Ôn thi tốt nghiệp THPT môn Sinh học: Đề số 4 năm 2026 có đáp án chi tiết

Ôn thi tốt nghiệp THPT
Comments

Đề ôn tập Sinh học số 04: Vật chất di truyền và quy luật di truyền

Đề tự biên soạn. Các bài tập di truyền giả định một gen có hai alen, trội hoàn toàn và các gen phân li độc lập nếu đề bài nói rõ. Khi tính số axit amin, coi bộ ba kết thúc không mã hóa axit amin.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

  1. Câu 1. Cơ thể có kiểu gen Aa đối với một gen có hai alen là: A. đồng hợp trội; B. đồng hợp lặn; C. dị hợp; D. không mang alen.
  2. Câu 2. Ở hoa mõm chó, alen đỏ và alen trắng biểu hiện trội không hoàn toàn; cây hoa hồng là dị hợp. Khi tự thụ phấn cây hoa hồng, tỉ lệ đời con hoa hồng dự kiến là: A. 1/4; B. 3/4; C. 1; D. 1/2.
  3. Câu 3. Nếu giảm phân bình thường, cá thể Aa tạo hai loại giao tử với tỉ lệ dự kiến: A. chỉ A; B. 1 A : 1 a; C. 3 A : 1 a; D. 1 AA : 1 aa.
  4. Câu 4. Trong nhân đôi bán bảo tồn, mỗi phân tử DNA con gồm: A. hai mạch mới; B. hai mạch cũ; C. một mạch RNA và một mạch DNA; D. một mạch cũ và một mạch mới.
  5. Câu 5. Một điểm khác nhau cơ bản giữa RNA và DNA là RNA thường có: A. uracil thay cho thymine; B. thymine thay cho adenine; C. deoxyribose thay cho ribose; D. hai mạch xoắn kép trong mọi trường hợp.
  6. Câu 6. Trong biểu hiện gen ở tế bào nhân thực, thông tin trên DNA được phiên mã thành: A. protein; B. lipid; C. mRNA; D. glycogen.
  7. Câu 7. Mỗi bộ ba trên mRNA trong vùng mã hóa thường quy định: A. một axit amin hoặc tín hiệu kết thúc; B. một phân tử DNA hoàn chỉnh; C. một nhiễm sắc thể; D. một tế bào con.
  8. Câu 8. Một mRNA có 90 bộ ba, trong đó một bộ ba là mã kết thúc. Nếu không có biến đổi sau dịch mã, chuỗi polypeptide được dịch mã có: A. 90 axit amin; B. 89 axit amin; C. 30 axit amin; D. 91 axit amin.
  9. Câu 9. Một nucleotide của DNA gồm những thành phần nào? A. Deoxyribose, phosphate và một base nitrogen. B. Ribose, phosphate và amino acid. C. Glycerol, fatty acid và base nitrogen. D. Glucose, phosphate và peptide.
  10. Câu 10. Nếu một cặp nhiễm sắc thể tương đồng không phân li ở giảm phân I, sau giảm phân II bình thường sẽ tạo ra: A. bốn giao tử đều có n nhiễm sắc thể. B. hai giao tử có n+1 và hai giao tử có n−1 nhiễm sắc thể. C. một giao tử n+1, một giao tử n−1 và hai giao tử n. D. bốn giao tử đều có n+1 nhiễm sắc thể.
  11. Câu 11. Trong quá trình nhân đôi DNA, DNA polymerase trực tiếp: A. tháo xoắn phân tử DNA; B. bổ sung các nucleotide vào mạch DNA mới theo nguyên tắc bổ sung; C. nối các đoạn Okazaki; D. tổng hợp đoạn mồi RNA.
  12. Câu 12. Lai AaBb×AaBb, hai gen phân li độc lập, trội hoàn toàn. Tỉ lệ kiểu hình trội cả hai tính trạng dự kiến là: A. 1/16; B. 3/16; C. 9/16; D. 12/16.
  13. Câu 13. Phép lai phân tích cá thể có kiểu hình trội chưa rõ kiểu gen thường lai với cá thể: A. đồng hợp lặn; B. đồng hợp trội; C. dị hợp ở mọi gen; D. bất kì cá thể cùng kiểu hình.
  14. Câu 14. Với tính trạng lặn liên kết X, nam giới biểu hiện kiểu hình lặn khi alen lặn nằm trên: A. cả hai nhiễm sắc thể thường tương đồng; B. nhiễm sắc thể Y; C. một nhiễm sắc thể X duy nhất của nam; D. mọi nhiễm sắc thể.
  15. Câu 15. Thay đổi một cặp nucleotide trong DNA được gọi là: A. đột biến gen; B. nguyên phân; C. dịch mã; D. phân li độc lập.
  16. Câu 16. Cùng kiểu gen nhưng điều kiện dinh dưỡng, ánh sáng khác nhau có thể làm kiểu hình thay đổi vì: A. môi trường luôn đổi trình tự DNA; B. môi trường có thể ảnh hưởng mức biểu hiện tính trạng; C. alen biến mất khỏi quần thể; D. mọi tính trạng đều chỉ do môi trường quyết định.
  17. Câu 17. Hai alen của một gen phân li vào các giao tử theo quy luật phân li gắn với sự phân li của: A. hai cromatit chị em ở nguyên phân; B. các bào quan trong tế bào chất; C. các nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân I; D. các ribosome khi dịch mã.
  18. Câu 18. Một cá thể dị hợp có kiểu gen AB/ab; tần số hoán vị giữa hai gen là 20%. Nếu các lớp giao tử trong mỗi nhóm bố mẹ và tái tổ hợp có tỉ lệ bằng nhau, giao tử AB chiếm: A. 10%; B. 20%; C. 40%; D. 80%.

