Đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn lớp 12 số 2 là đề tự biên soạn để luyện tập nâng cao; không phải đề thi chính thức của một địa phương hay kỳ thi cụ thể.
ĐỀ ÔN THI HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN LỚP 12 – ĐỀ SỐ 2
Thời gian làm bài gợi ý: 150 phút | Tổng điểm tham khảo: 20 điểm
- Bài 1 (4 điểm). Trong tình huống Bến xe mô hình hóa, Đọc ngữ liệu tự biên soạn sau và xác định điểm nhìn trần thuật:
Buổi chiều, nhân vật “tôi” trở lại nơi gắn với một lựa chọn khó trong tập thể. Những thứ quen thuộc vẫn còn, nhưng cách nhìn đã khác. Một chi tiết nhỏ khiến nhân vật nhận ra rằng ký ức không phải bản sao nguyên vẹn của quá khứ; mỗi lần nhớ lại, con người đều lựa chọn điều để giữ, điều để quên và ý nghĩa muốn trao cho trải nghiệm.
Yêu cầu bổ sung cho Ngữ văn lớp 12, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Nếu dữ kiện thay đổi, hãy cho biết yếu tố nào trong cách giải phải được xem lại trước.
- Bài 2 (4 điểm). Trong tình huống Bến xe mô hình hóa, Phân tích ý nghĩa của nhận xét: “ký ức không phải bản sao nguyên vẹn của quá khứ”; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Ngữ văn lớp 12, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Ngoài kết quả, hãy nêu một cách kiểm tra độc lập để phát hiện sai sót. - Bài 3 (4 điểm). Trong tình huống Bến xe mô hình hóa, Chỉ ra một thủ pháp nghệ thuật có thể làm nổi bật sự thay đổi trong cách nhìn của nhân vật và giải thích hiệu quả; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Ngữ văn lớp 12, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Hãy chỉ ra điều kiện hoặc dữ kiện nào quyết định cách giải. - Bài 4 (4 điểm). Trong tình huống Bến xe mô hình hóa, Viết đoạn nghị luận khoảng 220 chữ về mối quan hệ giữa trải nghiệm và cách con người hiểu lại quá khứ; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Ngữ văn lớp 12, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Sau khi trả lời, hãy giải thích vì sao một phương án khác dễ dẫn tới kết luận sai. - Bài 5 (4 điểm). Trong tình huống Bến xe mô hình hóa, Viết bài nghị luận khoảng 600 chữ về chủ đề: Khi trưởng thành, điều quan trọng hơn là giữ nguyên ký ức hay học cách hiểu lại ký ức?; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Ngữ văn lớp 12, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Hãy nêu một bước đối chiếu giúp xác nhận kết quả là hợp lí.
HƯỚNG DẪN ĐÁP ÁN CHI TIẾT
- Bài 1. Điểm nhìn ngôi thứ nhất qua nhân vật “tôi”. Cách kể này tạo cảm giác trực tiếp, chủ quan có ý thức và phù hợp với chủ đề hồi tưởng. Khi dữ kiện thay đổi, cần xem lại giả định và bước suy luận phụ thuộc trực tiếp vào dữ kiện đó.
- Bài 2. Ý kiến nhấn mạnh ký ức chịu tác động của cảm xúc, thời gian và góc nhìn hiện tại; vì vậy cùng một sự việc có thể được hiểu khác khi con người thay đổi. Phần kiểm tra nên đối chiếu lại điều kiện, dữ kiện và kết quả cuối thay vì chỉ nhìn đáp số.
- Bài 3. Có thể dùng đối lập giữa “vẫn còn” và “đã khác”, hình ảnh lặp, chi tiết biểu tượng hoặc thay đổi nhịp câu. Cần nêu được thủ pháp và hiệu quả cụ thể. Cần nêu rõ căn cứ quyết định cách làm, sau đó kiểm tra kết luận bằng phép tính ngược, nguồn khác hoặc trường hợp biên phù hợp.
- Bài 4. Đoạn viết cần có luận điểm, lí giải, ví dụ phù hợp và kết nối trải nghiệm với sự thay đổi nhận thức; tránh kể chuyện dài mà thiếu phân tích. Một lời giải tốt phải chỉ ra vì sao phương án được chọn phù hợp hơn phương án dễ nhầm.
- Bài 5. Bài viết cần xác lập quan điểm, xem xét cả giá trị của việc gìn giữ và nhu cầu diễn giải lại. Điểm cao dành cho bài có phản biện, dẫn chứng phù hợp, bố cục mạch lạc và diễn đạt chính xác. Nên tự kiểm tra bằng một bước độc lập để bảo đảm không bỏ sót điều kiện hoặc đọc sai dữ kiện.
Nhận xét
Đề theo bối cảnh Bến xe mô hình hóa đã bổ sung yêu cầu kiểm chứng hoặc đối chiếu ngay trong từng nhiệm vụ, tránh kiểu chỉ thay số mà giữ nguyên cách suy luận.