Ôn thi tốt nghiệp THPT môn Lịch sử – Đề số 21

Đề luyện tập tự biên soạn theo định dạng tham khảo; không phải đề thi chính thức. Thời gian gợi ý: 50 phút.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn – 24 câu

1. Câu 1. Thuộc địa Gold Coast của Anh giành độc lập năm 1957 với tên gọi
   1. Ghana.
   2. Nigeria.
   3. Kenya.
   4. Uganda.
2. Câu 2. Theo đoạn 5 của Nghị quyết 1514 (XV), các dân tộc có quyền nào đối với tài nguyên thiên nhiên của mình? A. Chuyển quyền quản lý cho quốc gia từng cai trị.   B. Yêu cầu Liên hợp quốc trực tiếp khai thác.   C. Bắt buộc quốc hữu hóa mọi doanh nghiệp tư nhân.   D. Tự do định đoạt của cải và tài nguyên thiên nhiên, phù hợp với nghĩa vụ theo hợp tác kinh tế quốc tế và luật pháp quốc tế.
3. Câu 3. Theo Nguyên tắc VIII của Nghị quyết 1541 (XV), nếu một lãnh thổ hội nhập vào một quốc gia độc lập thì sự hội nhập ấy phải dựa trên điều kiện nào?
   1. Bình đẳng hoàn toàn giữa các dân tộc của lãnh thổ và của quốc gia tiếp nhận.
   2. Quyết định đơn phương của quốc gia tiếp nhận, không cần hỏi ý kiến người dân.
   3. Người dân lãnh thổ không được hưởng quyền công dân và quyền tự do cơ bản.
   4. Chỉ các lãnh thổ có cùng ngôn ngữ mới được hội nhập.
4. Câu 4. Năm 1960 thường được gọi là “Năm châu Phi” trong lịch sử phi thực dân hóa vì
   1. tất cả các quốc gia châu Phi khi đó đều gia nhập Liên hợp quốc.
   2. Liên hợp quốc giải thể Hội đồng Bảo an.
   3. châu Phi trở thành một liên bang thống nhất.
   4. 17 quốc gia mới được kết nạp, trong đó 16 quốc gia thuộc châu Phi.
5. Câu 5. Tuyên bố Evian ngày 19/3/1962 quy định trực tiếp nội dung nào? A. Chuyển giao chủ quyền cho Chính phủ lâm thời Algeria ngay trong ngày ký.   B. Ngừng bắn trên toàn lãnh thổ Algeria từ trưa 19/3/1962.   C. Kết nạp Algeria vào Liên hợp quốc.   D. Thành lập một lãnh thổ ủy trị của Liên hợp quốc tại Bắc Phi.
6. Câu 6. Nghị quyết 1541 (XV) của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1960 nêu các phương thức nào để một lãnh thổ đạt được chế độ tự quản đầy đủ? A. Chỉ có thể lập liên minh quân sự.   B. Duy trì thuộc địa vô thời hạn.   C. Bắt buộc sáp nhập vào quốc gia quản lý.   D. Độc lập, liên kết tự do với một quốc gia độc lập, hoặc hội nhập vào một quốc gia độc lập.
7. Câu 7. Ngày 26/7/1956, Tổng thống Ai Cập Gamal Abdel Nasser tuyên bố
   1. rút khỏi Liên hợp quốc.
   2. chuyển giao toàn bộ Ai Cập cho Anh.
   3. quốc hữu hóa Công ty Kênh đào Suez.
   4. thành lập tổ chức ASEAN.
8. Câu 8. Bối cảnh trực tiếp làm bùng phát khủng hoảng Suez năm 1956 là
   1. cuộc xâm lược Ba Lan của Đức.
   2. chiến tranh Triều Tiên.
   3. khủng hoảng tên lửa Cuba.
   4. cuộc tấn công của Israel vào Ai Cập, tiếp sau đó là hành động quân sự của Anh và Pháp.
