Đề ôn tập tốt nghiệp THPT môn Hóa học – Đề 07

Đề luyện tập độc lập, không phải đề thi chính thức. Thời gian gợi ý: 50 phút. Khi tính, giả sử phản ứng xảy ra hoàn toàn theo phương trình đã cho nếu đề không nêu điều kiện khác.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn

1. Câu 1. Chất nào sau đây thuộc loại ester? A. CH₃COOCH₃; B. CH₃COOH; C. CH₃CH₂OH; D. CH₃CHO.
2. Câu 2. Công thức cấu tạo thu gọn của ethyl ethanoate là
   1. HCOOCH₂CH₃.
   2. CH₃COOCH₃.
   3. CH₃COOCH₂CH₃.
   4. CH₃CH₂COOH.
3. Câu 3. Khi ethanoic acid phản ứng thuận nghịch với ethanol, sản phẩm hữu cơ chính là
   1. ethanal.
   2. ethyl ethanoate.
   3. ethene.
   4. diethyl ether.
4. Câu 4. Thủy phân ethyl ethanoate trong môi trường acid tạo ra
   1. ethene và nước.
   2. methanol và propanoic acid.
   3. sodium ethanoate và ethanol.
   4. ethanol và ethanoic acid.
5. Câu 5. Thủy phân ethyl ethanoate trong NaOH dư, đun nóng, thu được
   1. ethanoic acid và ethene.
   2. ethanal và sodium hydroxide.
   3. methanol và sodium propanoate.
   4. sodium ethanoate và ethanol.
6. Câu 6. Một mol triester của glycerol với acid béo phản ứng vừa đủ với
   1. 3 mol NaOH.
   2. 1 mol NaOH.
   3. 2 mol NaOH.
   4. 6 mol NaOH.
7. Câu 7. Phân tử chất béo có liên kết C=C trong gốc acid béo có thể làm mất màu
   1. dung dịch NaCl.
   2. dung dịch bromine.
   3. nước vôi trong do tạo kết tủa.
   4. phenolphthalein trong mọi điều kiện.
8. Câu 8. Một amine có tính base Brønsted vì nguyên tử nitrogen có thể
   1. nhường proton cho nước.
   2. nhường electron cho mọi acid.
   3. nhận proton nhờ cặp electron tự do.
   4. tạo liên kết đôi C=C.
9. Câu 9. Amino acid đơn giản có đồng thời nhóm chức
   1. amine và carboxylic acid.
   2. ester và ether.
   3. aldehyde và ketone.
   4. alkene và alcohol.
10. Câu 10. Liên kết nối hai gốc amino acid trong peptide có dạng
    1. −O−O−.
    2. −COO−.
    3. −CH₂−CH₂−.
    4. −CO−NH−.
11. Câu 11. Khối lượng mol của glycine, NH₂CH₂COOH, xấp xỉ
    1. 60 g/mol.
    2. 75 g/mol.
    3. 89 g/mol.
    4. 105 g/mol.
12. Câu 12. Methyl propanoate và ethyl ethanoate là
    1. cùng một chất có hai tên thường.
    2. đồng phân hình học.
    3. hai ester đồng phân cấu tạo cùng công thức phân tử C₄H₈O₂.
    4. đồng đẳng kế tiếp nhau.
13. Câu 13. Một mol ester đơn chức RCOOR′ bị thủy phân kiềm hoàn toàn với NaOH theo tỉ lệ mol ester:NaOH là
    1. 2:1.
    2. 1:2.
    3. 1:1.
    4. 3:1.
14. Câu 14. Trong phản ứng ester hóa thuận nghịch, tách nước ra khỏi hỗn hợp khi thích hợp sẽ
    1. dịch chuyển cân bằng theo chiều tạo ester và nước.
    2. làm giảm số mol ester ở cân bằng.
    3. không ảnh hưởng đến thành phần cân bằng.
    4. làm phản ứng trở thành không thuận nghịch tuyệt đối.
15. Câu 15. Chất nào là carboxylic acid chứ không phải ester?
    1. CH₃COOCH₃.
    2. HCOOCH₂CH₃.
    3. CH₃CH₂COOCH₃.
    4. CH₃COOH.
16. Câu 16. Thủy phân 0,20 mol ethyl ethanoate bằng NaOH dư tạo tối đa số mol ethanol là
    1. 0,40 mol.
    2. 0,20 mol.
    3. 0,10 mol.
    4. 0,60 mol.
17. Câu 17. Khi một liên kết peptide hình thành từ hai phân tử amino acid đơn giản, phản ứng ngưng tụ thường tách ra
    1. H₂O.
    2. H₂.
    3. CO₂.
    4. NH₃.
18. Câu 18. Xà phòng tạo ra khi xà phòng hóa chất béo là muối của
    1. glycerol với kim loại kiềm.
    2. amino acid với sodium.
    3. acid béo với kim loại kiềm.
    4. ester với chloride.

Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai

Xác định đúng hoặc sai cho từng ý a–d.

1. Câu 1: Ethyl ethanoate được điều chế theo cân bằng CH₃COOH+C₂H₅OH⇌CH₃COOC₂H₅+H₂O.
   1. Phản ứng tạo ester và nước theo tỉ lệ mol 1:1.
   2. Phản ứng ester hóa thường thuận nghịch.
   3. Tách một sản phẩm có thể làm cân bằng dịch theo chiều tạo sản phẩm.
   4. Phản ứng này tạo sodium ethanoate trực tiếp.
2. Câu 2: Xà phòng hóa hoàn toàn một mol triester của glycerol bằng NaOH.
   1. Tiêu thụ ba mol NaOH.
   2. Tạo một mol glycerol.
   3. Tạo ba mol muối carboxylate.
   4. Chỉ cần một mol nước là sản phẩm hữu cơ duy nhất.
3. Câu 3: Xét glycine NH₂CH₂COOH và sự hình thành dipeptide từ hai phân tử glycine.
   1. Glycine có cả nhóm amine và nhóm carboxyl.
   2. Một phân tử glycine NH₂CH₂COOH gồm 10 nguyên tử.
   3. Một liên kết peptide hình thành kèm tách một phân tử nước.
   4. Dipeptide tạo từ hai glycine có khối lượng mol 150 g/mol vì không mất nguyên tử nào.
4. Câu 4: Chất béo có thể chứa gốc acid béo no hoặc không no.
   1. Liên kết C=C trong gốc không no có thể cộng bromine.
   2. Hydrogen hóa thích hợp làm giảm số liên kết C=C.
   3. Mọi chất béo đều tan hoàn toàn trong nước lạnh.
   4. Xà phòng hóa chất béo cho glycerol và muối của acid béo.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Câu 1: Thủy phân hoàn toàn 0,20 mol ester đơn chức bằng NaOH dư. Tính số mol alcohol thu được nếu ester có dạng RCOOR′.
2. Câu 2: Xà phòng hóa hoàn toàn 0,15 mol triester. Tính số mol NaOH vừa đủ.
3. Câu 3: Tính khối lượng mol glycine NH₂CH₂COOH (g/mol), dùng C=12, H=1, N=14, O=16.
4. Câu 4: Viết công thức phân tử của methyl butanoate tạo từ butanoic acid và methanol.
5. Câu 5: Hai mol glycine ngưng tụ hoàn toàn tạo dipeptide có một liên kết peptide. Tính khối lượng dipeptide thu được (g); M(glycine)=75, M(H₂O)=18.
6. Câu 6: Trung hòa hoàn toàn 0,020 mol ethanoic acid bằng NaOH. Tính số mol sodium ethanoate tạo thành.

