúc 2025 là 4,5 + 4,0 + 1,5 điểm.
Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn
- Câu 1. Ở thực vật có hoa, thụ phấn là quá trình
A. hợp nhất giao tử đực với trứng B. chuyển hạt phấn từ bao phấn đến đầu nhụy C. hình thành quả từ bầu nhụy D. nảy mầm của hạt - Câu 2. Cấu trúc trong hoa tạo ra hạt phấn là
A. bao phấn B. đầu nhụy C. bầu nhụy D. noãn - Câu 3. Bộ phận thường tiếp nhận hạt phấn khi thụ phấn là
A. chỉ nhị B. cánh hoa C. đài hoa D. đầu nhụy - Câu 4. Sau thụ tinh ở thực vật có hoa, bầu nhụy thường phát triển thành
A. quả B. hạt phấn C. phôi D. nội nhũ - Câu 5. Noãn đã thụ tinh thường phát triển thành
A. cánh hoa B. hạt C. bao phấn D. ống phấn - Câu 6. Trong thụ tinh kép ở thực vật hạt kín, một tinh tử kết hợp với trứng tạo thành
A. hợp tử lưỡng bội B. hạt phấn đơn bội C. nội nhũ tam bội D. bầu nhụy - Câu 7. Tinh tử còn lại trong thụ tinh kép kết hợp với hai nhân cực, hình thành tế bào khởi đầu của
A. nội nhũ thường tam bội B. vỏ hạt đơn bội C. hợp tử lưỡng bội D. bao phấn - Câu 8. Đường đi phù hợp của ống phấn sau khi hạt phấn nảy mầm trên đầu nhụy là
A. đầu nhụy → bao phấn → chỉ nhị B. bầu nhụy → cánh hoa → đài hoa C. noãn → đầu nhụy → bao phấn D. đầu nhụy → vòi nhụy → bầu nhụy → lỗ noãn - Câu 9. Ở thực vật hạt kín, thể sống lâu và dễ quan sát như cây trưởng thành chủ yếu là
A. thể giao tử đực đơn bội B. thể giao tử cái đơn bội C. thể bào tử lưỡng bội D. hợp tử chưa phân chia - Câu 10. Trong vòng đời thực vật, giảm phân ở tế bào mẹ bào tử tạo ra
A. bào tử đơn bội B. giao tử lưỡng bội C. hợp tử lưỡng bội D. phôi tam bội - Câu 11. Ở thực vật, thể giao tử đơn bội tạo giao tử chủ yếu bằng
A. giảm phân B. thụ tinh C. nguyên phân D. thụ phấn - Câu 12. Một cây có bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội 2n=24. Bào tử đơn bội tạo bởi giảm phân có số nhiễm sắc thể là
A. 24 B. 48 C. 12 D. 6 - Câu 13. Thụ phấn tự thân (tự thụ phấn) xảy ra khi hạt phấn được chuyển
A. từ cây khác loài sang đầu nhụy B. đến đầu nhụy của cùng hoa hoặc hoa khác trên cùng cây C. từ nhụy sang bao phấn D. từ hạt đến rễ - Câu 14. Thụ phấn chéo giữa các cây cùng loài có thể góp phần
A. làm mất hoàn toàn giảm phân B. tăng biến dị tổ hợp so với tự thụ phấn thường xuyên C. tạo cá thể con có kiểu gene giống hệt mẹ trong mọi trường hợp D. thay thế thụ tinh - Câu 15. Nhân giống vô tính bằng giâm cành thường tạo cây con có kiểu gene
A. luôn khác hẳn cây mẹ B. chỉ gồm gene của cây cho phấn C. lưỡng bội tăng gấp đôi sau mỗi lần giâm D. gần như giống cây mẹ, trừ đột biến phát sinh - Câu 16. Hạt của thực vật hạt trần được gọi là “trần” vì
A. không có phôi B. không có vỏ hạt C. noãn không nằm kín trong bầu nhụy tạo quả D. không phát triển từ noãn - Câu 17. Hạt phấn ở thực vật có hoa được hình thành trong
A. bầu nhụy B. bao phấn C. đầu nhụy D. cuống hoa - Câu 18. Kết quả trực tiếp của hai sự kiện thụ tinh kép là
A. hai hợp tử lưỡng bội giống nhau B. hai hạt phấn mới C. một quả và một bầu nhụy mới D. một hợp tử phát triển thành phôi và một nhân nội nhũ thường tam bội
Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai
Câu 1. Thụ phấn và thụ tinh ở thực vật có hoa.
- Thụ phấn là sự chuyển hạt phấn đến đầu nhụy.
- Thụ phấn tự thân có thể xảy ra giữa hai hoa khác nhau trên cùng một cây.
- Thụ phấn là sự hợp nhất giao tử đực và giao tử cái.
- Ống phấn thường mọc từ hạt phấn trên đầu nhụy, đi qua vòi nhụy về phía noãn.
Câu 2. Hai sự kiện thụ tinh ở thực vật hạt kín.
- Một tinh tử kết hợp với trứng tạo hợp tử 2n.
- Tinh tử còn lại kết hợp với hai nhân cực để hình thành nhân nội nhũ thường 3n.
- Thụ tinh kép là đặc trưng phổ biến của thực vật hạt kín.
- Cả hai tinh tử đều kết hợp với trứng để tạo hai phôi trong mỗi noãn.
Câu 3. Luân phiên thế hệ và số lượng nhiễm sắc thể.
- Thể bào tử là pha lưỡng bội (2n).
- Giảm phân ở tế bào mẹ bào tử tạo bào tử đơn bội (n).
- Thể giao tử đơn bội tạo giao tử bằng nguyên phân.
