Đề ôn tập Sinh học – Đề số 9
Chủ điểm: Vận chuyển nước, ion khoáng và chất đồng hóa ở thực vật. Chọn một phương án đúng ở Phần I.
Phần I. Câu hỏi trắc nghiệm
- Mô tả nào đúng về chiều vận chuyển chủ yếu của nước và ion khoáng trong cây?
- Từ lá xuống rễ qua mạch rây
- Hai chiều trong mạch gỗ
- Từ rễ lên các cơ quan qua mạch gỗ
- Từ rễ lên lá qua mạch rây
- Tế bào lông hút hấp thụ nước thuận lợi khi
- thế nước trong tế bào rễ cao hơn thế nước của dung dịch đất
- nồng độ chất tan trong đất luôn bằng không
- thế nước trong tế bào rễ thấp hơn thế nước của dung dịch đất
- mạch rây tạo áp suất dương ở lá
- Động lực chủ yếu kéo dòng nước liên tục trong mạch gỗ ở cây cao là
- lực hút do thoát hơi nước kết hợp với liên kết của cột nước
- áp suất thẩm thấu của mạch rây
- sự co bóp của thành mạch
- năng lượng ATP trực tiếp đẩy nước lên từng đoạn
- Khi không khí khô và có gió vừa phải, nếu các yếu tố khác không đổi, thoát hơi nước thường tăng vì
- khí khổng chắc chắn đóng hoàn toàn
- độ chênh lệch hơi nước giữa lá và không khí tăng
- nước trong lá có thế nước cao hơn đất
- mạch rây chuyển thành mạch gỗ
- Vai trò trực tiếp của ion K+ trong tế bào khí khổng khi khí khổng mở là
- làm tăng thế nước tế bào
- làm tăng chất tan, nước đi vào và tế bào trương
- làm giảm áp suất trương nước
- làm tế bào mất nước và xẹp
- Ở cây C4, CO2 ban đầu được cố định trong tế bào mô giậu thành hợp chất 4C. Ý nghĩa chính của bước này là
- thay thế hoàn toàn chu trình Calvin
- tạo glucose trực tiếp mà không cần ATP
- đóng khí khổng cả ngày
- tăng hiệu quả thu nhận CO2 và hạn chế quang hô hấp trong điều kiện nóng
- Một cây mất 600 g nước qua thoát hơi trong một ngày và hấp thụ 620 g nước. Thay đổi lượng nước của cây trong ngày là
- tăng 20 g
- giảm 20 g
- tăng 600 g
- giảm 620 g
- Phát biểu nào phân biệt đúng mạch gỗ với mạch rây?
- Mạch gỗ gồm tế bào sống ở trưởng thành; mạch rây gồm tế bào chết
- Cả hai chỉ vận chuyển theo hướng từ rễ lên lá
- Mạch rây chỉ có ở rễ
- Mạch gỗ chủ yếu dẫn nước, còn mạch rây chủ yếu dẫn đường và chất hữu cơ
- Trong mô hình dòng áp suất của mạch rây, nạp sucrose vào cơ quan nguồn thường làm
- thế nước trong ống rây giảm, nước vào từ mạch gỗ và áp suất tăng
- nước rời ống rây và áp suất giảm
- đường khuếch tán ngược về lá ngay lập tức
- mạch gỗ ngừng vận chuyển
- Một vòng vỏ thân bị bóc bỏ nhưng phần gỗ bên trong còn nguyên. Sau một thời gian, mô phình thường xuất hiện phía trên vết bóc vì
- nước không thể đi lên qua mạch gỗ
- rễ ngừng hấp thụ ion ngay lập tức
- khí khổng phía trên biến thành lỗ bì
- sản phẩm quang hợp bị cản vận chuyển xuống qua mạch rây
- Nguyên tố nào là thành phần trung tâm của phân tử diệp lục và thường được cây hấp thụ dưới dạng ion?