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. A. CH₃COOCH₃ có liên kết −COO− nối phần acyl với gốc methyl; ba chất còn lại lần lượt là acid carboxylic, alcohol và aldehyde.
2. Câu 2. C. Ethyl là CH₂CH₃, ethanoate là CH₃COO−; ghép lại được CH₃COOCH₂CH₃.
3. Câu 3. B. Acid carboxylic và alcohol tạo ester tương ứng cùng nước; ethanol kết hợp ethanoic acid cho ethyl ethanoate.
4. Câu 4. D. Thủy phân acid là chiều ngược của ester hóa, tạo alcohol (ethanol) và acid (ethanoic acid).
5. Câu 5. D. Trong kiềm, sản phẩm acid bị khử proton thành muối sodium ethanoate; phần alkoxy trở thành ethanol.
6. Câu 6. A. Triester có ba liên kết ester, mỗi liên kết tiêu thụ một mol NaOH khi xà phòng hóa hoàn toàn.
7. Câu 7. B. Liên kết đôi C=C cộng bromine nên gốc acid béo không no có thể làm nhạt màu dung dịch bromine.
8. Câu 8. C. Cặp electron tự do trên nitrogen có thể nhận proton, tạo ion ammonium; đó là tính base Brønsted.
9. Câu 9. A. Amino acid chứa nhóm amine (thường −NH₂) và nhóm carboxylic acid (−COOH).
10. Câu 10. D. Nhóm liên kết peptide là −CO−NH−, hình thành giữa carboxyl của amino acid này và amine của amino acid kia.
11. Câu 11. B. Công thức có C₂H₅NO₂; M=2×12+5×1+14+2×16=75 g/mol.
12. Câu 12. C. Cả hai có công thức phân tử C₄H₈O₂ nhưng khác cách nối các nhóm chức, nên là đồng phân cấu tạo.
13. Câu 13. C. Mỗi phân tử ester đơn chức có một liên kết ester nên tiêu thụ một phân tử NaOH khi thủy phân kiềm hoàn toàn.
14. Câu 14. A. Lấy bớt nước là lấy bớt sản phẩm; theo chuyển dịch cân bằng, phản ứng tiến theo chiều tạo thêm ester và nước.
15. Câu 15. D. CH₃COOH có nhóm −COOH; ba lựa chọn còn lại đều có liên kết −COO− nối hai gốc carbon, là ester.
16. Câu 16. B. Tỉ lệ ester:ethanol là 1:1, nên 0,20 mol ester tạo 0,20 mol ethanol.
17. Câu 17. A. Tạo một liên kết peptide từ hai amino acid là phản ứng ngưng tụ, thường loại ra H₂O.
18. Câu 18. C. Xà phòng là muối sodium hoặc potassium của acid béo mạch dài.

Phần II

1. Câu 1. a Đúng: hệ số ester và nước đều là 1. b Đúng: hai chiều thủy phân và ester hóa có thể xảy ra. c Đúng: lấy bớt sản phẩm kéo cân bằng theo chiều tạo thêm sản phẩm. d Sai: không có NaOH trong phương trình này nên không tạo muối sodium.
2. Câu 2. a Đúng: mỗi mol triester có ba nhóm ester. b Đúng: khung glycerol được giải phóng thành một mol glycerol. c Đúng: ba gốc acyl trở thành ba mol carboxylate. d Sai: sản phẩm hữu cơ gồm glycerol và muối carboxylate.
3. Câu 3. a Đúng: cấu trúc cho thấy −NH₂ và −COOH. b Đúng: công thức C₂H₅NO₂ có 2+5+1+2=10 nguyên tử. c Đúng: tạo mỗi liên kết peptide loại một H₂O. d Sai: dipeptide có M=2×75−18=132 g/mol.
4. Câu 4. a Đúng: C=C cộng Br₂. b Đúng: hydrogen hóa bão hòa một phần hoặc toàn bộ liên kết đôi. c Sai: chất béo kị nước, không tan hoàn toàn trong nước lạnh. d Đúng: thủy phân base của triester cho glycerol và muối acid béo.

Phần III

1. Câu 1: 0,20 mol alcohol. Tỉ lệ ester đơn chức:alcohol là 1:1 khi thủy phân hoàn toàn, nên số mol bằng số mol ester.
2. Câu 2: 0,45 mol NaOH. Mỗi mol triester phản ứng với 3 mol NaOH; 0,15×3=0,45 mol.
3. Câu 3: 75 g/mol. NH₂CH₂COOH có C₂H₅NO₂; tổng khối lượng mol=24+5+14+32=75.
4. Câu 4: C₅H₁₀O₂. Butanoic acid C₄H₈O₂ cộng methanol CH₄O rồi tách H₂O, còn C₅H₁₀O₂.
5. Câu 5: 132 g. 2 mol glycine tạo 1 mol dipeptide và mất 1 mol nước; M=150−18=132 g/mol nên khối lượng là 132 g.
6. Câu 6: 0,020 mol. Acid đơn chức phản ứng với NaOH theo tỉ lệ 1:1; sodium ethanoate tạo ra có số mol bằng số mol acid.

Nguồn tham khảo

• OpenStax Chemistry 2e, 20.3 Carboxylic Acids and Esters — nhóm chức, danh pháp và phản ứng ester hóa.
• OpenStax Chemistry 2e, 20.4 Amines and Amides — tính base của amine, amino acid và amide.
• OpenStax Organic Chemistry, 21.6 Chemistry of Esters — ester hóa, thủy phân ester và xà phòng hóa.