Đề ôn tập Địa lí số 08: Vận tải hành khách và kết nối không gian

Đề tự biên soạn. Số liệu toàn quốc năm 2023 của GSO là ước tính tổng hợp theo hệ thống thống kê. “Lượt khách vận chuyển” là lượt đi/chuyến, không đồng nhất với số cá nhân duy nhất; “lượt khách.km” tính cả quãng đường.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

1. Câu 1. Năm 2023, GSO ước tính vận tải hành khách đạt 4 679,3 triệu lượt khách vận chuyển. Chỉ tiêu này đo chủ yếu: A. lượt chuyến/lượt khách được vận chuyển; B. số cá nhân duy nhất trong dân số; C. số doanh nghiệp vận tải; D. số ghế lắp trên phương tiện.
2. Câu 2. “Lượt khách.km” phản ánh: A. số phương tiện đăng ký; B. lượng khách có tính đến quãng đường đi; C. độ dài đường bộ; D. lượng hàng hóa tính bằng tấn.
3. Câu 3. Năm 2023 có 246,8 tỉ lượt khách.km và 4,6793 tỉ lượt khách vận chuyển. Quãng đường bình quân tính trên một lượt xấp xỉ: A. 5,3 km; B. 24,7 km; C. 52,7 km; D. 527 km.
4. Câu 4. So với 2022, lượt khách vận chuyển năm 2023 tăng: A. 4,6%; B. 10,1%; C. 24,2%; D. 12,3%.
5. Câu 5. So với 2022, lượt khách.km năm 2023 tăng: A. 12,3%; B. 24,2%; C. 52,7%; D. 70%.
6. Câu 6. Tốc độ tăng lượt khách.km cao hơn tốc độ tăng lượt khách vận chuyển bao nhiêu điểm phần trăm? A. 11,9 điểm phần trăm; B. 11,9%; C. 36,5 điểm phần trăm; D. 1,9 điểm phần trăm.
7. Câu 7. Một lợi ích của mạng lưới vận tải kết nối tốt đối với sản xuất là: A. làm mất vai trò vị trí; B. giảm thời gian và chi phí tiếp cận đầu vào, thị trường; C. xóa bỏ mọi chênh lệch vùng; D. loại bỏ nhu cầu kho bãi.
8. Câu 8. Giao thông công cộng trong đô thị đông dân có thể giúp: A. giảm số người mỗi chuyến; B. tăng chiếm dụng đất của mỗi khách; C. thay thế toàn bộ đi bộ; D. vận chuyển nhiều hành khách trên một đơn vị không gian.
9. Câu 9. Nút giao thông có vị trí thuận lợi thường có thể: A. tăng khả năng kết nối và tạo điều kiện phát triển dịch vụ; B. làm khoảng cách địa lí bằng 0; C. loại bỏ hoàn toàn ùn tắc; D. không ảnh hưởng phân bố hoạt động.
10. Câu 10. Một tuyến đường mới nối vùng nguyên liệu với cảng có thể làm thay đổi: A. trục Trái Đất; B. khí hậu toàn cầu ngay lập tức; C. khả năng tiếp cận thị trường và hướng tổ chức lãnh thổ; D. thành phần hóa học của hàng hóa.
11. Câu 11. Để so sánh mức độ sử dụng vận tải giữa hai tỉnh có dân số khác nhau, nên cân nhắc: A. chỉ tổng lượt tuyệt đối; B. chỉ số lượt trên đầu người hoặc chỉ tiêu đã chuẩn hóa; C. màu sắc bản đồ; D. tên tỉnh.
12. Câu 12. Tăng kết nối giữa xe buýt, metro, đường sắt và đi bộ là ví dụ của: A. chuyên môn hóa cây trồng; B. phân hóa khí hậu; C. đô thị hóa ngược; D. liên kết đa phương thức.
13. Câu 13. Đánh giá phát triển vận tải bền vững cần xem xét: A. tiếp cận dịch vụ, phát thải, an toàn và hiệu quả sử dụng đất; B. chỉ tốc độ xe cá nhân; C. chỉ chiều dài đường; D. bỏ qua chi phí xã hội.
14. Câu 14. Nếu mục tiêu là trình bày biến động khách vận chuyển và khách.km qua nhiều năm, biểu đồ thích hợp là: A. tháp tuổi; B. biểu đồ đường với đơn vị riêng rõ ràng; C. biểu đồ địa hình; D. sơ đồ không thời gian.
15. Câu 15. 246,8 tỉ khách.km chia 4,6793 tỉ lượt khách cho kết quả đơn vị: A. km²; B. người/km; C. km/lượt khách; D. lượt khách/km.
16. Câu 16. Nếu 4 679,3 triệu lượt năm 2023 tăng 12,3% so với năm trước, số lượt tăng tuyệt đối ước khoảng: A. 512,5 triệu; B. 574,5 triệu; C. 4 166,8 triệu; D. 4 679,3 triệu lượt.
17. Câu 17. Dữ liệu tổng hợp toàn quốc không đủ để kết luận trực tiếp: A. tổng lượt khách vận chuyển; B. tỉnh nào có mức sử dụng vận tải bình quân đầu người cao nhất; C. tổng lượt khách.km; D. tốc độ tăng so với năm trước.
18. Câu 18. Quy hoạch giao thông đô thị hợp lí cần phối hợp với: A. chỉ tăng đường cho ô tô; B. chỉ mở bãi đỗ trung tâm; C. quy hoạch sử dụng đất, mật độ dân cư và mạng công cộng; D. tách nhà ở khỏi mọi dịch vụ.

