Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 6
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
TRÍCH SỔ GHI VIỆC NHÀ — cuốn của ông ngoại
Các trang đầu, Thu ghi bên lề: “Ông ghi giờ xe buýt, lượng mưa, tiền mua dầu đèn. Chắc để khỏi quên việc.” Em đặt cuốn sổ vào hộp giấy cùng mấy tờ hóa đơn cũ.
Trang giữa — các dòng ông viết: “Thứ tư: Thu về muộn, để phần canh bí.” “Trời trở lạnh, tìm áo len xanh trong ngăn dưới.” “Đón con bé ở cổng phụ, cổng chính đang sửa.” Bên cạnh trang mưa, Thu thêm: “Hồi ấy em giận vì ông đến muộn; hóa ra ông đã đứng ở cổng phụ từ sớm.”
Trang gần cuối: “Hỏi Thu cuốn sổ còn dùng được không.” Thu đặt sổ lên bàn, hỏi vì sao ông ghi cả những chuyện nhỏ. Ông đáp: “Việc nhỏ thì dễ quên. Quên rồi, có khi người khác tưởng mình không để ý.”
Trang mới, chữ Thu: “Hôm nay ông để phần miếng giòn nhất.” Em ghi ngày tháng trước dòng này, rồi khép sổ bên chiếc cặp đã soạn cho sáng hôm sau.
- Câu 1 (0,5 điểm). Ban đầu Thu nghĩ cuốn sổ của ông ngoại được dùng chủ yếu để làm gì?
- Câu 2 (0,75 điểm). Nêu hai ghi chép cho thấy ông ngoại chú ý đến sinh hoạt hoặc cảm xúc của Thu.
- Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của những ghi chép ngắn, cụ thể trong việc khắc họa tình cảm của ông.
- Câu 4 (1,75 điểm). Em hiểu thế nào về lời ông: “Việc nhỏ thì dễ quên. Quên rồi, có khi người khác tưởng mình không để ý”?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của việc chú ý đến những điều nhỏ bé trong đời sống hằng ngày.
- Câu 2 (4,0 điểm). Từ văn bản ở phần Đọc hiểu và trải nghiệm của bản thân, hãy viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ về vai trò của sự quan tâm bền bỉ trong việc xây dựng các mối quan hệ.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Thu nghĩ ông ghi các việc cần nhớ như giờ xe buýt, lượng mưa, tiền mua dầu đèn.
- 0,75 điểm. Có thể nêu: để phần canh khi Thu về muộn; tìm áo len khi trời lạnh; ghi cổng phụ cần đón vì cổng chính sửa; hỏi cuốn sổ còn dùng được không. Nêu đúng hai chi tiết là đạt tối đa.
- 1,0 điểm. Các dòng ngắn gắn với tình huống cụ thể, không trực tiếp tuyên bố tình cảm nhưng cho thấy ông để ý nhu cầu, thói quen và sự an toàn của cháu. Giọng ghi chép giản dị làm tình cảm hiện lên kín đáo, tự nhiên.
- 1,75 điểm. Lời ông gợi rằng quan tâm thường thể hiện qua việc nhớ những điều tưởng vụn vặt; không để ý hoặc không thể hiện sự để ý có thể khiến người khác cảm thấy bị bỏ quên. Có thể bàn thêm rằng ghi nhớ không phải cách duy nhất để quan tâm; cần gắn với lắng nghe và hành động phù hợp. Chấp nhận cách hiểu khác có lí lẽ.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn khoảng 200 chữ nêu được luận điểm về sự chú ý tới chi tiết đời thường, lí giải tác dụng đối với quan sát, học tập hoặc quan hệ; có ví dụ cụ thể và diễn đạt mạch lạc. Khuyến khích phân biệt chú ý với soi xét, ghi nhớ máy móc. Chấm linh hoạt theo nội dung, bố cục đoạn và ngôn ngữ.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài văn khoảng 600 chữ có bố cục, luận điểm và dẫn chứng phù hợp. Có thể phân tích sự quan tâm bền bỉ tạo tin cậy, giúp người khác cảm thấy được nhìn nhận; thể hiện bằng hành động nhỏ, đều đặn và tôn trọng nhu cầu; phân biệt quan tâm với kiểm soát hoặc hi sinh không giới hạn; nêu cách duy trì giao tiếp hai chiều. Chấm theo chất lượng lập luận, dẫn chứng, tổ chức, diễn đạt và sáng tạo; chấp nhận hướng tiếp cận riêng hợp lí.