9. Câu 9. Lực lượng Khẩn cấp đầu tiên của Liên hợp quốc (UNEF I) được thành lập để
   1. giúp Anh và Pháp tái lập quyền cai trị thuộc địa ở Ai Cập.
   2. giám sát ngừng bắn và việc rút các lực lượng nước ngoài khỏi lãnh thổ Ai Cập sau khủng hoảng Suez.
   3. quản lý thường trực Kênh đào Suez thay cho Ai Cập.
   4. chiến đấu thay cho quân đội Ai Cập trong mọi cuộc xung đột sau đó.
10. Câu 10. Việc Ai Cập quốc hữu hóa Công ty Kênh đào Suez năm 1956 thể hiện rõ nhất
    1. quyết định từ bỏ quyền quản lý lãnh thổ quốc gia.
    2. ý định gia nhập khối quân sự NATO.
    3. sự kết thúc của Liên hợp quốc.
    4. nỗ lực khẳng định quyền kiểm soát quốc gia đối với một công ty chiến lược hoạt động trên lãnh thổ Ai Cập.
11. Câu 11. Quan hệ đúng giữa Nghị quyết 1514 (XV) và Nghị quyết 1541 (XV) năm 1960 là
    1. cả hai đều thành lập lực lượng gìn giữ hòa bình ở Suez.
    2. Nghị quyết 1541 hủy bỏ quyền tự quyết được nêu trong Nghị quyết 1514.
    3. Nghị quyết 1514 tuyên bố về độc lập, còn Nghị quyết 1541 giải thích những lựa chọn có thể dẫn tới chế độ tự quản đầy đủ.
    4. Nghị quyết 1514 được thông qua trước khi Liên hợp quốc ra đời.
12. Câu 12. Ghana giành độc lập năm 1957, Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết 1514 (XV) năm 1960, và Algeria tuyên bố độc lập năm 1962. Nhận định nào phản ánh đúng trình tự của ba mốc? A. Ghana độc lập trước khi Nghị quyết 1514 được thông qua, còn Algeria tuyên bố độc lập sau đó.   B. Nghị quyết 1514 được thông qua trước khi Ghana độc lập.   C. Cả Ghana và Algeria đều độc lập trước khi Nghị quyết 1514 được thông qua.   D. Algeria tuyên bố độc lập trước Ghana.
13. Câu 13. Nghị quyết 1514 (XV) không nên được diễn giải thành nhận định nào? A. Đại hội đồng khẳng định quyền tự quyết của các dân tộc.   B. Mọi thuộc địa trên thế giới lập tức trở thành quốc gia độc lập ngay ngày thông qua.   C. Tuyên bố phản đối việc duy trì chủ nghĩa thực dân.   D. Tuyên bố được thông qua ngày 14/12/1960.
14. Câu 14. Sau khi Congo độc lập năm 1960, quân đội Bỉ tiến vào lãnh thổ và chính phủ Congo đề nghị Liên hợp quốc trợ giúp. Nhiệm vụ ban đầu của ONUC theo Nghị quyết 143 gồm nội dung nào? A. Quản lý Kênh đào Suez thay cho Ai Cập.   B. Tổ chức ngừng bắn giữa Ai Cập và Israel.   C. Hỗ trợ rút quân Bỉ, giúp chính phủ Congo duy trì trật tự và cung cấp trợ giúp kỹ thuật.   D. Đặt Congo dưới chế độ ủy trị của Liên hợp quốc.
15. Câu 15. Cơ quan nào của Liên hợp quốc thành lập UNEF I trong tháng 11/1956? A. Đại hội đồng.   B. Hội đồng Bảo an.   C. Tòa án Công lý Quốc tế.   D. Ban Thư ký, không cần nghị quyết.
16. Câu 16. Trước khi Kenya giành độc lập năm 1963, lãnh thổ này do nước nào quản lý? A. Pháp.   B. Bỉ.   C. Vương quốc Anh.   D. Bồ Đào Nha.
