Đề ôn tập Sinh học số 03: Tế bào, chuyển hóa và điều hòa

Đề tự biên soạn. Các câu tính toán dùng mô hình lý tưởng đã nêu trong câu; không suy rộng kết quả mô hình ra mọi điều kiện sinh học thực tế.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

1. Câu 1. Màng sinh chất có tính thấm chọn lọc nghĩa là: A. một số chất đi qua dễ hơn chất khác; B. mọi chất đi qua tự do như nhau; C. không chất nào đi qua; D. chỉ nước đi qua trong mọi tế bào.
2. Câu 2. Khi tế bào thực vật đặt trong môi trường loãng hơn dịch bào, nước có xu hướng: A. đi ra tế bào; B. đi vào tế bào qua thẩm thấu; C. biến thành glucose; D. ngừng chuyển động hoàn toàn.
3. Câu 3. Enzyme làm tăng tốc độ phản ứng sinh hóa chủ yếu bằng cách: A. tăng năng lượng tự do của sản phẩm; B. làm thay đổi cân bằng phản ứng; C. hạ năng lượng hoạt hóa; D. bị tiêu hao theo tỉ lệ với sản phẩm.
4. Câu 4. Nhiệt độ quá cao có thể làm hoạt tính enzyme giảm mạnh vì: A. cơ chất biến thành enzyme; B. enzyme luôn đông đặc; C. phản ứng không cần va chạm; D. cấu trúc không gian của enzyme có thể bị biến tính.
5. Câu 5. Trong một sinh cảnh rộng 2 ha có 320 cá thể thuộc cùng một quần thể. Mật độ quần thể là: A. 80 cá thể/ha; B. 120 cá thể/ha; C. 160 cá thể/ha; D. 320 cá thể/ha.
6. Câu 6. Ở tế bào thực vật, bào quan chính thực hiện quang hợp là: A. lysosome; B. ribosome; C. lục lạp; D. trung thể.
7. Câu 7. Pha phụ thuộc ánh sáng của quang hợp diễn ra chủ yếu tại: A. chất nền ti thể; B. nhân tế bào; C. dịch bào; D. màng thylakoid.
8. Câu 8. Chu trình Calvin diễn ra ở: A. chất nền lục lạp; B. màng ngoài ti thể; C. nhân; D. không bào.
9. Câu 9. Đường phân trong hô hấp tế bào diễn ra chủ yếu ở: A. lục lạp; B. bào tương; C. bộ máy Golgi; D. màng nhân.
10. Câu 10. Trong hô hấp hiếu khí, chất nhận electron cuối cùng của chuỗi chuyền electron là: A. glucose; B. CO₂; C. oxygen; D. ATP.
11. Câu 11. Ở tế bào nhân thực, phần lớn ATP từ phosphoryl hóa oxy hóa được tạo gắn với: A. thành tế bào; B. ribosome tự do; C. không bào; D. màng trong ti thể.
12. Câu 12. ATP có vai trò quan trọng vì: A. có thể truyền nhóm phosphate để ghép cặp phản ứng và cung cấp năng lượng khả dụng; B. lưu trữ toàn bộ thông tin di truyền; C. tạo thành màng tế bào duy nhất; D. thay thế mọi enzyme.
13. Câu 13. DNA nhân đôi trong pha nào của chu kì tế bào? A. G₁; B. S; C. G₂; D. M.
14. Câu 14. Nguyên phân của một tế bào lưỡng bội bình thường thường tạo: A. bốn giao tử đơn bội; B. hai tế bào có một nửa số nhiễm sắc thể; C. hai tế bào con giữ nguyên số nhiễm sắc thể như tế bào mẹ; D. một tế bào con.
15. Câu 15. Giảm phân thường gồm: A. hai lần phân bào liên tiếp sau một lần nhân đôi DNA; B. một lần phân bào sau hai lần nhân đôi; C. không có nhân đôi DNA; D. chỉ xảy ra ở vi khuẩn.
16. Câu 16. Sau khi lấy nét sơ bộ ở vật kính nhỏ, khi chuyển sang vật kính lớn hơn, nên dùng thao tác nào để chỉnh nét? A. Xoay núm chỉnh thô với bước dịch lớn.   B. Xoay núm chỉnh tinh với bước dịch nhỏ.   C. Đẩy lam kính sát vật kính.   D. Tháo thị kính rồi quan sát trực tiếp.
17. Câu 17. Trong thí nghiệm kiểm tra ảnh hưởng cường độ sáng đến tốc độ quang hợp, yếu tố cần giữ ổn định để so sánh công bằng có thể là: A. kết quả đo tốc độ; B. loài cây và nhiệt độ; C. biến độc lập; D. số liệu thu được.
18. Câu 18. Điều hòa ngược âm tính thường có tác dụng: A. đẩy phản ứng lệch xa điểm cân bằng; B. làm tín hiệu ban đầu tăng vô hạn; C. giảm sai lệch khi biến đổi tiến gần mức ổn định; D. loại bỏ mọi dao động sinh lí.