Phần II. Đúng/Sai

Câu 1. DNA và biểu hiện thông tin di truyền

  1. Một mẫu DNA mạch kép có adenine chiếm 20% tổng số nucleotide; thymine cũng chiếm 20%.
  2. Trong phiên mã, RNA được tổng hợp dựa trên một mạch khuôn DNA.
  3. Ở mọi tế bào, dịch mã diễn ra trực tiếp trên phân tử DNA.
  4. Bộ ba kết thúc báo hiệu kết thúc dịch mã và không mã hóa axit amin.

Câu 2. Lai một cặp tính trạng

  1. Lai Aa×Aa, trội hoàn toàn, cho tỉ lệ kiểu hình dự kiến 3 trội : 1 lặn.
  2. Lai Aa×Aa cho tỉ lệ kiểu gen 1 AA : 2 Aa : 1 aa trong mô hình trội hoàn toàn.
  3. Trong phép lai Aa×aa, tất cả đời con có kiểu hình trội.
  4. Phép lai phân tích dùng cá thể đồng hợp lặn để xác định kiểu gen chưa rõ của cá thể biểu hiện tính trạng trội.

Câu 3. Di truyền hai gen

  1. Với AaBb và hai gen phân li độc lập, có thể hình thành các loại giao tử AB, Ab, aB, ab.
  2. Tần số hoán vị gen giữa hai locus không vượt quá 50%.
  3. Hai gen liên kết hoàn toàn luôn tạo bốn loại giao tử tái tổ hợp ngang tỉ lệ với giao tử bố mẹ.
  4. Trao đổi chéo có thể tạo tổ hợp alen mới giữa các gen nằm trên cùng nhiễm sắc thể.

Câu 4. Đột biến và môi trường

  1. Mọi đột biến gen đều làm thay đổi kiểu hình của cơ thể.
  2. Một đột biến có thể trung tính, có hại hoặc có lợi tùy bối cảnh.
  3. Kiểu hình của nhiều tính trạng là kết quả tương tác giữa kiểu gen và môi trường.
  4. Môi trường dinh dưỡng có thể ảnh hưởng sinh trưởng mà không nhất thiết làm đổi trình tự DNA.

