Ôn thi tốt nghiệp THPT môn Hóa học: Đề số 16 năm 2026 có đáp án chi tiết

Đề luyện tập về động học hóa học, tập trung vào tốc độ trung bình, quan hệ tốc độ theo hệ số phương trình và cách dùng dữ liệu thực nghiệm để nhận diện ảnh hưởng của nồng độ. Các định luật tốc độ dưới đây đều được cho hoặc suy ra từ số liệu, không giả định hệ số phương trình là số mũ.

ĐỀ ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN HÓA HỌC – ĐỀ SỐ 16

Thời gian: 50 phút. Gồm 18 câu nhiều lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý), 6 câu trả lời ngắn; thang điểm tham khảo cấu trúc 2025 là 4,5 + 4,0 + 1,5 điểm.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

1. Câu 1. Tốc độ trung bình của phản ứng có thể được biểu diễn bằng độ biến thiên nồng độ chất phản ứng hoặc sản phẩm trên
   A. một đơn vị thể tích; B. một đơn vị thời gian; C. một đơn vị áp suất ban đầu; D. một mol electron.
2. Câu 2. Nồng độ H₂O₂ giảm từ 1,00 M xuống 0,60 M trong 20,0 s. Tốc độ trung bình tiêu thụ H₂O₂ là
   A. 0,010 M s⁻¹; B. 0,030 M s⁻¹; C. 0,080 M s⁻¹; D. 0,020 M s⁻¹.
3. Câu 3. Với 2N₂O₅ → 4NO₂ + O₂, biểu thức liên hệ tốc độ phản ứng r với tốc độ biến thiên nồng độ là
   A. r=−(1/2)Δ[N₂O₅]/Δt=(1/4)Δ[NO₂]/Δt; B. r=−Δ[N₂O₅]/Δt=Δ[NO₂]/Δt; C. r=−2Δ[N₂O₅]/Δt=4Δ[NO₂]/Δt; D. r=Δ[N₂O₅]/Δt=−Δ[NO₂]/Δt.
4. Câu 4. Thực nghiệm cho định luật tốc độ r=k[A]². Khi giữ nhiệt độ và các điều kiện khác không đổi, tăng [A] lên 2 lần thì tốc độ
   A. không đổi; B. tăng 2 lần; C. tăng 4 lần; D. giảm 2 lần.
5. Câu 5. Khi [B] giữ không đổi, tăng [A] gấp đôi làm tốc độ tăng gấp đôi. Bậc riêng theo A trong điều kiện khảo sát là
   A. 0; B. 2; C. 3; D. 1.
6. Câu 6. Định luật tốc độ bậc nhất r=k[A]. Nếu r có đơn vị mol L⁻¹ s⁻¹, đơn vị của k là
   A. mol L⁻¹ s⁻¹; B. L mol⁻¹ s⁻¹; C. s⁻¹; D. mol² L⁻² s⁻¹.
7. Câu 7. Chất xúc tác làm tăng tốc độ phản ứng thuận bằng cách
   A. cung cấp cơ chế khác có năng lượng hoạt hóa thấp hơn; B. làm tăng enthalpy phản ứng; C. làm tăng năng lượng hoạt hóa; D. làm tăng lượng sản phẩm cân bằng ở mọi phản ứng.
8. Câu 8. Tăng nhiệt độ thường làm phản ứng nhanh hơn vì
   A. mọi va chạm đều tạo sản phẩm; B. phân tử ngừng chuyển động; C. số mol chất phản ứng tự tăng; D. tỉ lệ va chạm có năng lượng đủ vượt rào hoạt hóa thường tăng.
9. Câu 9. Cùng khối lượng Zn, cùng nồng độ HCl và nhiệt độ, Zn dạng bột thường phản ứng nhanh hơn miếng lớn do