Phần II. Đúng/Sai

Câu 1. Màng và vận chuyển

1. Khuếch tán là sự chuyển động ròng của hạt theo gradient nồng độ khi không có yếu tố khác chi phối.
2. Thẩm thấu là sự di chuyển của nước qua màng thấm chọn lọc theo chênh lệch thế nước.
3. Vận chuyển chủ động luôn diễn ra theo chiều gradient nồng độ và không tiêu tốn năng lượng.
4. Màng sinh chất có thể điều chỉnh trao đổi chất giữa tế bào và môi trường.

Câu 2. Enzyme và chuyển hóa

1. Enzyme thường làm giảm năng lượng hoạt hóa của phản ứng.
2. Enzyme bị tiêu hao hoàn toàn mỗi khi xúc tác một phân tử cơ chất.
3. Nhiệt độ hoặc pH ngoài khoảng phù hợp có thể làm giảm hoạt tính enzyme.
4. ATP tham gia ghép cặp nhiều quá trình cần năng lượng trong tế bào.

Câu 3. Quang hợp và hô hấp

1. Ở thực vật, quang hợp diễn ra trong lục lạp.
2. Đường phân diễn ra ở bào tương.
3. Oxygen được giải phóng trong quang hợp có nguồn trực tiếp từ phân tử CO₂ bị tách.
4. Hô hấp tế bào chuyển năng lượng hóa học trong chất hữu cơ thành dạng tế bào có thể sử dụng.

Câu 4. Chu kì tế bào và sinh lí

1. Pha M diễn ra sau pha G₂ trong chu kì tế bào.
2. Nguyên phân bình thường có thể duy trì số nhiễm sắc thể của tế bào con so với tế bào mẹ.
3. Giảm phân gồm hai lần phân bào sau một lần nhân đôi DNA.
4. Phản hồi âm tính luôn làm biến số sinh lí tăng theo cùng chiều với sai lệch ban đầu.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Câu 1: Tính độ phóng đại tổng của kính có thị kính 15× và vật kính 40×.
2. Câu 2: Cân bằng phương trình quang hợp tạo glucose: CO₂ + H₂O → C₆H₁₂O₆ + O₂. Ghi các hệ số nguyên tối giản theo thứ tự CO₂, H₂O, glucose, O₂.
3. Câu 3: Một tế bào phân chia nguyên phân liên tiếp 4 lần, giả định mọi lần đều thành công. Tạo ra bao nhiêu tế bào con?
4. Câu 4: Dung dịch 2,0 M lấy 25 mL rồi pha loãng đến 100 mL. Tính nồng độ cuối (M), giả định thể tích cộng tính.
5. Câu 5: Sinh vật sản xuất tích lũy 8 000 kJ; bậc tiêu thụ sơ cấp nhận 800 kJ. Tính hiệu suất truyền năng lượng giữa hai bậc (%).
6. Câu 6: Số tế bào tăng từ 50 lên 65. Tính tỉ lệ tăng so với ban đầu (%).