- Nitrogen dưới dạng NO3−
- Magnesium dưới dạng Mg2+
- Potassium dưới dạng K+
- Phosphorus dưới dạng PO43−
- Trong điều kiện đất úng kéo dài, rễ thường giảm hấp thụ chủ động ion khoáng chủ yếu vì
- mạch gỗ chuyển thành mạch rây
- nước không thể hòa tan ion
- ion khoáng bị biến thành chất hữu cơ
- thiếu oxygen làm hô hấp tế bào và tạo ATP giảm
- Cắt bỏ phần lớn lá của cây nhưng giữ nguyên rễ thường làm lực hút nước do thoát hơi giảm vì
- diện tích bề mặt thoát hơi và số khí khổng giảm
- mạch gỗ mất tính liên tục ngay lập tức
- áp suất rễ tăng vô hạn
- nồng độ ion trong đất bằng không
- Ở cây CAM, khí khổng thường mở chủ yếu vào ban đêm để
- vận chuyển sucrose trong mạch gỗ
- tăng quang hô hấp vào ban đêm
- hạn chế mất nước ban ngày, đồng thời cố định CO2 thành acid hữu cơ ban đêm
- ngăn hoàn toàn hô hấp tế bào
- Nếu nhiệt độ lá tăng vượt ngưỡng chịu đựng, khí khổng có thể đóng để
- làm giảm mất nước, dù CO2 khuếch tán vào lá cũng giảm
- đẩy đường từ mạch rây sang mạch gỗ
- tăng đồng thời CO2 và thoát hơi
- làm tăng hấp thụ nước qua lá
- Trong một thí nghiệm, độ ẩm tương đối tăng cao còn ánh sáng và nhiệt độ không đổi. Kết quả trực tiếp dễ dự đoán nhất là
- thoát hơi nước tăng mạnh vì gradient hơi nước lớn
- thoát hơi nước giảm do gradient hơi nước giữa lá và không khí nhỏ đi
- rễ không hấp thụ được nước
- mạch rây ngừng hoạt động
- Nguồn (source) của sucrose trong mạch rây thường là
- cơ quan tiêu thụ đường mạnh
- cơ quan đang xuất đường ròng, như lá trưởng thành quang hợp
- mọi tế bào đang phân chia
- chỉ mô rễ non
- Khi nồng độ muối đất cao làm thế nước của đất giảm mạnh, cây khó hút nước dù đất ẩm. Hiện tượng này chủ yếu do
- nước đi từ thế nước thấp trong đất sang thế nước cao trong rễ
- khí khổng tạo áp suất dương ở rễ
- gradien thế nước không còn thuận lợi, thậm chí đảo chiều
- ion muối phá hủy toàn bộ mạch rây
Phần II. Câu hỏi đúng/sai
Một lớp khảo sát cây đậu đủ nước dưới hai mức độ ẩm không khí.
- Độ ẩm không khí thấp thường làm tăng chênh lệch hơi nước giữa lá và không khí.
- Thoát hơi nước là quá trình tiêu tốn ATP trực tiếp để đẩy từng phân tử nước qua khí khổng.
- Nếu đất và cây không đổi, độ ẩm không khí tăng thường làm tốc độ thoát hơi giảm.
- Gió nhẹ có thể làm tăng thoát hơi do cuốn lớp không khí ẩm sát bề mặt lá.
Xét vận chuyển trong hệ mạch của một cây có mạch.
- Mạch gỗ đưa nước và ion khoáng từ rễ lên phần trên của cây.
- Mạch rây chỉ vận chuyển chất hữu cơ theo một hướng cố định từ lá xuống rễ.
- Các phần tử dẫn mạch gỗ thường chết khi trưởng thành, tạo lòng dẫn thông suốt.
- Phần tử ống rây sống và liên hệ với tế bào kèm.
Một cây có vùng rễ bị thiếu oxygen trong đất ngập úng.
- Hô hấp hiếu khí ở tế bào rễ có thể giảm.
- Lượng ATP giảm có thể ảnh hưởng hấp thụ chủ động một số ion.