   A. bột Zn có khối lượng mol nhỏ hơn; B. phương trình phản ứng đổi hệ số; C. diện tích tiếp xúc với dung dịch lớn hơn; D. Zn bột tự đóng vai trò xúc tác.
10. Câu 10. Với định luật thực nghiệm r=k[A][B]², nếu tăng [A] gấp đôi đồng thời giảm [B] còn một nửa thì tốc độ mới bằng bao nhiêu lần tốc độ ban đầu?
    A. 1/2; B. 1; C. 2; D. 4.
11. Câu 11. Trong phản ứng một chiều đang diễn ra, nồng độ chất phản ứng giảm theo thời gian. Đại lượng nào thường giảm dần nếu nhiệt độ và cơ chế không đổi?
    A. khối lượng mol của chất; B. hằng số cân bằng; C. hệ số cân bằng trong phương trình; D. tốc độ phản ứng do nồng độ giảm.
12. Câu 12. Với phản ứng có định luật thực nghiệm r=k, tăng nồng độ chất phản ứng trong miền khảo sát sẽ
    A. làm tốc độ tăng tuyến tính; B. làm tốc độ giảm; C. không làm tốc độ thay đổi; D. làm tốc độ tăng bình phương.
13. Câu 13. Trong phản ứng phân hủy 2H₂O₂→2H₂O+O₂, nồng độ O₂ tăng từ 0,10 M lên 0,28 M trong 30,0 s. Tốc độ trung bình tạo O₂ là A. −0,0060 M s⁻¹; B. 0,0030 M s⁻¹; C. 0,0060 M s⁻¹; D. 0,18 M s⁻¹.
14. Câu 14. Phản ứng 2NH₃ → N₂ + 3H₂. Nếu tốc độ tạo N₂ là 0,040 mol L⁻¹ s⁻¹ thì tốc độ tiêu thụ NH₃ là
    A. 0,080 mol L⁻¹ s⁻¹; B. 0,020 mol L⁻¹ s⁻¹; C. 0,040 mol L⁻¹ s⁻¹; D. 0,120 mol L⁻¹ s⁻¹.
15. Câu 15. Theo thuyết va chạm, một va chạm có khả năng tạo phản ứng khi các tiểu phân va chạm với
    A. năng lượng thích hợp và định hướng phù hợp; B. đúng góc 90° trong mọi phản ứng; C. bất kỳ năng lượng nào; D. nhiệt độ bằng 0 K.
16. Câu 16. Với phản ứng thuận nghịch đã đạt cân bằng ở nhiệt độ cố định, thêm xúc tác sẽ
    A. làm tăng hằng số cân bằng; B. làm tăng tốc độ đạt cân bằng nhưng không đổi thành phần cân bằng; C. làm cân bằng dịch chuyển theo chiều thuận; D. làm thay đổi ΔH của phản ứng.
17. Câu 17. Bậc phản ứng trong định luật tốc độ tổng quát thường được xác định bằng
    A. cách cộng hệ số của phương trình tổng quát trong mọi trường hợp; B. thực nghiệm; C. khối lượng bình phản ứng; D. số sản phẩm quan sát được.
18. Câu 18. Trên đồ thị nồng độ chất phản ứng theo thời gian, tốc độ tức thời tại một thời điểm liên quan đến
    A. độ dốc tiếp tuyến tại thời điểm đó, lấy dấu thích hợp; B. tung độ của điểm đầu; C. diện tích dưới toàn bộ đường cong; D. thời gian phản ứng nhân nồng độ ban đầu.

Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai

Câu 1. H₂O₂ bị phân hủy; số liệu cho thấy [H₂O₂] giảm từ 0,500 M xuống 0,300 M trong 10,0 s.

1. Tốc độ trung bình tiêu thụ H₂O₂ trong khoảng này là 0,0200 mol L⁻¹ s⁻¹.
2. Vì chất phản ứng giảm nên biểu thức −Δ[H₂O₂]/Δt có giá trị dương.
3. Tốc độ ở mọi thời điểm trong 10 giây nhất thiết bằng đúng tốc độ trung bình vừa tính.
4. Có thể theo dõi tốc độ phản ứng bằng cách đo một đại lượng biến đổi theo lượng chất, chẳng hạn nồng độ hoặc áp suất khí phù hợp.

Câu 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng.

1. Tăng nhiệt độ thường làm tăng phần va chạm có năng lượng đủ để phản ứng.
2. Nghiền nhỏ chất rắn có thể tăng diện tích tiếp xúc với chất phản ứng ở pha khác.
3. Xúc tác làm tăng tốc độ bằng một cơ chế khác và được hoàn nguyên qua chu trình phản ứng tổng thể.
4. Xúc tác làm thay đổi giá trị hằng số cân bằng ở cùng nhiệt độ.

Câu 3. Trong một thí nghiệm, tăng [A] gấp đôi trong khi giữ các điều kiện khác không đổi làm tốc độ tăng gấp bốn; dữ liệu này được dùng để lập định luật tốc độ.

1. Bậc riêng thực nghiệm theo A là 2 trong miền khảo sát.
2. Nếu phản ứng có dạng r=k[A]², khi [A] giảm còn một nửa thì r giảm còn một phần tư.
3. Số mũ của A trong định luật tốc độ luôn bằng hệ số của A trong phương trình tổng quát.
4. Không thể suy ra bậc riêng chỉ từ một phương trình phản ứng tổng quát nếu chưa biết cơ chế hoặc dữ liệu thực nghiệm.

Câu 4. Xét 2NH₃(g) → N₂(g) + 3H₂(g).

1. Tốc độ phản ứng r=−(1/2)Δ[NH₃]/Δt.
2. Tốc độ tạo H₂ gấp ba lần tốc độ tạo N₂.
3. Nếu N₂ tăng 0,010 mol L⁻¹ trong một giây thì NH₃ giảm 0,020 mol L⁻¹ trong một giây.
4. Hệ số phương trình liên hệ tốc độ biến thiên các chất, nhưng không tự xác định số mũ trong định luật tốc độ.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Câu 1: Trong thí nghiệm theo dõi một phản ứng, áp suất và nhiệt độ được giữ ở 1 atm và 0 °C. Thể tích O₂ thu được tăng từ 0,00 lên 2,24 L trong 100 s. Dùng V_m=22,4 L/mol, tính tốc độ tạo O₂ trung bình (mol/s).
2. Câu 2: Với 2A → B, tốc độ tiêu thụ A là 0,060 mol L⁻¹ s⁻¹. Tính tốc độ phản ứng r.
3. Câu 3: Định luật tốc độ bậc nhất là r=k[A]. Khi [A]=0,30 mol L⁻¹, r=0,15 mol L⁻¹ s⁻¹. Tính k.
4. Câu 4: Định luật tốc độ r=k[A]². Khi [A] tăng 3 lần, tốc độ tăng bao nhiêu lần nếu nhiệt độ không đổi?
5. Câu 5: Trong phản ứng 2NH₃→N₂+3H₂, [N₂] tăng 0,025 mol L⁻¹ trong 5,0 s. Tính tốc độ trung bình tạo H₂.
6. Câu 6: Đồ thị [A] theo t có tiếp tuyến tại t=10 s với độ dốc −0,012 mol L⁻¹ s⁻¹. Tính tốc độ tức thời tiêu thụ A tại thời điểm đó.