17. Câu 17. Điện ngày 1/10/1960 của Chính phủ Liên bang Nigeria gửi Tổng Thư ký Liên hợp quốc vừa thông báo Nigeria giành độc lập trong ngày, vừa đề nghị gia nhập tổ chức. Có thể rút ra nhận định nào? A. Nigeria muốn khẳng định tư cách quốc gia độc lập và tham gia quan hệ đa phương.   B. Nigeria đề nghị trở thành lãnh thổ ủy trị của Liên hợp quốc.   C. Nigeria yêu cầu Liên hợp quốc quản lí Kênh đào Suez.   D. Nigeria muốn khôi phục chế độ thuộc địa sau độc lập.
18. Câu 18. Morocco giành độc lập vào năm nào? A. 1952.   B. 1954.   C. 1960.   D. 1956.
19. Câu 19. Theo Nghị quyết 1514 (XV), sự thiếu chuẩn bị về chính trị, kinh tế, xã hội hoặc giáo dục của một lãnh thổ được xử lí thế nào? A. Có thể dùng làm căn cứ trì hoãn độc lập vô thời hạn.   B. Không được lấy làm cớ để trì hoãn độc lập.   C. Chỉ cho phép lãnh thổ gia nhập một khối quân sự.   D. Tự động làm mất quyền tự quyết của dân tộc đó.
20. Câu 20. Ủy ban Đặc biệt về thực hiện Tuyên bố trao trả độc lập (C-24) được giao nhiệm vụ nào? A. Quản lí thường trực Kênh đào Suez.   B. Chọn chính phủ cho các quốc gia mới độc lập.   C. Theo dõi việc thực hiện Tuyên bố 1514 và kiến nghị về tiến độ thực hiện.   D. Thay thế Đại hội đồng Liên hợp quốc.
21. Câu 21. Theo Nguyên tắc VII của Nghị quyết 1541 (XV), lựa chọn liên kết tự do cần dựa trên điều kiện nào? A. Sự lựa chọn tự do, tự nguyện của người dân qua quy trình có thông tin và dân chủ.   B. Quyết định đơn phương của chính quyền quản lí lãnh thổ.   C. Biểu quyết của một khối quân sự bên ngoài.   D. Không cho phép người dân thay đổi quy chế bằng thủ tục dân chủ.
22. Câu 22. Kênh đào Suez nối Địa Trung Hải với
    1. Biển Đen.
    2. Biển Đỏ.
    3. Biển Baltic.
    4. Biển Bắc.
23. Câu 23. Nhận định nào đúng về mối quan hệ giữa khủng hoảng Suez và quá trình phi thực dân hóa? A. Suez trực tiếp thành lập Liên hợp quốc.   B. Sự kiện làm nổi bật những tranh chấp về chủ quyền và ảnh hưởng hậu thuộc địa, nhưng không đồng nghĩa với việc toàn bộ phi thực dân hóa kết thúc.   C. Khủng hoảng diễn ra trước Chiến tranh thế giới thứ hai.   D. Suez là tên một hiệp ước giải thể tất cả thuộc địa năm 1956.
24. Câu 24. Ngày 27/4/1961, Sierra Leone tuyên bố độc lập và nộp đơn xin gia nhập Liên hợp quốc; ngày 27/9/1961, Đại hội đồng thông qua Nghị quyết 1623 (XVI). Nghị quyết này thể hiện bước nào trong thủ tục gia nhập? A. Hội đồng Bảo an đình chỉ tư cách thành viên của Sierra Leone.   B. Liên hợp quốc đặt Sierra Leone dưới chế độ ủy trị.   C. Đại hội đồng chính thức kết nạp Sierra Leone sau khi nhận khuyến nghị của Hội đồng Bảo an.   D. Hiến chương Liên hợp quốc được sửa đổi để tạo một loại thành viên mới.

Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai – 4 câu

Ở mỗi câu, xác định tính đúng hoặc sai của từng ý a–d.

Câu 1. Quyền tự quyết và Nghị quyết 1514

Tư liệu: Ngày 14/12/1960, Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết 1514 (XV), Tuyên bố về trao trả độc lập cho các nước và dân tộc thuộc địa. Tuyên bố khẳng định quyền tự quyết của các dân tộc, kêu gọi chấm dứt chủ nghĩa thực dân; khoản 6 nêu rằng mọi nỗ lực phá vỡ một phần hoặc toàn bộ sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia đều không phù hợp với mục đích, nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc.

1. Đại hội đồng Liên hợp quốc là cơ quan thông qua Nghị quyết 1514 (XV).
2. Nghị quyết 1514 (XV) là tuyên bố về trao trả độc lập cho các nước và dân tộc thuộc địa.
3. Nghị quyết 1514 (XV) coi nỗ lực phá vỡ một phần hoặc toàn bộ sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia là phù hợp với mục đích, nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc.
4. Nghị quyết khiến mọi thuộc địa lập tức trở thành quốc gia độc lập cùng ngày.

Câu 2. Các lựa chọn về chế độ tự quản

Tư liệu: Nghị quyết 1541 (XV) năm 1960 nêu ba lựa chọn đưa một lãnh thổ tới chế độ tự quản đầy đủ: độc lập, liên kết tự do với một quốc gia độc lập, hoặc hội nhập vào một quốc gia độc lập.

1. Độc lập là một trong các lựa chọn.
2. Chỉ có lựa chọn thành lập liên minh quân sự.
3. Liên kết tự do với một quốc gia độc lập là một lựa chọn được nêu.
4. Hội nhập vào một quốc gia độc lập là lựa chọn thứ ba.

Câu 3. Khủng hoảng Suez và Liên hợp quốc

Tư liệu: Nasser tuyên bố quốc hữu hóa Công ty Kênh đào Suez tháng 7/1956. Israel tiến công Ai Cập vào tháng 10; Anh và Pháp đưa quân vào khu vực kênh đào sau đó. Đại hội đồng kêu gọi ngừng bắn và lập UNEF I để giám sát ngừng bắn, rút quân.

1. UNEF I chỉ có thể vào và hoạt động trên lãnh thổ Ai Cập khi được Chính phủ Ai Cập đồng thuận.
2. UNEF I được lập để giúp tái lập quyền sở hữu của Anh và Pháp.
3. Lực lượng Israel tiến công Ai Cập trước khi quân Anh và Pháp đổ bộ.
4. UNEF I được rút khỏi khu vực vào tháng 5–6/1967 theo yêu cầu của Chính phủ Ai Cập.

Câu 4. Các mốc ở châu Phi

Tư liệu: Gold Coast giành độc lập với tên Ghana năm 1957; 17 quốc gia châu Phi được kết nạp vào Liên hợp quốc trong năm 1960; Algeria giành độc lập và gia nhập Liên hợp quốc năm 1962.

1. Ghana giành độc lập trước Algeria.
2. Algeria giành độc lập năm 1962, hai năm sau đợt kết nạp 17 quốc gia châu Phi vào Liên hợp quốc năm 1960.
3. Ghana giành độc lập năm 1957 và Algeria năm 1962, cách nhau 5 năm.
4. Các mốc cho thấy phi thực dân hóa diễn ra trong nhiều năm, không phải cùng một thời điểm.

