Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 19
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
PHIẾU ĐỐI CHIẾU DỮ LIỆU THƯ VIỆN
Nguồn A — sổ mượn cũ: Ghi nhiều lượt nhất vào chiều thứ năm trong tuần ôn thi. An định dùng cột này để xin kéo dài giờ mở cửa. Thủ thư lưu ý năm đó thư viện sửa phòng, một số lớp học tạm ở dãy nhà bên kia.
Nguồn B — ghi nhận hiện tại: An đếm người vào thư viện trong ba buổi chiều. Thứ ba đông nhất; thứ năm vắng sau tiết cuối. Sổ cũ ghi đúng lượt mượn của thời điểm ấy, còn bảng mới mô tả lịch học hiện nay.
Ghi chú phương pháp: Ghi ngày và điều kiện thu thập dưới từng cột; đặt hai nguồn cạnh nhau để không xem chúng như cùng một lịch học. Cuộc họp kết thúc trước khi lớp chọn được giờ mở cửa.
Bước tiếp theo: Thử thêm một tuần, đếm người theo từng ngày. Ô “kết luận” để trống đến khi có dữ liệu sau đổi lịch. An cất sổ cũ vào hộp, không gấp trang đang mở.
- Câu 1 (0,5 điểm). Vì sao An định dựa vào sổ mượn cũ để đề nghị kéo dài giờ mở cửa?
- Câu 2 (0,75 điểm). Sổ cũ và bảng ghi nhận hiện tại cho biết những thông tin nào về mức độ đông của thư viện?
- Câu 3 (1,0 điểm). Việc An ghi ngày và điều kiện thu thập dưới mỗi cột có tác dụng gì khi đặt hai bảng số liệu cạnh nhau?
- Câu 4 (1,75 điểm). Vì sao An chưa ghi kết luận cuối cùng sau cuộc họp? Từ văn bản, hãy nêu cách sử dụng dữ liệu cũ khi điều kiện hiện tại đã thay đổi.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày vì sao cần thu thập số liệu trong khoảng thời gian đủ đại diện trước khi đưa ra nhận định.
- Câu 2 (4,0 điểm). Viết bài nghị luận khoảng 600 chữ bàn về cách kết hợp kinh nghiệm quá khứ với dữ liệu mới khi ra quyết định chung.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Sổ ghi thư viện từng đông nhất vào chiều thứ năm, nên An muốn dùng thông tin đó để đề nghị kéo dài giờ mở cửa.
- 0,75 điểm. Sổ cũ cho thấy lượt mượn cao vào thứ năm trong tuần ôn thi, khi một số lớp học ở dãy nhà khác; bảng hiện tại ghi nhận thứ ba đông hơn và thứ năm vắng sau tiết cuối. Nêu đúng hai thông tin đối chiếu.
- 1,0 điểm. Ngày và điều kiện giúp người đọc hiểu số liệu được ghi trong hoàn cảnh nào, tránh coi hai bảng là phép so sánh trực tiếp hoặc kết luận rằng một bảng sai. Chi tiết làm rõ cách An đặt dữ kiện vào bối cảnh trước khi diễn giải.
- 1,75 điểm. Điều kiện học và vị trí phòng đọc đã đổi, nên An cần dùng sổ cũ để hiểu nhu cầu trong giai đoạn trước, còn bảng mới phản ánh hiện tại; cả hai đều có giá trị trong phạm vi của chúng. Cậu chờ thêm dữ liệu sau khi thử lịch mới thay vì kết luận vội. Chấp nhận cách trình bày khác có căn cứ.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn làm rõ vì sao ba buổi ghi nhận hiện tại chưa chắc đại diện cho lịch sử dụng thông thường; nêu ảnh hưởng của thời điểm, biến động giữa các ngày và cách kéo dài hoặc lặp lại việc đếm trước khi kết luận. Phân biệt nhận định tạm thời với kết luận đủ căn cứ; có ví dụ, diễn đạt rõ.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài viết bàn về việc kinh nghiệm cũ giúp nhận biết xu hướng nhưng điều kiện mới có thể làm thay đổi kết quả; đề xuất kiểm tra nguồn, thời điểm, phạm vi áp dụng, bổ sung dữ liệu hiện tại và thử nghiệm trước khi quyết định. Có thể bàn giới hạn của dữ liệu mới hoặc sai lệch đo lường. Điểm dựa vào cách kiểm tra thời điểm, phạm vi và độ tin cậy của dữ liệu trước khi dùng, cùng lập luận rõ.