- Thụ tinh giữa hai giao tử đơn bội làm giảm số nhiễm sắc thể về n.
Câu 4. Hình thành hạt, quả và sinh sản vô tính.
- Noãn sau thụ tinh thường phát triển thành hạt.
- Bầu nhụy thường phát triển thành quả.
- Giâm cành là sinh sản hữu tính vì cần thụ phấn.
- Cây con sinh sản vô tính thường gần như đồng nhất di truyền với cây mẹ, nếu không có đột biến.
Phần III. Trả lời ngắn
- Câu 1: Một loài thực vật có 2n=20. Tính số nhiễm sắc thể trong mỗi bào tử đơn bội sau giảm phân.
- Câu 2: Ở một loài có 2n=16, tính số nhiễm sắc thể trong hợp tử sau thụ tinh bình thường.
- Câu 3: Ở cây hạt kín có 2n=16, tính số nhiễm sắc thể trong nhân nội nhũ tam bội hình thành sau thụ tinh kép.
- Câu 4: Trong mô hình thí nghiệm, 80 hoa được thụ phấn; 75% phát triển thành quả non. Tính số quả non.
- Câu 5: Có 120 noãn được thụ tinh thành công, mỗi noãn tạo một hợp tử. Tính số hợp tử hình thành.
- Câu 6: Một thể giao tử cái tạo ra một trứng đơn bội. Nếu trứng có n=10, giao tử đực cùng loài cũng có n=10. Tính số nhiễm sắc thể của hợp tử.
Đáp án và lời giải
Phần I
- Câu 1. B. Thụ phấn là bước đưa hạt phấn từ bao phấn tới đầu nhụy; sự kiện này diễn ra trước khi tinh tử tới noãn.
- Câu 2. A. Hạt phấn được tạo trong bao phấn thuộc nhị; đầu nhụy là nơi tiếp nhận hạt phấn.
- Câu 3. D. Đầu nhụy có bề mặt tiếp nhận hạt phấn và hỗ trợ hạt phấn bám, nảy mầm khi tương hợp.
- Câu 4. A. Sau thụ tinh, bầu nhụy thường lớn lên thành quả; các noãn bên trong phát triển thành hạt.
- Câu 5. B. Noãn được thụ tinh phát triển thành hạt gồm phôi và mô dự trữ cùng các lớp vỏ.
- Câu 6. A. Một tinh tử hợp nhất với trứng tạo hợp tử lưỡng bội, khởi đầu phát triển phôi.
- Câu 7. A. Tinh tử thứ hai kết hợp với hai nhân cực trong túi phôi, tạo nhân nội nhũ thường tam bội ở thực vật hạt kín.
- Câu 8. D. Ống phấn mọc qua vòi nhụy vào bầu nhụy, rồi đi qua lỗ noãn để tới túi phôi.
- Câu 9. C. Cây trưởng thành hạt kín là thể bào tử lưỡng bội; thể giao tử đực và cái rất nhỏ, sống gắn với thể bào tử.
- Câu 10. A. Giảm phân làm giảm bộ nhiễm sắc thể đi một nửa, tạo bào tử đơn bội từ tế bào mẹ bào tử lưỡng bội.
- Câu 11. C. Thể giao tử đã đơn bội; nguyên phân tạo giao tử mà không tiếp tục giảm số nhiễm sắc thể.
- Câu 12. C. n=2n/2=24/2=12 nhiễm sắc thể trong mỗi bào tử sau giảm phân.
- Câu 13. B. Tự thụ phấn gồm chuyển hạt phấn trong cùng hoa hoặc giữa các hoa của cùng một cá thể cây.
- Câu 14. B. Thụ phấn chéo giữa các cá thể cùng loài có thể kết hợp vật chất di truyền từ hai cây, làm tăng biến dị tổ hợp.
- Câu 15. D. Giâm cành tạo cây mới từ mô sinh dưỡng bằng nguyên phân nên thường giữ kiểu gene của cây mẹ, trừ biến dị mới.
- Câu 16. C. Ở hạt trần, noãn không được bao kín trong bầu nhụy; vì vậy hạt không nằm trong quả như ở hạt kín.
- Câu 17. B. Hạt phấn phát triển trong bao phấn; khi chín, bao phấn mở để giải phóng hạt phấn.
- Câu 18. D. Một tinh tử tạo hợp tử và tinh tử kia góp phần tạo nội nhũ, mô nuôi phôi trong hạt.
Phần II
- Câu 1: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Thụ phấn chỉ chuyển hạt phấn; thụ tinh là sự hợp nhất giao tử và xảy ra về sau.
- Câu 2: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai. Hai tinh tử tham gia hai sự kiện khác nhau: một với trứng, một với hai nhân cực.
- Câu 3: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai. Thụ tinh khôi phục bộ lưỡng bội 2n từ hai giao tử n, không làm giảm về n.
- Câu 4: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Giâm cành không cần thụ phấn; cây con thường là dòng vô tính của cây cho cành.
Phần III
- Câu 1: 10 nhiễm sắc thể. Bào tử đơn bội có n=2n/2=20/2=10.
- Câu 2: 16 nhiễm sắc thể. Hai giao tử n=8 hợp nhất tạo hợp tử 2n=16.
- Câu 3: 24 nhiễm sắc thể. Nhân nội nhũ 3n=3×8=24.
- Câu 4: 60 quả non. 80×75/100=60.
- Câu 5: 120 hợp tử. Mỗi noãn thụ tinh thành công tạo một hợp tử; 120 noãn cho 120 hợp tử.
- Câu 6: 20 nhiễm sắc thể. n+n=10+10=20 trong hợp tử lưỡng bội.