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. B. Tốc độ mô tả mức thay đổi lượng hoặc nồng độ chất theo thời gian, nên thứ nguyên có dạng đại lượng nồng độ chia thời gian.
2. Câu 2. D. Tốc độ tiêu thụ trung bình là −Δ[H₂O₂]/Δt=−(0,60−1,00)/20,0=0,020 M s⁻¹.
3. Câu 3. A. Chia tốc độ biến thiên mỗi chất cho hệ số tỉ lượng: r=−(1/2)Δ[N₂O₅]/Δt=(1/4)Δ[NO₂]/Δt.
4. Câu 4. C. Từ r=k[A]², thay [A] bằng 2[A] làm r mới/r cũ=2²=4.
5. Câu 5. D. Nếu r tỉ lệ với [A]^m và tăng [A] gấp đôi làm r gấp đôi, 2^m=2 nên m=1.
6. Câu 6. C. k=r/[A]; đơn vị (mol L⁻¹ s⁻¹)/(mol L⁻¹)=s⁻¹.
7. Câu 7. A. Xúc tác mở ra lộ trình phản ứng có năng lượng hoạt hóa thấp hơn; nó không làm thay đổi enthalpy của phản ứng.
8. Câu 8. D. Ở nhiệt độ cao hơn, phân bố năng lượng có phần lớn hơn các tiểu phân đạt hoặc vượt năng lượng hoạt hóa.
9. Câu 9. C. Với cùng khối lượng chất rắn, bột có tổng diện tích bề mặt tiếp xúc lớn hơn nên thường có tốc độ phản ứng ban đầu lớn hơn.
10. Câu 10. A. Tỉ số tốc độ mới/cũ = (2[A]/[A])×(([B]/2)/[B])² = 2×1/4 = 1/2. Tăng [A] gấp đôi nhưng giảm [B] còn một nửa làm tốc độ giảm còn một nửa.
11. Câu 11. D. Khi chất phản ứng bị tiêu thụ, nồng độ của nó thường giảm; theo định luật tốc độ tương ứng, tốc độ có thể giảm theo nồng độ.
12. Câu 12. C. Định luật r=k là bậc không theo chất được khảo sát; trong miền đo, thay đổi nồng độ chất đó không làm đổi tốc độ.
13. Câu 13. C. Vì câu hỏi yêu cầu tốc độ tạo O₂, lấy độ tăng nồng độ sản phẩm chia cho thời gian: (0,28−0,10)/30,0=0,0060 mol L⁻¹ s⁻¹. Hệ số của O₂ trong phương trình là 1.
14. Câu 14. A. Từ 2NH₃→N₂+3H₂, NH₃ mất đi nhanh gấp đôi tốc độ N₂ tạo thành: 2×0,040=0,080 mol L⁻¹ s⁻¹.
15. Câu 15. A. Va chạm hiệu quả cần đủ năng lượng để vượt rào và định hướng thuận lợi để các liên kết có thể biến đổi.
16. Câu 16. B. Xúc tác làm tăng tốc độ thuận và nghịch, giúp đạt cân bằng nhanh hơn; tại cùng nhiệt độ, hằng số và thành phần cân bằng không đổi.
17. Câu 17. B. Bậc phản ứng là số mũ thực nghiệm trong định luật tốc độ; với phản ứng nhiều bước, không thể đọc trực tiếp từ hệ số tổng quát.
18. Câu 18. A. Độ dốc tiếp tuyến của đồ thị nồng độ–thời gian cho đạo hàm tại thời điểm xét; dấu âm được đổi để biểu thị tốc độ tiêu thụ dương.

Phần II

1. Câu 1: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Tốc độ trung bình là (0,500−0,300)/10,0=0,0200 M s⁻¹; tốc độ tức thời có thể thay đổi theo thời gian.
2. Câu 2: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai. Xúc tác thay đổi động học của cả hai chiều chứ không đổi hằng số cân bằng ở cùng nhiệt độ.
3. Câu 3: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng. Tỉ số tốc độ khi tăng [A] gấp đôi là 4=2^m nên m=2; do r=k[A]², khi [A] còn một nửa thì r còn (1/2)²=1/4. Bậc tốc độ vẫn cần xác định từ thực nghiệm hoặc cơ chế đã biết.
4. Câu 4: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng. Các tỉ lệ tốc độ quan sát được lấy từ hệ số cân bằng; định luật tốc độ là quan hệ động học riêng.

Phần III

1. Câu 1: n(O₂)=2,24/22,4=0,100 mol. Tốc độ tạo trung bình =0,100/100=1,00×10⁻³ mol/s.
2. Câu 2: 0,030 mol L⁻¹ s⁻¹. Với 2A→B, r=−(1/2)Δ[A]/Δt=0,060/2.
3. Câu 3: 0,50 s⁻¹. k=r/[A]=0,15/0,30=0,50 s⁻¹.
4. Câu 4: 9 lần. Tỉ số tốc độ là (3[A])²/[A]²=9.
5. Câu 5: 0,015 mol L⁻¹ s⁻¹. Tốc độ tạo N₂=0,025/5,0=0,005; H₂ tạo nhanh gấp ba theo hệ số nên bằng 0,015.
6. Câu 6: 0,012 mol L⁻¹ s⁻¹. Độ dốc âm biểu thị nồng độ A đang giảm; tốc độ tiêu thụ lấy độ lớn của độ dốc.

Nguồn kiến thức tham khảo

• OpenStax Chemistry 2e, tốc độ phản ứng và quan hệ tỉ lượng.
• OpenStax Chemistry 2e, nhiệt độ, diện tích bề mặt và xúc tác.
• OpenStax Chemistry 2e, định luật tốc độ và bậc phản ứng.
• OpenStax Chemistry 2e §9.2: quan hệ thể tích–lượng khí ở nhiệt độ và áp suất không đổi.