Phần III. Trả lời ngắn

  1. Câu 1: Hai người có kiểu gen Iᴬi và Iᴮi. Giả sử các alen phân li bình thường, xác suất con có nhóm máu AB là bao nhiêu?
  2. Câu 2: Mẹ có kiểu gen XᴬXᵃ, bố có kiểu gen XᴬY; alen a gây bệnh lặn liên kết X. Trong số con trai, tỉ lệ mắc bệnh là bao nhiêu?
  3. Câu 3: Một đoạn DNA mạch kép có 200 cặp nucleotide, trong đó 60 cặp A–T. Tính số cặp G–C.
  4. Câu 4: Trong phép lai phân tích, 200 trong tổng số 1 000 cá thể đời con thuộc các nhóm tái tổ hợp. Tính tần số hoán vị gen.
  5. Câu 5: Một quần thể cân bằng Hardy–Weinberg có hai alen A và a; tần số alen a là 0,20. Tính tỉ lệ cá thể dị hợp Aa.
  6. Câu 6: Một cá thể dị hợp hai gen liên kết ở dạng AB/ab. Nếu không xảy ra trao đổi chéo giữa hai locus, cá thể tạo ra bao nhiêu loại giao tử và đó là những loại nào?

Đáp án và lời giải

Phần I

  1. Câu 1. C. Kiểu gen Aa có hai alen khác nhau của cùng một gen nên là dị hợp.
  2. Câu 2. D. Với trội không hoàn toàn, dị hợp có kiểu hình trung gian. Tự thụ phấn hoa hồng (Rr×Rr) cho tỉ lệ kiểu gen 1 RR:2 Rr:1 rr, nên một nửa đời con có hoa hồng.
  3. Câu 3. B. Hai alen phân li vào giao tử; trong giảm phân bình thường mỗi loại A và a có xác suất 1/2.
  4. Câu 4. D. Mỗi mạch khuôn cũ định hướng tổng hợp một mạch mới, nên mỗi DNA con giữ một mạch cũ.
  5. Câu 5. A. RNA dùng uracil (U) thay thymine (T); DNA dùng thymine.
  6. Câu 6. C. Phiên mã tạo RNA, thường là mRNA mang bản sao thông tin để ribosome dịch mã.
  7. Câu 7. A. Mã di truyền được đọc theo bộ ba; bộ ba mã hóa axit amin hoặc bộ ba kết thúc.
  8. Câu 8. B. Bộ ba kết thúc không mã hóa axit amin nên 90 bộ ba gồm 1 bộ ba kết thúc tạo 89 axit amin.
  9. Câu 9. A. Mỗi nucleotide DNA gồm đường deoxyribose, nhóm phosphate và một base nitrogen.
  10. Câu 10. B. Không phân li ở giảm phân I làm cả cặp tương đồng đi về cùng một cực. Sau giảm phân II, hai giao tử có thêm một nhiễm sắc thể (n+1) và hai giao tử thiếu một (n−1).
  11. Câu 11. B. DNA polymerase kéo dài mạch DNA mới bằng cách lắp nucleotide bổ sung vào mạch khuôn; helicase tháo xoắn, ligase nối các đoạn DNA, còn primase tổng hợp đoạn mồi RNA. Đối chiếu OpenStax Biology 2e §14.4.
  12. Câu 12. C. Để trội cả hai tính trạng, xác suất trội ở mỗi locus là 3/4; do hai gene phân li độc lập, xác suất chung là 3/4×3/4=9/16.
  13. Câu 13. A. Lai với đồng hợp lặn làm kiểu hình đời con phản ánh alen do cá thể chưa rõ kiểu gen truyền.
  14. Câu 14. C. Nam thường có một nhiễm sắc thể X; alen lặn trên X không có alen tương ứng trên Y để che lấp.
  15. Câu 15. A. Đột biến gen là biến đổi trong cấu trúc của gen, thường được biểu hiện ở cấp nucleotide.
  16. Câu 16. B. Môi trường có thể ảnh hưởng biểu hiện kiểu gen và quá trình phát triển, tạo khác biệt kiểu hình.
  17. Câu 17. C. Cặp alen nằm trên cặp nhiễm sắc thể tương đồng; chúng phân li khi các nhiễm sắc thể tương đồng tách nhau ở giảm phân I.
  18. Câu 18. C. Tần số hoán vị 20% là tổng hai lớp tái tổ hợp Ab và aB. Hai lớp bố mẹ AB và ab chiếm 80% tổng giao tử; chia đều, AB chiếm 40%.