- Đất úng nhất thiết làm mọi ion khoáng biến mất khỏi dung dịch đất.
- Thiếu oxygen kéo dài có thể làm rễ tổn thương.
Trong mô hình vận chuyển sucrose bằng dòng áp suất.
- Nạp sucrose ở nguồn làm giảm thế nước của ống rây.
- Nước có thể đi từ mạch gỗ vào ống rây ở cơ quan nguồn.
- Dòng khối trong ống rây được thúc đẩy bởi chênh lệch áp suất thủy tĩnh.
- Tháo sucrose ở cơ quan nhận luôn làm áp suất tại đó tăng cao hơn phía nguồn.
Phần III. Câu hỏi trả lời ngắn
- Một cây hấp thụ 780 g nước và mất 725 g nước trong ngày. Lượng nước ròng tăng bao nhiêu gam?
- Ở một ruộng cây, 40% trong 250 kg nước hấp thụ được mất qua thoát hơi. Có bao nhiêu kg nước mất theo con đường này?
- Một cây có 800 khí khổng trên 1 mm² ở một mặt lá. Diện tích mặt đó là 15 mm². Tổng số khí khổng trên mặt này là bao nhiêu?
- Trong ống rây, áp suất thủy tĩnh tại nguồn là 1,8 MPa và tại cơ quan nhận là 0,6 MPa. Độ chênh áp suất là bao nhiêu MPa?
- Một cây có 5 lá, mỗi lá thoát hơi trung bình 12 g nước trong một giờ. Tổng lượng nước mất trong 3 giờ là bao nhiêu gam?
- Nồng độ sucrose trong ống rây tăng từ 0,20 mol/L lên 0,35 mol/L. Mức tăng nồng độ là bao nhiêu mol/L?
Đáp án và lời giải
Phần I
- Câu 1. C. Mạch gỗ vận chuyển nước và ion khoáng chủ yếu theo chiều từ rễ lên thân, lá; mạch rây vận chuyển chất hữu cơ giữa cơ quan nguồn và cơ quan chứa.
- Câu 2. C. Nước đi theo gradien thế nước: từ nơi có thế nước cao hơn (đất) đến nơi có thế nước thấp hơn (tế bào lông hút).
- Câu 3. A. Thoát hơi nước tạo sức căng ở lá; tính liên kết giữa các phân tử nước và bám dính vào thành mạch giúp truyền lực kéo dọc cột nước.
- Câu 4. B. Không khí khô làm tăng chênh lệch nồng độ hơi nước giữa khoang khí của lá và môi trường, thường làm tăng khuếch tán hơi nước ra ngoài.
- Câu 5. B. Tích lũy K+ cùng các chất tan làm giảm thế nước của tế bào khí khổng; nước đi vào, áp suất trương tăng và khe khí khổng mở.
- Câu 6. D. Cơ chế tập trung CO2 ở tế bào bao bó mạch giúp enzyme Rubisco hoạt động trong môi trường giàu CO2, giảm quang hô hấp; chu trình Calvin vẫn diễn ra.
- Câu 7. A. Cân bằng nước = hấp thụ − mất đi = 620 − 600 = 20 g, nên lượng nước của cây tăng 20 g.
- Câu 8. D. Phần tử dẫn của mạch gỗ thường chết khi trưởng thành; phần tử ống rây còn sống nhưng mất nhân và được tế bào kèm hỗ trợ. Mạch rây dẫn sản phẩm đồng hóa.
- Câu 9. A. Nạp sucrose làm thế nước của ống rây giảm; nước từ mạch gỗ đi vào theo thẩm thấu, tăng áp suất thủy tĩnh và thúc đẩy dòng khối đến cơ quan nhận.
- Câu 10. D. Bóc vòng vỏ làm gián đoạn mạch rây ở vùng đó trong khi mạch gỗ còn dẫn nước; chất hữu cơ tích lũy phía trên nơi bị cắt.