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. A. Gold Coast trở thành quốc gia độc lập với tên Ghana năm 1957.
2. Câu 2. D. Đoạn 5 ghi nhận các dân tộc có thể tự do định đoạt của cải và tài nguyên thiên nhiên của mình, phù hợp với nghĩa vụ phát sinh từ hợp tác kinh tế quốc tế và luật pháp quốc tế.
3. Câu 3. A. Nguyên tắc VIII yêu cầu sự hội nhập dựa trên bình đẳng hoàn toàn giữa người dân của lãnh thổ trước đây không tự quản và người dân của quốc gia độc lập tiếp nhận; hai bên cần bình đẳng về địa vị, quyền công dân và các quyền cơ bản.
4. Câu 4. D. Liên hợp quốc ghi nhận 17 quốc gia mới được kết nạp trong năm 1960, trong đó 16 quốc gia thuộc châu Phi; con số này làm nổi bật bước chuyển lớn về tư cách thành viên.
5. Câu 5. B. Tuyên bố chung Evian ghi rõ lệnh ngừng bắn có hiệu lực trên toàn lãnh thổ Algeria vào 12 giờ ngày 19/3/1962. Việc chuyển giao chủ quyền và kết nạp Liên hợp quốc là các bước sau đó, không diễn ra ngay khi ký văn kiện.
6. Câu 6. D. Nghị quyết 1541 (XV) nêu ba lựa chọn: độc lập, liên kết tự do với một quốc gia độc lập, hoặc hội nhập vào một quốc gia độc lập.
7. Câu 7. C. Nasser tuyên bố quốc hữu hóa Công ty Kênh đào Suez ngày 26/7/1956.
8. Câu 8. D. Israel tiến công Ai Cập tháng 10/1956; sau đó quân Anh và Pháp đổ bộ vào khu vực kênh đào.
9. Câu 9. B. Đại hội đồng thành lập UNEF I để bảo đảm và giám sát ngừng bắn, đồng thời hỗ trợ việc rút các lực lượng nước ngoài khỏi Ai Cập.
10. Câu 10. D. Quốc hữu hóa chuyển quyền quản lý công ty vận hành kênh đào sang cơ quan Ai Cập, trong bối cảnh tranh chấp về chủ quyền và ảnh hưởng của cường quốc châu Âu.
11. Câu 11. C. Nghị quyết 1514 đặt trọng tâm vào quyền độc lập; Nghị quyết 1541 nêu các phương thức để một lãnh thổ đạt chế độ tự quản đầy đủ.
12. Câu 12. A. Ghana độc lập năm 1957; Đại hội đồng thông qua Nghị quyết 1514 (XV) ngày 14/12/1960; Algeria tuyên bố độc lập ngày 5/7/1962. Vì vậy, Ghana độc lập trước nghị quyết và Algeria tuyên bố độc lập sau nghị quyết.
13. Câu 13. B. Nghị quyết đặt ra nguyên tắc và lời kêu gọi chấm dứt thuộc địa, nhưng không tự động biến mọi lãnh thổ thuộc địa thành quốc gia độc lập ngay trong ngày thông qua.
14. Câu 14. C. Nghị quyết 143 (1960) cho phép cung cấp trợ giúp quân sự theo đề nghị của chính phủ Congo; nhiệm vụ ban đầu của ONUC gồm hỗ trợ rút quân Bỉ, giúp duy trì trật tự và trợ giúp kỹ thuật.
15. Câu 15. A. Đại hội đồng lập UNEF I theo các nghị quyết khẩn cấp đặc biệt năm 1956; lực lượng này không do Hội đồng Bảo an hay Tòa án thành lập.
16. Câu 16. C. Danh mục Liên hợp quốc xếp Kenya dưới chính quyền quản lý của Vương quốc Anh và ghi nhận mốc độc lập năm 1963.
17. Câu 17. A. Điện của Nigeria nêu rõ nước này vừa đạt độc lập và xin gia nhập Liên hợp quốc. Nội dung cho thấy chính phủ muốn tham gia quan hệ đa phương với tư cách một quốc gia độc lập; văn kiện không đề nghị ủy trị hay trao quyền quản lí lãnh thổ cho Liên hợp quốc.
18. Câu 18. D. Danh mục của Liên hợp quốc ghi Morocco giành độc lập năm 1956.
19. Câu 19. B. Đoạn 3 của Tuyên bố 1514 nêu sự thiếu chuẩn bị về chính trị, kinh tế, xã hội hoặc giáo dục không được dùng làm cớ trì hoãn độc lập.
20. Câu 20. C. Đại hội đồng thành lập Ủy ban Đặc biệt theo Nghị quyết 1654 (XVI) năm 1961 để xem xét việc áp dụng Tuyên bố 1514 và đề xuất về tiến độ, mức độ thực hiện.
21. Câu 21. A. Nguyên tắc VII yêu cầu liên kết tự do bắt nguồn từ lựa chọn tự do, tự nguyện của người dân, được thể hiện qua quy trình có thông tin và dân chủ.
22. Câu 22. B. Kênh đào Suez nối Địa Trung Hải với Biển Đỏ, tạo một tuyến hàng hải quan trọng giữa châu Âu và châu Á.
23. Câu 23. B. Khủng hoảng thể hiện tranh chấp chủ quyền và ảnh hưởng trong trật tự hậu thuộc địa, nhưng tiến trình giải phóng thuộc địa còn tiếp diễn nhiều thập niên.
24. Câu 24. C. Nghị quyết 1623 (XVI) ghi Đại hội đồng đã nhận khuyến nghị của Hội đồng Bảo an ngày 26/9 và quyết định kết nạp Sierra Leone tại phiên họp ngày 27/9/1961. Ngày 27/4 là mốc độc lập và nộp đơn, không phải ngày kết nạp.

