Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 22
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
PHIẾU THỰC HÀNH CÂN HÀNG — quầy cam
Lượt đầu của Đức: Đặt túi cam lên cân điện tử nhưng không trừ khay nhựa. Khách chỉ vào màn hình; con số đang tính cả khay. Đức đỏ mặt, nghĩ khách bắt bẻ rồi nhìn lại số cân.
Hướng dẫn của mẹ: Dùng thao tác trừ bì; hỏi khách có muốn cân lại không. Khách đồng ý, chờ cân mới rồi thanh toán. Khi vãn người, Đức hỏi vì sao không tự bù vài quả. Mẹ giải thích: số chênh nhỏ vẫn là tiền người mua; nếu sai thì sửa rõ, không đoán rằng khách sẽ bỏ qua.
Kiểm tra cuối ca: Lau khay, thử bằng quả cân chuẩn; màn hình hiện đúng số. Đức ghi ba bước cạnh quầy.
Lượt đầu sáng hôm sau: Khách gọi một cân cam. Đức đặt khay lên, trừ bì rồi mới đổ cam. Cậu xoay mặt cân về phía khách để cô cùng nhìn số hiện trên màn hình.
- Câu 1 (0,5 điểm). Vì sao số cân ở lượt đầu chưa phản ánh riêng khối lượng cam?
- Câu 2 (0,75 điểm). Mẹ Đức giải thích việc cân lại dựa trên nguyên tắc nào?
- Câu 3 (1,0 điểm). Chi tiết Đức ghi ba bước cạnh quầy cho thấy cậu rút kinh nghiệm ra sao?
- Câu 4 (1,75 điểm). Anh/chị hãy bàn về trách nhiệm sửa sai trong những giao dịch nhỏ hằng ngày.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ về sự trung thực trong những việc nhỏ.
- Câu 2 (4,0 điểm). Viết bài nghị luận khoảng 600 chữ bàn về vai trò của quy trình minh bạch trong bảo đảm công bằng ở các giao dịch hằng ngày.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Đức chưa thao tác trừ bì khay nhựa, nên số hiển thị gồm cả khay và cam, không chỉ riêng cam.
- 0,75 điểm. Người mua phải trả đúng phần hàng của mình; sai thì cân lại công khai thay vì tự ý bù hoặc cho rằng khách sẽ bỏ qua.
- 1,0 điểm. Đức chuyển lỗi thành quy trình nhắc việc cụ thể, kiểm tra cân bằng quả cân chuẩn và ghi các bước để giảm khả năng lặp lại.
- 1,75 điểm. Sửa sai bảo vệ quyền lợi và lòng tin, kể cả khi chênh lệch nhỏ; cần thừa nhận lỗi, khắc phục minh bạch và thay đổi quy trình. Liên hệ cách xử lí của mẹ và Đức; chấp nhận lập luận khác hợp lí.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Nêu được vì sao việc nhỏ vẫn phản ánh trách nhiệm, có ví dụ cụ thể và tránh đồng nhất một sai sót vô ý với gian dối; diễn đạt rõ.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài viết phân tích cách quy trình công khai, có thể kiểm tra và áp dụng nhất quán giúp các bên biết cách xác định số lượng/giá trị, phát hiện sai lệch và yêu cầu sửa; có thể nêu giới hạn rằng thủ tục chỉ có ích khi được thực hiện trung thực và dễ tiếp cận. Dẫn chứng, lập luận, bố cục và diễn đạt phù hợp.