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. A. Tính thấm chọn lọc cho phép màng kiểm soát tương đối sự đi qua của các chất khác nhau.
2. Câu 2. B. Nước có xu hướng đi từ môi trường loãng hơn chất tan vào dịch bào đậm đặc hơn qua màng chọn lọc.
3. Câu 3. C. Enzyme tạo con đường phản ứng có năng lượng hoạt hóa thấp hơn, nhờ vậy tăng tốc độ phản ứng.
4. Câu 4. D. Nhiệt độ cao có thể phá vỡ tương tác duy trì cấu trúc không gian cần cho vị trí hoạt động.
5. Câu 5. C. Mật độ = số cá thể/diện tích = 320/2 = 160 cá thể/ha. Đây là mật độ trung bình theo diện tích của quần thể trong sinh cảnh đã cho.
6. Câu 6. C. Lục lạp chứa hệ sắc tố và màng thylakoid tham gia các giai đoạn quang hợp.
7. Câu 7. D. Các phản ứng phụ thuộc ánh sáng gắn với màng thylakoid trong lục lạp.
8. Câu 8. A. Chu trình Calvin diễn ra trong chất nền lục lạp, nơi CO₂ được cố định.
9. Câu 9. B. Đường phân là chuỗi phản ứng trong bào tương trước các giai đoạn hô hấp ti thể.
10. Câu 10. C. Trong hô hấp hiếu khí, oxygen nhận electron cuối cùng và kết hợp proton tạo nước.
11. Câu 11. D. Chuỗi chuyền electron và ATP synthase ở màng trong ti thể tạo phần lớn ATP hiếu khí.
12. Câu 12. A. Thủy phân ATP hoặc chuyển phosphate giúp ghép phản ứng giải phóng năng lượng với quá trình cần năng lượng.
13. Câu 13. B. Pha S là giai đoạn tổng hợp DNA, trước khi tế bào phân chia.
14. Câu 14. C. Nguyên phân phân phối bộ nhiễm sắc thể đã nhân đôi để hai tế bào con giữ số lượng như tế bào mẹ.
15. Câu 15. A. Giảm phân có hai lần phân bào liên tiếp sau một lần nhân đôi DNA ở kì trung gian trước giảm phân I.
16. Câu 16. B. Ở vật kính lớn, núm chỉnh tinh tạo chuyển động nhỏ để làm rõ ảnh; chỉnh thô có thể khiến vật kính va vào lam kính. Đối chiếu OpenStax Microbiology 2e §2.3.
17. Câu 17. B. Giữ loài cây và nhiệt độ ổn định giúp cô lập ảnh hưởng của cường độ sáng.
18. Câu 18. C. Phản hồi âm tính chống lại biến đổi ban đầu và giúp duy trì trạng thái trong giới hạn.

Phần II

1. Câu 1. a Đúng; b Đúng; c Sai; d Đúng. Vận chuyển chủ động thường cần năng lượng và có thể đi ngược gradient.
2. Câu 2. a Đúng; b Sai; c Đúng; d Đúng. Enzyme tham gia chu trình xúc tác mà không bị tiêu hao theo tỉ lệ một-một với cơ chất.
3. Câu 3. a Đúng; b Đúng; c Sai; d Đúng. Ở thực vật, quang hợp diễn ra trong lục lạp; đường phân diễn ra ở bào tương; oxygen giải phóng trong quang hợp bắt nguồn từ nước ở pha sáng; hô hấp chuyển năng lượng hóa học trong chất hữu cơ thành dạng tế bào có thể sử dụng.
4. Câu 4. a Đúng; b Đúng; c Đúng; d Sai. Pha M diễn ra sau G₂; nguyên phân thường duy trì số nhiễm sắc thể ở tế bào con; giảm phân gồm hai lần phân bào sau một lần nhân đôi DNA; phản hồi âm tính chống lại sai lệch ban đầu.

Phần III

1. Câu 1: 15×40=600 lần.
2. Câu 2: Hệ số lần lượt 6, 6, 1, 6.
3. Câu 3: 2⁴=16 tế bào con.
4. Câu 4: C₁V₁=C₂V₂; C₂=2,0×25/100=0,50 M.
5. Câu 5: 10%. Hiệu suất truyền năng lượng = 800/8 000×100%=10%.
6. Câu 6: (65−50)/50×100=30%.

Nguồn tham khảo

• Cục Quản lý chất lượng, Bộ GDĐT: cấu trúc đề thi từ năm 2025.
• NCBI Bookshelf, Principles of Membrane Transport.
• NCBI Bookshelf: năng lượng trong hệ sống.
• NCBI Bookshelf: chu kì tế bào.
• OpenStax Microbiology 2e §2.3: núm chỉnh tinh dùng ở vật kính 40×/100×; tránh để vật kính chạm lam.
• OpenStax Biology 2e §45.1: population density is the number of individuals per unit area.

Đề không thay thế tài liệu chính khóa; các phép tính và đáp án đã được tự kiểm tra. Chờ giáo viên Sinh học thẩm định.