Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 25
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
NHẬT KÝ THỬ NGHIỆM — luống rau trường học, một tháng
Ngày đầu: Thủy chụp ảnh, ghi giờ tưới và dự đoán sau ba tuần có đủ rau cho bếp bán trú. Tuần 1: Cây lớn nhanh.
Tuần 2: Mưa liên tục, đất thoát nước kém; vài gốc vàng lá. Thủy định bỏ biểu đồ vì đường tăng trưởng không đi lên như dự đoán. Thầy hỏi đã ghi lượng mưa chưa. Thủy chỉ ghi số lần tưới; chưa ghi mưa và tình trạng đất.
Điều chỉnh: Bổ sung lượng mưa và tình trạng đất; chuyển một phần cây sang luống cao hơn; hỏi cô cấp dưỡng lượng rau bếp thực sự cần. Dự báo được sửa: sản lượng thấp hơn, nhưng có thể bổ sung một phần rau cho bữa ăn.
Cuối tháng: Bảng trưng bày gồm ảnh luống sau mưa, số liệu mưa và biểu đồ tăng trưởng. Ghi chú cuối: “Thử luống cao; kiểm tra độ ẩm trước lần tưới đầu.” Thầy hỏi nếu mùa sau mưa ít; Thủy mở trang mới, để phần đối chiếu đó ở đầu danh sách.
- Câu 1 (0,5 điểm). Vì sao Thủy định bỏ biểu đồ sau tuần thứ hai?
- Câu 2 (0,75 điểm). Thủy đã bổ sung những thông tin và điều chỉnh nào?
- Câu 3 (1,0 điểm). Biểu đồ tăng trưởng không đi lên như dự đoán nhưng vẫn hữu ích ở điểm nào?
- Câu 4 (1,75 điểm). Anh/chị suy nghĩ gì về việc xem kết quả chưa như mong đợi là dữ liệu để học tiếp?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ giải thích vì sao nhật ký thử nghiệm cần ghi cả điều kiện môi trường, không chỉ những việc người thử chủ động làm.
- Câu 2 (4,0 điểm). Viết bài nghị luận khoảng 600 chữ bàn về ý nghĩa của việc điều chỉnh giả thuyết khi kết quả quan sát khác với dự đoán ban đầu.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Rau vàng lá và số liệu không đi lên như dự đoán, khiến Thủy nghĩ biểu đồ không còn phản ánh thành công.
- 0,75 điểm. Cô bổ sung lượng mưa và tình trạng đất; chuyển cây sang luống cao, hỏi bếp về nhu cầu thực tế. Nêu đủ hai chi tiết/nhóm hành động.
- 1,0 điểm. Khi đặt biểu đồ tăng trưởng cạnh bảng lượng mưa và ghi chép về đất, nhóm có thể đối chiếu điều kiện với diễn biến của cây để điều chỉnh cách tưới và dự báo thực tế hơn; dữ liệu vẫn có giá trị dù đường biểu diễn không chỉ tăng.
- 1,75 điểm. Kết quả chưa đạt có thể chỉ ra giả định thiếu hoặc điều kiện thay đổi; cần ghi nhận trung thực, tìm nguyên nhân, điều chỉnh và đánh giá lại, đồng thời phân biệt học từ thất bại với hợp thức hóa kết quả kém. Liên hệ câu chuyện.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn giải thích rằng lượng mưa, độ thoát nước và các điều kiện khác có thể tác động đến kết quả; cần ghi chúng bên cạnh số lần tưới để đọc dữ liệu có bối cảnh và tránh kết luận sai nguyên nhân. Có ví dụ, lập ý rõ, diễn đạt mạch lạc.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài viết làm rõ giả thuyết là dự đoán cần kiểm tra; khi quan sát không khớp, người học cần xem lại cách đo và điều kiện, giữ lại cả dữ liệu trái dự đoán, cân nhắc giải thích khác rồi điều chỉnh giả thuyết hoặc thiết kế thử nghiệm tiếp theo. Có thể phân biệt sửa giả thuyết dựa trên chứng cứ với chọn lọc số liệu để bảo vệ ý kiến. Bài làm cần giải thích cách giữ dữ liệu trái dự đoán và đề xuất phép thử tiếp theo dựa trên chứng cứ.