Phần II

1. Câu 1. a Đúng: Tư liệu nêu Đại hội đồng thông qua Nghị quyết 1514 (XV). b Đúng: tên đầy đủ là Tuyên bố về trao trả độc lập cho các nước và dân tộc thuộc địa. c Sai: theo khoản 6, mọi nỗ lực phá vỡ một phần hoặc toàn bộ sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia đều không phù hợp với mục đích, nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc. d Sai: văn kiện không thể tự động trao độc lập cho mọi lãnh thổ cùng ngày; việc thực hiện tiếp tục qua các tiến trình riêng.
2. Câu 2. a Đúng: độc lập là một trong ba lựa chọn. b Sai: nghị quyết không giới hạn lựa chọn vào một liên minh quân sự. c Đúng: liên kết tự do là phương thức được nêu. d Đúng: hội nhập vào một quốc gia độc lập cũng là lựa chọn được nêu.
3. Câu 3. a Đúng: UNEF I không phải hành động cưỡng chế theo Chương VII; Liên hợp quốc xác nhận lực lượng chỉ có thể vào và hoạt động tại Ai Cập với sự đồng thuận của Chính phủ nước này. b Sai: UNEF I giám sát ngừng bắn và rút quân, không khôi phục sở hữu Anh–Pháp. c Đúng: Israel mở cuộc tiến công ngày 29/10, trước khi quân Anh và Pháp đổ bộ. d Đúng: UNEF I được rút trong tháng 5–6/1967 sau khi Ai Cập yêu cầu chấm dứt sự hiện diện của lực lượng.
4. Câu 4. a Đúng: Ghana độc lập năm 1957, trước Algeria năm 1962. b Đúng: mốc Algeria độc lập năm 1962 cách đợt kết nạp năm 1960 hai năm. c Đúng: khoảng cách giữa hai mốc là 1962−1957=5 năm; mốc năm 1960 nằm giữa. d Đúng: các mốc trải từ 1957 đến 1962, thể hiện tiến trình nối tiếp.

Nguồn tham khảo

• United Nations and Decolonization, Former Trust and Non-Self-Governing Territories — các mốc Ghana và Algeria.
• United Nations, Decolonization — Nghị quyết 1514 (XV), quyền tự quyết và quá trình phi thực dân hóa.
• United Nations Digital Library, Resolution 1541 (XV) — các nguyên tắc về lãnh thổ chưa tự quản và những phương thức tự quản đầy đủ.
• United Nations Digital Library, Final Communiqué of the Asian-African Conference, Bandung — văn kiện gốc bối cảnh Á–Phi.
• U.S. Department of State, The Suez Crisis, 1956 — quốc hữu hóa Công ty Kênh đào Suez và bối cảnh chính trị.
• United Nations Peacekeeping, First United Nations Emergency Force — trình tự khủng hoảng và nhiệm vụ UNEF I.
• United Nations, Former Trust and Non-Self-Governing Territories — mốc kết nạp và chuyển đổi lãnh thổ.

Nguồn đối chiếu bổ sung cho câu 16–24: Danh mục lãnh thổ phi tự quản của Liên hợp quốc (Kenya, Morocco, Sierra Leone); điện ngày 1/10/1960 của Nigeria về độc lập và xin gia nhập Liên hợp quốc; Nghị quyết 1654 (XVI), lập Ủy ban Đặc biệt năm 1961; Nghị quyết 1514 (XV); Nguyên tắc VII của Nghị quyết 1541 (XV).