- Câu 11. B. Mg2+ là nguyên tử trung tâm trong cấu trúc diệp lục. N, P, K cũng là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu nhưng không đảm nhiệm vị trí đó.
- Câu 12. D. Đất ngập nước hạn chế khuếch tán O2 tới rễ; hô hấp hiếu khí giảm, giảm ATP cung cấp cho nhiều cơ chế hấp thụ ion chủ động.
- Câu 13. A. Lá là bề mặt thoát hơi chủ yếu. Giảm diện tích lá làm giảm thoát hơi và thường giảm sức căng kéo nước trong mạch gỗ.
- Câu 14. C. Cây CAM mở khí khổng ban đêm, cố định CO2 thành acid hữu cơ dự trữ; ban ngày khí khổng đóng, CO2 được giải phóng nội bào cho chu trình Calvin.
- Câu 15. A. Đóng khí khổng hạn chế thoát hơi và nguy cơ mất nước nhưng làm giảm khuếch tán CO2, có thể hạn chế quang hợp.
- Câu 16. B. Không khí ẩm làm giảm chênh lệch hơi nước giữa lá và không khí, thường làm giảm tốc độ thoát hơi nước.
- Câu 17. B. Cơ quan nguồn xuất sản phẩm đồng hóa ròng; lá trưởng thành thường là nguồn. Cơ quan sinh trưởng, dự trữ hoặc quả đang phát triển thường là cơ quan nhận.
- Câu 18. C. Độ mặn làm giảm thế nước của dung dịch đất; nếu thế nước đất thấp hơn thế nước rễ, hút nước bị hạn chế và có thể xảy ra mất nước.
Phần II
- a) Đúng. Chênh lệch lớn thường làm khuếch tán hơi nước ra ngoài nhanh hơn.
- b) Sai. Thoát hơi nước là khuếch tán thụ động; ATP có thể tham gia điều tiết khí khổng nhưng không trực tiếp kéo cột nước.
- c) Đúng. Không khí ẩm làm giảm gradient hơi nước giữa lá và môi trường.
- d) Đúng. Lớp biên mỏng đi làm giảm tích tụ hơi nước quanh lá.
- a) Đúng. Đây là chức năng chủ yếu của mạch gỗ.
- b) Sai. Dòng đi từ cơ quan nguồn tới cơ quan nhận; hướng giữa các ống rây khác nhau có thể khác nhau.
- c) Đúng. Quản bào và mạch ống trưởng thành mất chất nguyên sinh, thành hóa gỗ.
- d) Đúng. Tế bào kèm hỗ trợ chuyển hóa và vận chuyển ở phần tử ống rây.
- a) Đúng. Oxygen là chất nhận electron cuối cùng của hô hấp hiếu khí.
- b) Đúng. Vận chuyển chủ động cần năng lượng trực tiếp hoặc gián tiếp.
- c) Sai. Úng làm thay đổi điều kiện rễ và oxy hóa khử nhưng không làm mọi ion biến mất.
- d) Đúng. Thiếu năng lượng kéo dài ảnh hưởng duy trì hoạt động và tính toàn vẹn của tế bào rễ.
- a) Đúng. Nồng độ chất tan tăng thường làm thế nước giảm.
- b) Đúng. Nước di chuyển theo gradien thế nước qua màng.
- c) Đúng. Áp suất cao hơn tại nguồn so với cơ quan nhận tạo dòng khối.
- d) Sai. Tháo đường làm nước có thể rời ống rây, thường duy trì áp suất thấp hơn ở cơ quan nhận.
Phần III
- Câu 1: 55. 780 − 725 = 55 g.
- Câu 2: 100. 0,40 × 250 = 100 kg.
- Câu 3: 12000. 800 × 15 = 12 000 khí khổng.
- Câu 4: 1,2. 1,8 − 0,6 = 1,2 MPa.
- Câu 5: 180. 5 × 12 × 3 = 180 g.
- Câu 6: 0,15. 0,35 − 0,20 = 0,15 mol/L.