Phần II. Đúng/Sai

Câu 1. Chỉ tiêu vận tải

1. Lượt khách vận chuyển được cộng theo lượt đi, không nhất thiết là số người duy nhất.
2. Lượt khách.km phản ánh cả lượng khách và quãng đường vận chuyển.
3. Số liệu tổng hợp cả năm không cho biết giờ cao điểm; muốn đánh giá thời gian quá tải cần dữ liệu phân theo thời điểm.
4. Mọi lượt khách năm 2023 đều đi đúng 52,7 km.

Câu 2. Tăng trưởng vận tải

1. Tốc độ tăng 12,3% của lượt khách vận chuyển là mức so sánh tổng năm 2023 với năm trước, không phải tốc độ tăng từng tháng.
2. Khi cùng phạm vi và kỳ thống kê, có thể chia lượt khách.km cho lượt khách vận chuyển để tính quãng đường bình quân trên một lượt.
3. Cần thống nhất phạm vi và định nghĩa chỉ tiêu trước khi dùng các tỉ số tăng trưởng để suy ra thay đổi bình quân.
4. Các tốc độ tăng tổng hợp chứng minh quãng đường của mọi hành khách cá nhân đều tăng cùng một tỉ lệ.

Câu 3. Tổ chức mạng lưới

1. Nút giao thông có thể cải thiện khả năng tiếp cận một số địa điểm.
2. Liên kết đa phương thức giúp hành khách chuyển giữa các loại hình vận tải.
3. Một tuyến mới luôn làm phát triển đồng đều tất cả địa phương trên tuyến.
4. So sánh vùng khác quy mô nên cân nhắc chỉ tiêu tương đối bên cạnh số tuyệt đối.

Câu 4. Vận tải bền vững

1. Phát triển vận tải công cộng có thể nâng sức chở trên diện tích đường nhất định.
2. Đánh giá bền vững chỉ cần đếm chiều dài đường bộ.
3. Quy hoạch giao thông có liên hệ với sử dụng đất và phân bố dân cư.
4. Dữ liệu quốc gia tổng hợp thay thế hoàn toàn dữ liệu địa phương trong mọi quyết định tuyến.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Câu 1: Nếu chia đều 4 679,3 triệu lượt khách vận chuyển năm 2023 cho 12 tháng, trung bình mỗi tháng có bao nhiêu triệu lượt? Làm tròn số nguyên.
2. Câu 2: Ước tính số lượt khách vận chuyển năm 2022 nếu 2023 là 4 679,3 triệu, tăng 12,3% (triệu lượt), làm tròn số nguyên.
3. Câu 3: Ước tính lượt khách.km năm 2022 nếu 2023 là 246,8 tỉ, tăng 24,2% (tỉ lượt khách.km), làm tròn 1 chữ số thập phân.
4. Câu 4: Tính phần trăm tăng của quãng đường bình quân trên lượt từ 2022 đến 2023, suy ra từ hai chỉ số tăng 24,2% và 12,3%, làm tròn 1 chữ số thập phân.
5. Câu 5: Một tuyến vận chuyển 2,0 triệu lượt, mỗi lượt trung bình 15 km. Tính lượt khách.km (triệu lượt khách.km).
6. Câu 6: Nêu một chỉ tiêu tương đối phù hợp khi so sánh nhu cầu vận tải giữa hai địa phương khác dân số.

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. A. Một người có thể thực hiện nhiều chuyến; lượt khách vận chuyển là số lượt, không phải đếm cá nhân duy nhất.
2. Câu 2. B. Lượt khách.km cộng quãng đường của từng lượt khách nên gộp cả lượng người đi và khoảng cách.
3. Câu 3. C. 246,8/4,6793≈52,74 km/lượt, làm tròn khoảng 52,7 km.
4. Câu 4. D. Mức tăng 12,3% là số GSO công bố cho lượt khách vận chuyển.
5. Câu 5. B. GSO ước tính lượt khách.km tăng 24,2% so với 2022.
6. Câu 6. A. Chênh lệch tốc độ tăng là 24,2%−12,3%=11,9 điểm phần trăm; đây không phải mức tăng tương đối của quãng đường bình quân.
7. Câu 7. B. Kết nối tốt giúp giảm trở ngại không gian, thời gian và chi phí tiếp cận các nguồn lực, thị trường.
8. Câu 8. D. Phương tiện công cộng có sức chở lớn, có thể đưa nhiều người qua một hành lang hẹp hơn xe cá nhân.
9. Câu 9. A. Nút thuận lợi thường làm tăng kết nối nhưng không xóa khoảng cách hay mọi ùn tắc.
10. Câu 10. C. Kết nối cảng thay đổi thời gian và chi phí tiếp cận, có thể ảnh hưởng quyết định đặt cơ sở và hướng hàng hóa.
11. Câu 11. B. Chuẩn hóa theo dân số giúp so sánh cường độ sử dụng giữa nơi có quy mô khác nhau.
12. Câu 12. D. Đa phương thức kết hợp các loại hình để hành trình liền mạch hơn.
13. Câu 13. A. Tính bền vững gồm khả năng tiếp cận, an toàn, phát thải và sử dụng không gian, không chỉ lượng đường.
14. Câu 14. B. Biểu đồ đường thích hợp chuỗi thời gian; mỗi đơn vị cần ghi rõ vì mức đo khác nhau.
15. Câu 15. C. (lượt khách·km)/(lượt khách)=km trên mỗi lượt khách.
16. Câu 16. A. Năm trước ước 4 679,3/1,123≈4 166,8 triệu; mức tăng tuyệt đối là 4 679,3−4 166,8≈512,5 triệu lượt.
17. Câu 17. B. Cần có phân tổ theo tỉnh và dân số tỉnh để tính, so sánh mức bình quân địa phương.
18. Câu 18. C. Nhu cầu di chuyển phụ thuộc vị trí nhà ở, việc làm, dịch vụ và lựa chọn phương thức.

Phần II

1. Câu 1. a Đúng; b Đúng; c Đúng; d Sai. Tổng năm không thể chỉ ra giờ cao điểm nếu thiếu số liệu phân theo thời gian; 52,7 km là bình quân tổng hợp, không phải quãng đường từng lượt.
2. Câu 2. a Đúng; b Đúng; c Đúng; d Sai. Tốc độ năm không mô tả tăng trưởng từng tháng; tỉ số giữa hai chỉ tiêu cần thống nhất kỳ và phạm vi; số bình quân không chứng minh thay đổi của từng cá nhân.
3. Câu 3. a Đúng; b Đúng; c Sai; d Đúng. Tác động tuyến phụ thuộc vị trí, dịch vụ, chính sách và mức độ tiếp cận.
4. Câu 4. a Đúng; b Sai; c Đúng; d Sai. Quyết định tuyến cần dữ liệu địa phương chi tiết bên cạnh tổng hợp quốc gia.

Phần III

1. Câu 1: 4 679,3/12≈390 triệu lượt/tháng.
2. Câu 2: 4 679,3/1,123≈4 166,8, xấp xỉ 4 167 triệu lượt.
3. Câu 3: 246,8/1,242≈198,7 tỉ lượt khách.km.
4. Câu 4: (1,242/1,123−1)×100≈10,6%.
5. Câu 5: 2,0×15=30 triệu lượt khách.km.
6. Câu 6: Ví dụ: lượt khách vận chuyển/người/năm; lượt khách.km/người; hoặc lượt đi công cộng/người, nếu phạm vi và thời kỳ thống nhất.

Nguồn số liệu

• Tổng cục Thống kê: Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội quý IV và năm 2023: vận tải hành khách 4 679,3 triệu lượt, luân chuyển 246,8 tỉ lượt khách.km và tốc độ tăng tương ứng.
• Tổng cục Thống kê: Động thái và thực trạng kinh tế – xã hội Việt Nam 2021–2023: chuỗi số liệu dịch vụ và vận tải.
• Tổng cục Thống kê: Niên giám thống kê tóm tắt 2023: nguồn đối chiếu chỉ tiêu năm.
• Cục Quản lý chất lượng, Bộ GDĐT: cấu trúc đề thi từ năm 2025.

Dữ liệu nguồn được làm tròn; các tỉ số suy ra chỉ là xấp xỉ. Đề chờ giáo viên Địa lí thẩm định.