Phần II

  1. Câu 1. a Đúng; b Đúng; c Sai; d Đúng. Trong DNA mạch kép, A=T nên khi A chiếm 20% thì T cũng chiếm 20%; phiên mã dùng một mạch DNA làm khuôn, dịch mã diễn ra trên mRNA tại ribosome, còn bộ ba kết thúc không mã hóa axit amin.
  2. Câu 2. a Đúng: Aa×Aa cho kiểu hình 3 trội:1 lặn khi trội hoàn toàn. b Đúng: kiểu gen 1 AA:2 Aa:1 aa. c Sai: Aa×aa cho một nửa đời con lặn. d Đúng: phép lai phân tích dùng cá thể đồng hợp lặn.
  3. Câu 3. a Đúng; b Đúng; c Sai; d Đúng. Với hai locus, tần số tái tổ hợp tối đa là 50%; liên kết hoàn toàn không tạo giao tử tái tổ hợp, còn trao đổi chéo có thể tạo tổ hợp mới.
  4. Câu 4. a Sai; b Đúng; c Đúng; d Đúng. Tác động đột biến tùy vị trí và môi trường; kiểu hình không phải lúc nào cũng đổi khi trình tự DNA đổi.

Phần III

  1. Câu 1: 1/4 (25%). Người Iᴬi tạo giao tử Iᴬ hoặc i; người Iᴮi tạo giao tử Iᴮ hoặc i. Bốn tổ hợp đồng xác suất gồm IᴬIᴮ, Iᴬi, Iᴮi và ii; chỉ IᴬIᴮ cho nhóm máu AB.
  2. Câu 2: 1/2 (50%) trong số con trai. Con trai nhận Y từ bố; từ mẹ dị hợp XᴬXᵃ, xác suất nhận Xᵃ là 1/2. Đối chiếu OpenStax Biology 2e §12.2.
  3. Câu 3: 200−60=140 cặp G–C, vì tổng số cặp là 200 và chỉ có A–T hoặc G–C.
  4. Câu 4: 20%. Tần số hoán vị gen = (số cá thể tái tổ hợp/tổng số cá thể)×100% = 200/1 000×100%.
  5. Câu 5: 32%. Gọi p=0,80 và q=0,20; theo Hardy–Weinberg, tần số dị hợp là 2pq=2×0,80×0,20=0,32. Kết quả dựa trên giả định quần thể cân bằng và chỉ có hai alen tại locus.
  6. Câu 6: 2 loại: AB và ab. Khi hai locus liên kết hoàn toàn, ở trạng thái cis AB/ab và không có trao đổi chéo giữa chúng, chỉ các tổ hợp alen bố mẹ được truyền cùng nhau.

Nguồn tham khảo

Đáp án và xác suất đã được tự tính lại theo giả thiết Mendel nêu trong từng câu; đề đang chờ giáo viên Sinh học thẩm định.

Updated: 26/10/2026 — 15:03
Từ khóa: lớp 12
Bài liên quan cùng chuyên mục

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *