Ôn thi tốt nghiệp THPT môn Sinh học: Đề số 19 năm 2026 có đáp án chi tiết

Đề ôn tập Sinh học – Đề số 19

Chủ điểm: Phiên mã, xử lí RNA, dịch mã và đột biến gene.

Phần I. Câu hỏi trắc nghiệm

1. Quá trình tổng hợp mRNA dựa trên khuôn DNA được gọi là
   1. dịch mã
   2. nhân đôi
   3. phân li
   4. phiên mã
2. Trong tế bào nhân thực, dịch mã diễn ra chủ yếu tại
   1. nhân con
   2. ribosome trong bào tương hoặc trên lưới nội chất hạt
   3. bộ máy Golgi
   4. lysosome
3. Trong mRNA, nucleotide bổ sung với adenine trên mạch khuôn DNA là
   1. T
   2. C
   3. G
   4. U
4. Codon mở đầu phổ biến trên mRNA là
   1. AUG
   2. UAA
   3. UGA
   4. UAG
5. Bộ ba kết thúc có chức năng
   1. mã hóa amino acid thứ 20
   2. báo kết thúc dịch mã
   3. khởi đầu phiên mã
   4. gắn trực tiếp với DNA polymerase
6. tRNA góp phần dịch mã bằng cách
   1. mang amino acid và có anticodon bắt cặp codon mRNA
   2. tạo bản sao DNA
   3. cắt bỏ intron trong mọi tế bào
   4. tạo màng sinh chất
7. Mã di truyền được gọi là thoái hóa vì
   1. mỗi codon mã hóa nhiều amino acid đồng thời
   2. một codon luôn có bốn nucleotide
   3. nhiều codon khác nhau có thể cùng mã hóa một amino acid
   4. mã di truyền thay đổi ở mỗi tế bào soma
8. Ở sinh vật nhân thực, intron trong tiền mRNA thường được
   1. dịch mã thành amino acid
   2. loại bỏ khi cắt nối RNA
   3. chuyển thành DNA trong ribosome
   4. đưa vào màng tế bào
9. Mũ 5′ và đuôi poly-A của mRNA nhân thực góp phần
   1. tạo codon kết thúc ở mọi gene
   2. thay thế toàn bộ exon
   3. ngăn ribosome gắn vào mRNA trong mọi trường hợp
   4. bảo vệ mRNA và hỗ trợ xử lí/vận chuyển
10. Một đột biến thay nucleotide nhưng không đổi amino acid trong protein có thể là đột biến
    1. vô nghĩa
    2. đồng nghĩa
    3. lệch khung do thêm một nucleotide
    4. mất toàn bộ gene
11. Đột biến tạo codon kết thúc sớm thường được gọi là đột biến
    1. vô nghĩa
    2. lặp đoạn nguyên vẹn
    3. đồng nghĩa
    4. đảo đoạn không ảnh hưởng
12. Chèn thêm một nucleotide vào vùng mã hóa thường gây
    1. dịch khung đọc từ vị trí chèn trở đi
    2. chỉ thay đổi một amino acid trong mọi trường hợp
    3. không thể ảnh hưởng trình tự amino acid
    4. tạo ngay một nhiễm sắc thể mới
13. Nếu mRNA có trình tự 5′-AUG GAA UGA-3′, chuỗi dịch mã trước codon kết thúc là
    1. Glu–Stop
    2. Met–Lys
    3. Met–Glu
    4. AUG–GAA
14. Mạch DNA mã hóa có trình tự 5′-ATG GAA TGA-3′. Trình tự mRNA tương ứng là
    1. 3′-AUG GAA UGA-5′
    2. 5′-AUG GAA UGA-3′
    3. 5′-UAC CUU ACU-3′
    4. 5′-ATG GAA TGA-3′
15. Nếu gene chỉ biểu hiện ở tế bào gan mà không biểu hiện ở tế bào da, khác biệt có thể do
    1. mỗi tế bào chỉ có một gene
    2. DNA của hai tế bào luôn hoàn toàn khác nhau
    3. tế bào da không có ribosome
    4. điều hòa biểu hiện gene khác nhau giữa hai loại tế bào
16. RNA polymerase tổng hợp mRNA theo chiều
    1. không theo chiều xác định
    2. 3′→5′
    3. 5′→3′
    4. hai chiều đồng thời trên cùng một mạch RNA
17. Một codon mRNA gồm bao nhiêu nucleotide?
    1. 5
    2. 2
    3. 3
    4. 4
18. Protein là sản phẩm trực tiếp của quá trình
    1. dịch mã
    2. cắt nối intron
    3. phiên mã
    4. nhân đôi DNA

