Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 13
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
NHẬT KÝ TRAO ĐỔI — áp phích lớp
Chiều thứ hai | Lan gửi bản phác thảo: “Cậu thấy ổn không?” Trong tin nhắn có hai câu hỏi: một về màu nền, một về hình ảnh chính. Minh trả lời: “Tùy cậu.” Từ lần hai bạn tranh luận về màu nền, Lan nghĩ Minh vẫn còn giận; cô tự sửa rồi gửi đi in.
Sáng thứ ba | Minh đưa mẫu màu: “Tớ định gửi tối qua, nhưng đang ở xe buýt, điện thoại sắp hết pin. Tớ chỉ kịp trả lời câu cuối.” Minh tưởng Lan chỉ hỏi về hình ảnh; cậu không có ý chê bản phác thảo.
Ghi nhận của Lan: Cô nói mình đã đoán Minh giận mà không hỏi lại, và đã mất cả buổi tối sửa vì câu trả lời ngắn. Minh nhận rằng câu “Tùy cậu” không nói rõ cậu đang phản hồi ý nào.
Bản duyệt cuối: Giữ nền xanh của Lan; đặt hình con sông Minh chọn ở góc dưới. Trước khi gửi tệp, Lan gõ vào nhóm: “Đây là bản cuối—ai thấy chỗ nào chưa rõ thì nói nhé.” Cô để con trỏ yên một lúc rồi gửi.
- Câu 1 (0,5 điểm). Vì sao Lan hiểu tin nhắn “Tùy cậu” theo hướng Minh còn giận?
- Câu 2 (0,75 điểm). Nêu hai thông tin mới giúp Lan hiểu vì sao Minh trả lời ngắn.
- Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của chi tiết Lan để con trỏ yên một lúc trước khi gửi bản cuối.
- Câu 4 (1,75 điểm). Nhận xét cách Lan và Minh cùng nhận phần trách nhiệm của mình trong hiểu lầm.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ về cách hạn chế hiểu lầm khi giao tiếp qua tin nhắn.
- Câu 2 (4,0 điểm). Từ văn bản ở phần Đọc hiểu và trải nghiệm của bản thân, hãy viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ bàn về vai trò của bước rà soát cuối trước khi đưa một sản phẩm chung vào sử dụng hoặc công bố.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Trước đó Lan và Minh đã tranh luận về màu nền, nên Lan nghĩ sự ngắn gọn trong tin nhắn là dấu hiệu Minh vẫn giận.
- 0,75 điểm. Minh đang ở xe buýt và điện thoại sắp hết pin; Lan đã hỏi hai việc trong cùng một tin, còn Minh tưởng cậu chỉ cần trả lời câu cuối. Nêu đúng hai chi tiết là đạt tối đa.
- 1,0 điểm. Khoảng dừng cho thấy Lan đang cân nhắc cách diễn đạt trước khi gửi, tránh lặp lại một thông điệp có thể gây hiểu khác nhau. Chi tiết cũng gợi sự thay đổi từ phỏng đoán sang giao tiếp rõ ràng hơn.
- 1,75 điểm. Lan nhận ra mình đã suy đoán cảm xúc của bạn mà chưa hỏi; Minh nhận ra câu trả lời quá ngắn và thiếu ngữ cảnh. Cả hai thừa nhận phần đóng góp của mình, cùng sửa cách phối hợp thay vì chỉ quy lỗi cho người kia. Chấp nhận nhận xét khác có căn cứ.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn khoảng 200 chữ nêu được cách hạn chế hiểu lầm: tách câu hỏi, nói rõ điều mình muốn diễn đạt, hỏi lại khi chưa chắc, cân nhắc thời điểm và giọng điệu, chuyển sang trao đổi trực tiếp khi nội dung quan trọng. Có dẫn chứng, bố cục đoạn và diễn đạt rõ; có thể bàn thêm giới hạn của tin nhắn.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài khoảng 600 chữ có luận điểm và bố cục hợp lí. Có thể phân tích việc rà soát trước khi dùng hoặc công bố giúp phát hiện lỗi, đối chiếu sản phẩm với mục tiêu và hạn chế gây bất tiện cho người sử dụng; nêu cách phân công người kiểm tra, dùng tiêu chí rõ và tiếp nhận góp ý; bàn rằng rà soát không đồng nghĩa cầu toàn vô hạn mà cần cân đối thời gian, nguồn lực và mức độ rủi ro. Chấm cao cho quy trình góp ý khả thi, cân bằng chất lượng với thời gian và rủi ro, trình bày mạch lạc.