Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 5
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
TRÍCH PHIẾU GHI NHẬN HỖ TRỢ HÀNH KHÁCH — Bến xe
18:03: Bảng điện tử báo chuyến cuối rời bến lúc 18:10. Phương nhìn bảng lần thứ ba. Túi vải của ông Bảy bung quai, mấy quả quýt lăn trên nền. Phương nói: “Nếu ông cứ dừng lại, mình sẽ lỡ xe mất.”
18:06: Phương đặt ba lô xuống, gom quýt; ông Bảy giữ miệng túi để cô buộc quai. Khi họ đứng lên, cửa xe vừa khép. Đèn đỏ khuất sau hàng cây. Chuyến kế tiếp phải đợi gần một giờ.
Thông tin hành khách: Ông Bảy vừa rời bệnh viện sau khi thăm vợ; quýt là món bà thích. Ông không biết đường từ thị trấn kế tiếp về nhà. Phương vẫn tiếc chuyến xe nhưng nhắn mẹ báo sẽ về muộn.
Phương án tìm được: Phương hỏi nhân viên quầy và biết một tuyến dừng ở thị trấn bên cạnh. Cô mở bản đồ, gọi người cháu xác nhận điểm đón. Hai người chọn tuyến đó; người cháu chờ cạnh biển báo đỏ. Ông Bảy chia cho Phương một quả quýt rồi giữ cửa cho cô. Trên xe, Phương gửi tên thị trấn cho mẹ.
- Câu 1 (0,5 điểm). Vì sao Phương ban đầu sốt ruột khi thấy ông Bảy nhặt quýt?
- Câu 2 (0,75 điểm). Phân tích cách Phương kết hợp thông tin từ nhân viên quầy, bản đồ và cuộc gọi cho người cháu để kiểm tra phương án về nhà cho ông Bảy.
- Câu 3 (1,0 điểm). Các mốc giờ và trình tự “chuyến cuối — chuyến kế tiếp — phương án thay thế” giúp người đọc nhận ra điều gì?
- Câu 4 (1,75 điểm). Em nhận xét thế nào về cách Phương vừa tiếc chuyến xe của mình vừa hỗ trợ ông Bảy tìm đường về?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ về cách ứng xử khi một kế hoạch bị gián đoạn ngoài dự tính.
- Câu 2 (4,0 điểm). Từ ngữ liệu ở phần Đọc hiểu và trải nghiệm của bản thân, hãy viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ về sự cân bằng giữa theo đuổi mục tiêu cá nhân và quan tâm đến người xung quanh.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Cô sợ họ sẽ lỡ chuyến xe cuối rời bến lúc 18:10 nếu dừng lại lâu.
- 0,75 điểm. Nhân viên quầy cho biết có tuyến dừng ở thị trấn bên cạnh; Phương dùng bản đồ để xác định hướng đi rồi gọi người cháu kiểm tra điểm đón. Người cháu chờ cạnh biển báo đỏ, nên thông tin được đối chiếu thành phương án cụ thể. Đạt điểm khi nêu được tuyến thay thế và cách xác nhận nơi đón; chấp nhận diễn đạt tương đương có căn cứ.
- 1,0 điểm. Các mốc cho thấy thời gian gấp, chuyến xe đã rời bến và phương án thay thế kéo dài hành trình. Trình tự làm rõ sự chuyển từ tiếc nuối sang giải quyết việc còn có thể làm.
- 1,75 điểm. Phương không phủ nhận sự bất tiện: cô báo mẹ và vẫn tìm tuyến khác; đồng thời cân nhắc hoàn cảnh ông Bảy, xác nhận điểm đón để phương án thực hiện được. Chấp nhận nhận xét khác nếu có căn cứ.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn khoảng 200 chữ tập trung vào ứng xử khi kế hoạch gián đoạn: bình tĩnh xác định điều còn kiểm soát được, cập nhật cho người liên quan, tìm phương án thay thế và rút kinh nghiệm; có thể nêu giới hạn như không bỏ qua cảm xúc hay trách nhiệm. Chấm theo luận điểm, lí giải, dẫn chứng, tổ chức và diễn đạt.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài văn khoảng 600 chữ có lập luận mạch lạc. Có thể bàn về mục tiêu cá nhân giúp định hướng nỗ lực; quan tâm người khác thể hiện trách nhiệm và khả năng sống cùng cộng đồng; hai điều có thể hỗ trợ hoặc xung đột tùy hoàn cảnh; cần xác định ưu tiên, lắng nghe, giữ giới hạn và tìm cách phối hợp. Khuyến khích ví dụ thực tế, xem xét cả ích kỉ lẫn hi sinh bản thân không hợp lí. Chấm theo nội dung, lập luận, dẫn chứng, bố cục, diễn đạt và sáng tạo.