Phần II. Câu hỏi đúng/sai

Một gene có mạch khuôn DNA 3′-TAC CTT ACT-5′.

1. mRNA được tổng hợp theo chiều 5′→3′.
2. Trình tự mRNA là 5′-AUG GAA UGA-3′.
3. Codon UGA mã hóa amino acid cuối cùng trước khi kết thúc.
4. Codon AUG thường mã hóa methionine ở vị trí khởi đầu.

Xét xử lí tiền mRNA ở sinh vật nhân thực.

1. Intron có thể bị loại bỏ trong quá trình splicing.
2. Mũ 5′ và đuôi poly-A góp phần ổn định mRNA.
3. Mọi vùng DNA được phiên mã đều dịch mã thành protein.
4. Một tiền mRNA có thể được cắt nối theo các cách khác nhau trong một số hệ thống.

Một mRNA mã hóa chuỗi peptide.

1. Ribosome đọc mRNA theo từng codon ba nucleotide.
2. tRNA mang amino acid và nhận diện codon bằng anticodon.
3. Codon kết thúc thường được nhận diện bởi tRNA mang amino acid.
4. Dịch mã tổng hợp polypeptide theo hướng đầu N đến đầu C.

Một đoạn mRNA trưởng thành dài 300 nucleotide gồm vùng mã hóa liên tục, trong đó có một codon kết thúc.

1. Đoạn này chứa 100 codon.
2. Số codon tối đa mã hóa amino acid là 99 nếu codon cuối là stop.
3. Một nucleotide chèn vào giữa vùng mã hóa thường làm lệch khung đọc phía sau.
4. Thay đổi nucleotide thứ ba của codon luôn làm đổi amino acid.

Phần III. Câu hỏi trả lời ngắn

1. Một mRNA dài 90 nucleotide, được đọc liên tục theo từng bộ ba. Có bao nhiêu codon?
2. Một vùng mã hóa có 75 nucleotide gồm 24 codon mã hóa amino acid và 1 codon stop. Số amino acid tối đa của chuỗi là bao nhiêu?
3. Mạch khuôn DNA là 3′-TAC CCG ATT-5′. Codon mRNA thứ hai là gì?
4. Một tiền mRNA dài 600 nucleotide có một intron 90 nucleotide, giả sử chỉ loại bỏ intron này. Độ dài mRNA trưởng thành là bao nhiêu nucleotide?
5. Một mRNA có 8 codon mã hóa amino acid rồi đến 1 codon kết thúc. Số amino acid trong chuỗi là bao nhiêu?
6. Nếu gene phiên mã mRNA gồm 45 nucleotide mã hóa liên tục và codon cuối là stop, số amino acid tối đa là bao nhiêu?

