Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 4
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
BẢN GHI PHỎNG VẤN — Tấm ảnh mâm quả ngoài hiên
Người hỏi: Vy · Ghi âm cho cuốn sổ mừng thọ bàVy: Trước khi hỏi mọi người, cháu định ghi dưới ảnh: “Bà không thích chụp chung.”
Mẹ: Hôm đó mẹ nhớ bà vừa từ bếp đi ra.
Cậu Tuấn: Cậu nhớ bà đứng lên nhường chỗ cho đứa cháu nhỏ. Không ai nhớ ai đã bấm máy.Ghi chú mặt sau ảnh: “Mưa vừa dứt. Nhớ phơi khăn.” Chữ cuối nhòe vì vệt nước.
Vy hỏi bà: “Bà có tránh chụp ảnh không ạ?”
Bà: “Bà sợ gió đập cửa vào mấy đứa nhỏ. Còn chuyện có muốn chụp không thì bà chịu, không nhớ. Sân hôm đó ướt đấy.” Bà chỉ vùng sáng loang dưới chân ghế.Ghi chú biên tập của Vy: Ảnh cho thấy bà đứng ở cửa, cầm khăn, nhìn sang bên. Mẹ nhớ bà vừa ra khỏi bếp; cậu Tuấn nhớ bà nhường chỗ. Bỏ câu kết luận về tâm trạng. Chừa chỗ ghi lời kể và tên người nói: mẹ ký cạnh ý của mình, cậu Tuấn ký cạnh ý của cậu. Bà hỏi cuốn sổ còn trang để dán ảnh mâm quả khác không.
- Câu 1 (0,5 điểm). Trước khi phỏng vấn gia đình, Vy định ghi chú thích gì dưới tấm ảnh?
- Câu 2 (0,75 điểm). Nêu hai lời nhớ khác nhau của người thân về hoàn cảnh chụp ảnh.
- Câu 3 (1,0 điểm). Chi tiết cuối văn bản, bà hỏi cuốn sổ còn trang để dán ảnh mâm quả khác không, có tác dụng gì trong kết thúc?
- Câu 4 (1,75 điểm). Cách Vy hỏi bà rồi bỏ câu kết luận “Bà không thích chụp chung” thể hiện thái độ nào khi ghi lại ký ức của người khác?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ về giá trị của những câu chuyện gia đình được lưu giữ qua ảnh, đồ vật hoặc lời kể.
- Câu 2 (4,0 điểm). Từ ngữ liệu ở phần Đọc hiểu và trải nghiệm của bản thân, hãy viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ về cách lắng nghe những ký ức khác nhau để hiểu người thân và quá khứ gia đình.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Vy định ghi: “Bà không thích chụp chung.”
- 0,75 điểm. Mẹ nhớ bà vừa từ bếp ra; cậu Tuấn nhớ bà nhường chỗ cho cháu; bà nói mình lo gió đập cửa và nhớ sân ướt. Nêu đúng hai ý là đạt tối đa.
- 1,0 điểm. Câu hỏi khép lại bằng một chi tiết đời thường, gợi bà sẵn lòng tiếp tục cùng gia đình lưu giữ những ký ức khác. Nó chuyển trọng tâm từ kết luận chưa thể chắc về tấm ảnh sang việc còn những câu chuyện, hình ảnh có thể được ghi lại; chấp nhận cách hiểu khác có căn cứ từ văn bản.
- 1,75 điểm. Vy hỏi bà thay vì tự suy đoán; khi bà không nhớ rõ mình có muốn chụp hay không, Vy bỏ kết luận ban đầu. Cách làm tôn trọng lời kể và quyền tự xác định trải nghiệm của người được nhắc đến, không gán tâm trạng hoặc ý muốn thiếu căn cứ. Chấp nhận cách diễn giải khác có dẫn chứng.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn khoảng 200 chữ, đúng vấn đề, có luận điểm, lí giải và dẫn chứng phù hợp. Có thể bàn về khả năng lưu giữ chi tiết, kết nối các thế hệ, khơi gợi câu hỏi; đồng thời lưu ý ảnh/đồ vật không kể hết bối cảnh nên cần lắng nghe người liên quan, tránh biến suy đoán thành sự thật. Chấm linh hoạt theo nội dung, tổ chức đoạn và diễn đạt.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài viết cần làm rõ cách lắng nghe ký ức khác nhau giúp hiểu quá khứ gia đình mà không biến suy đoán thành sự thật. Có thể triển khai: ký ức của mỗi người chịu ảnh hưởng từ vị trí, tuổi tác và trải nghiệm; lắng nghe giúp hiểu thêm bối cảnh, tôn trọng khác biệt và giữ mối liên hệ giữa các thế hệ; cần phân biệt điều đã biết với điều đang suy đoán, không ép mọi người phải có cùng một ký ức; đề xuất cách hỏi, đối chiếu tư liệu và ghi nhận sự bất đồng với thái độ tôn trọng. Khuyến khích dẫn chứng xác thực, cách nhìn riêng có chiều sâu. Bài viết đạt điểm cao khi phân biệt tư liệu với ký ức và đề xuất cách xử lý bất đồng có căn cứ, tôn trọng.