Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 9
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
PHIẾU THEO DÕI CÂY NGUYỆT QUẾ — vườn trường
Lý do chuyển: Khu nhà cũ nơi cây được trồng sắp bị dỡ. Vân xin đưa cây về trường, đặt cạnh hàng rào; vị trí mới có nắng từ trưa đến chiều.
Ngày 3: Lá rũ. Vân tưới thêm nước rồi chuyển chậu vào bóng râm; chưa thấy lá đứng lại. Chú Tư kiểm tra đất: Lớp trên khô nhanh, lớp dưới còn ẩm. Hướng dẫn: giữ đất ẩm vừa phải, che bớt nắng gắt, để chậu ổn định một chỗ và kiểm tra lại trước lần tưới kế tiếp.
Tuần thứ nhất: Chưa có lá nào đứng thẳng. Tuần thứ hai: Một đầu cành khô. Vân và chú Tư xem sổ tưới, dời chậu khỏi nắng gắt; Vân ghi ngày tưới và nhặt lá quanh gốc.
Đầu tháng sau: Một chồi non xanh nhạt xuất hiện giữa hai chiếc lá cũ; vết cành khô vẫn còn. Chú Tư dặn không kết luận cây đã khỏe, cứ để cây lớn thêm. Ghi chú của Vân: “Lần đầu từ ngày chuyển cây, em ngồi hết tiết học mà không nhìn ra cửa sổ.”
- Câu 1 (0,5 điểm). Vì sao Vân đưa cây nguyệt quế về trồng ở trường?
- Câu 2 (0,75 điểm). Nêu hai việc Vân làm theo lời hướng dẫn của chú Tư để chăm cây sau khi chuyển chỗ.
- Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích ý nghĩa hình ảnh chồi non xuất hiện bên cạnh “vết cành khô”.
- Câu 4 (1,75 điểm). Vì sao chú Tư bảo Vân kiểm tra đất trước khi tưới và giữ chậu ở một chỗ? Chi tiết ấy gợi điều gì về cách chăm sóc cây sau khi chuyển môi trường?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày vì sao không nên xem dấu hiệu cải thiện ban đầu là bằng chứng chắc chắn rằng một vấn đề đã được giải quyết hoàn toàn.
- Câu 2 (4,0 điểm). Từ văn bản ở phần Đọc hiểu và trải nghiệm của bản thân, hãy viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ bàn về cách con người có thể vừa trân trọng điều đã qua vừa mở lòng với thay đổi.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Vân muốn giữ cây nguyệt quế khỏi khu nhà cũ khi nơi ấy sắp bị dỡ bỏ.
- 0,75 điểm. Có thể nêu: giữ đất ẩm vừa phải; che bớt nắng gắt; không chuyển cây liên tục; theo dõi và ghi lần tưới; nhặt lá rụng. Nêu đúng hai việc phù hợp là đạt tối đa.
- 1,0 điểm. Chồi non gợi dấu hiệu cây đang thích nghi và tiếp tục sống; cành khô nhắc rằng quá trình ấy không xóa ngay tổn thất hay khó khăn. Hai hình ảnh đặt cạnh nhau tạo cảm nhận về hi vọng có thật nhưng còn mong manh.
- 1,75 điểm. Chú Tư không muốn Vân tưới hoặc chuyển chậu theo cảm giác nhất thời; em cần quan sát độ ẩm và phản ứng của cây rồi mới điều chỉnh. Chăm sóc trong môi trường mới đòi hỏi kiên nhẫn nhưng cũng cần dựa vào dấu hiệu cụ thể, không làm đi làm lại nhiều thay đổi cùng lúc. Chấp nhận cách hiểu khác có căn cứ.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn phân biệt một dấu hiệu tích cực ban đầu với kết luận ổn định lâu dài; có thể dùng chi tiết chồi non xuất hiện nhưng cành khô còn nguyên để lí giải vì sao cần tiếp tục quan sát, ghi nhận và tránh tuyên bố quá sớm. Chấm theo nội dung, tổ chức và ngôn ngữ.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài văn khoảng 600 chữ có bố cục và lập luận chặt chẽ. Có thể nêu: ký ức giúp xác định giá trị và căn tính; thay đổi mở ra điều kiện, cơ hội mới nhưng cũng có thể kéo theo mất mát; trân trọng quá khứ không có nghĩa cố giữ nguyên mọi thứ; cần lựa chọn điều nên gìn giữ, học từ điều đã qua và thích nghi với thực tế mới. Dẫn chứng có liên quan, xem xét góc nhìn ngược chiều. Đánh giá lập luận biết cân nhắc cơ hội đổi mới lẫn mất mát, có dẫn chứng và lựa chọn thuyết phục.