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. D. Phiên mã dùng một mạch DNA làm khuôn để tổng hợp RNA bổ sung.
2. Câu 2. B. Ribosome đọc codon trên mRNA và tổng hợp chuỗi polypeptide trong bào tương hoặc gắn với lưới nội chất hạt.
3. Câu 3. D. RNA dùng uracil thay thymine; A trên DNA khuôn bắt cặp với U trên RNA.
4. Câu 4. A. AUG thường khởi đầu dịch mã và mã hóa methionine.
5. Câu 5. B. UAA, UAG và UGA là các codon kết thúc, không mã hóa amino acid.
6. Câu 6. A. tRNA đưa amino acid tới ribosome; anticodon nhận diện codon tương ứng trên mRNA.
7. Câu 7. C. Có 64 codon nhưng chỉ 20 amino acid và các tín hiệu kết thúc; nhiều amino acid do nhiều codon mã hóa.
8. Câu 8. B. Quá trình splicing loại intron và nối các exon để tạo mRNA trưởng thành.
9. Câu 9. D. Mũ 5′ và đuôi poly-A giúp ổn định mRNA và hỗ trợ xuất nhân, khởi đầu dịch mã.
10. Câu 10. B. Tính thoái hóa của mã di truyền cho phép một thay đổi nucleotide không làm đổi amino acid.
11. Câu 11. A. Codon kết thúc xuất hiện sớm làm dừng dịch mã trước khi chuỗi polypeptide hoàn tất.
12. Câu 12. A. Thêm một nucleotide không theo bội số của ba làm đổi cách chia codon ở phía sau.
13. Câu 13. C. AUG mã hóa methionine, GAA mã hóa glutamate; UGA kết thúc dịch mã.
14. Câu 14. B. Mạch mã hóa có trình tự như mRNA, nhưng T được thay bằng U và chiều vẫn 5′→3′.
15. Câu 15. D. Các loại tế bào có thể biểu hiện những tập hợp gene khác nhau dù phần lớn cùng bộ gene.
16. Câu 16. C. RNA polymerase nối nucleotide vào đầu 3′ đang phát triển; RNA kéo dài theo chiều 5′→3′.
17. Câu 17. C. Mã di truyền được đọc theo bộ ba nucleotide gọi là codon.
18. Câu 18. A. Dịch mã dùng thông tin trên mRNA để nối amino acid thành polypeptide; polypeptide có thể tiếp tục biến đổi thành protein chức năng.

Phần II

1. Đúng. RNA polymerase kéo dài mRNA theo chiều 5′→3′.
2. Đúng. RNA bổ sung với mạch khuôn: T-A, A-U, C-G, G-C.
3. Sai. UGA là codon kết thúc.
4. Đúng. AUG là codon mở đầu phổ biến.
5. Đúng. Splicing loại intron và nối exon.
6. Đúng. Các đầu mút được biến đổi giúp bảo vệ và vận chuyển RNA.
7. Sai. Có RNA không mã hóa; intron bị loại khỏi mRNA trưởng thành.
8. Đúng. Cắt nối thay thế có thể tạo các mRNA trưởng thành khác nhau.
9. Đúng. Mỗi codon xác định amino acid hoặc tín hiệu kết thúc.
10. Đúng. Bắt cặp codon–anticodon giúp đưa đúng amino acid.
11. Sai. Codon kết thúc được nhận diện bởi yếu tố giải phóng, không mã hóa amino acid.
12. Đúng. Amino acid mới được thêm vào đầu carboxyl của chuỗi đang phát triển.
13. Đúng. 300/3=100 codon.
14. Đúng. Một codon kết thúc không mã hóa amino acid.
15. Đúng. Chèn một nucleotide không theo bội số ba làm đổi nhóm codon.
16. Sai. Một số thay đổi là đột biến đồng nghĩa do mã di truyền thoái hóa.

Phần III

1. Câu 1: 30. 90/3=30 codon.
2. Câu 2: 24. Codon stop không mã hóa amino acid; 25 codon gồm 24 codon mã hóa và 1 stop.
3. Câu 3: GGC. Từ mạch khuôn CCG, mRNA bổ sung là GGC.
4. Câu 4: 510. 600−90=510 nucleotide.
5. Câu 5: 8. Codon kết thúc không mã hóa amino acid.
6. Câu 6: 14. 45/3=15 codon; trừ 1 codon kết thúc còn 14 codon mã hóa.

Tài liệu tham khảo

• OpenStax Biology 2e, 15.1: The Genetic Code.
• OpenStax Biology 2e, 15.4: RNA Processing in Eukaryotes.
• OpenStax Biology 2e, 16.1: Regulation of Gene Expression.