Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 31
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
BẢN NHÁP BẢNG THUYẾT MINH — hội chợ khoa học
Bản đầu của Bảo: “Nước đã sạch, có thể uống.” Ghi chú của cô hướng dẫn viên: Nhóm đã đo vi sinh vật hoặc chất hòa tan chưa? Trả lời: Chưa có thiết bị kiểm tra.
Bản chỉnh sửa: “Mô hình làm giảm cặn nhìn thấy; chưa kiểm tra khả năng loại bỏ vi sinh vật hoặc chất hòa tan.” Một thành viên lo dòng dài khiến khách ít chú ý. Cô gợi ý thêm sơ đồ ngắn, đồng thời giữ cảnh báo cạnh vòi lấy mẫu. Nhóm cho khách đọc thử rồi tăng cỡ chữ.
Câu hỏi của khách: Nước trong rồi, sao không uống được? Bảo giải thích: Mắt nhận ra cặn nhìn thấy, nhưng không cho biết mọi chất có thể có trong nước. Việc cần làm tiếp: Báo cáo điều chưa đo; hỏi mượn thiết bị phù hợp ở phòng thí nghiệm cho lần thử sau.
- Câu 1 (0,5 điểm). Vì sao cô hướng dẫn viên đề nghị nhóm xem lại dòng chữ trên bảng?
- Câu 2 (0,75 điểm). Nhóm đã sửa chú thích và cách trình bày cảnh báo như thế nào?
- Câu 3 (1,0 điểm). Câu trả lời của Bảo cho em nhỏ giúp phân biệt giới hạn nào của quan sát bằng mắt?
- Câu 4 (1,75 điểm). Anh/chị suy nghĩ gì về vai trò của câu hỏi từ người xem trong việc giúp nhóm trình bày kết quả khoa học dễ hiểu hơn?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ về sự khác nhau giữa điều quan sát được và điều đã được kiểm chứng.
- Câu 2 (4,0 điểm). Viết bài nghị luận khoảng 600 chữ bàn về giá trị của việc thừa nhận điều mình chưa biết trong học tập và nghiên cứu.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Nhóm chưa kiểm tra vi sinh vật hoặc chất hòa tan nên chưa đủ căn cứ để kết luận nước uống được.
- 0,75 điểm. Chú thích nêu mô hình chỉ giảm cặn nhìn thấy và chưa kiểm tra các yếu tố khác; cảnh báo được đặt ngay cạnh vòi lấy mẫu, chữ được chỉnh dễ đọc.
- 1,0 điểm. Độ trong có thể quan sát bằng mắt nhưng không chứng minh nước không có vi sinh vật/chất hòa tan; cần phép thử phù hợp để kiểm tra các yếu tố ấy.
- 1,75 điểm. Câu hỏi của người xem cho thấy chỗ họ có thể suy từ nước trong sang nước uống được; nhóm cần lắng nghe, giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu điều phép thử đã xác nhận và điều còn chưa biết, rồi mời hỏi tiếp. Có thể nêu vai trò của phản hồi trong việc phát hiện chỗ giải thích chưa rõ. Gắn lập luận với câu hỏi của em nhỏ; không chế giễu người hỏi hay khẳng định an toàn khi chưa kiểm nghiệm.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn phân biệt ghi nhận bằng giác quan với kết luận dựa trên phương pháp/tiêu chí thích hợp; có ví dụ và cách diễn đạt chính xác.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài làm phân tích sự khiêm tốn trí tuệ giúp đặt câu hỏi, tránh khẳng định vượt bằng chứng và định hướng học tiếp; phân biệt thừa nhận chưa biết với từ bỏ nỗ lực. Có bố cục, dẫn chứng và lập luận thuyết phục.