Ôn thi tốt nghiệp THPT môn Hóa học: Đề số 21 năm 2026 có đáp án chi tiết

ĐỀ ÔN TẬP HÓA HỌC – ĐỀ SỐ 21

Đề luyện tập tự biên soạn, không phải đề thi chính thức. Các bài kết tủa giả sử phản ứng theo tỉ lệ phương trình; bỏ qua cân bằng hòa tan trừ khi có nêu Qsp/Ksp. Cho M(CaCO3)=100 g/mol.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

1. Khi trộn AgNO3(aq) với NaCl(aq), kết tủa tạo thành là
   1. NaNO3
   2. Ag(s)
   3. Cl2
   4. AgCl
2. Phương trình ion rút gọn của kết tủa BaSO4 là
   1. Ba2+ + SO42− → BaSO4(s)
   2. Ba2+ + 2Cl− → BaCl2(s)
   3. Na+ + SO42− → Na2SO4(s)
   4. BaSO4(s) → Ba2+ + SO42− luôn hoàn toàn
3. Chất nào tan tốt trong nước theo quy tắc phổ thông?
   1. AgCl
   2. NaNO3
   3. BaSO4
   4. CaCO3
4. Khi tích số ion Qsp lớn hơn Ksp của chất ít tan trong điều kiện đã cho, hệ có xu hướng
   1. tan hết chất rắn bất kể nồng độ
   2. không xảy ra thay đổi
   3. tạo kết tủa cho tới khi đạt cân bằng
   4. chuyển mọi ion thành khí
5. Nước cứng thường chứa hàm lượng đáng kể ion
   1. Ca2+ và Mg2+
   2. Na+ và K+
   3. NO3− và Cl−
   4. Ag+ và Au3+
6. Xà phòng tạo cặn trong nước cứng vì ion calcium hoặc magnesium tạo thành
   1. khí hydrogen với nước
   2. kim loại nguyên chất
   3. muối ít tan với anion của xà phòng
   4. muối nitrate luôn tan
7. Thêm Na2CO3 vào dung dịch chứa Ca2+ có thể làm giảm Ca2+ hòa tan do tạo
   1. Ca(NO3)2(s) luôn không tan
   2. Na(s)
   3. CO2(l)
   4. CaCO3(s)
8. Trong phản ứng Ag+(aq) + Cl−(aq) → AgCl(s), tỉ lệ mol Ag+ : Cl− là
   1. 1 : 2
   2. 1 : 1
   3. 2 : 1
   4. 1 : 3
9. Khi trộn dung dịch CaCl2 với Na2CO3, ion khán giả là
   1. Na+ và Cl−
   2. Ca2+ và CO32−
   3. Ca2+ và Na+
   4. CO32− và Cl−
10. Nếu thêm ion chung CO32− vào cân bằng CaCO3(s) ⇌ Ca2+ + CO32−, nồng độ Ca2+ cân bằng thường
    1. tăng vô hạn
    2. không thể thay đổi
    3. giảm do cân bằng chuyển về phía chất rắn
    4. bằng đúng nồng độ Na+
11. Muối nào thường tạo kết tủa khi trộn dung dịch BaCl2 và Na2SO4?
    1. Ba(s)
    2. NaCl
    3. BaSO4
    4. SO2
12. Trong phân tích định tính, thêm thuốc thử tạo kết tủa có thể giúp
    1. chuyển mọi muối thành acid
    2. nhận biết hoặc tách ion dựa trên độ tan
    3. đo trực tiếp khối lượng electron
    4. làm các ion mất điện tích
13. Để lọc kết tủa khỏi dung dịch, thao tác phù hợp là
    1. dùng nam châm hút mọi kết tủa
    2. lọc sau khi kết tủa đã hình thành
    3. chưng cất dung dịch trước khi phản ứng
    4. điện phân để bay hơi chất rắn
14. Khi pha loãng dung dịch ion nhưng không làm thay đổi số mol chất tan, nồng độ mol thường
    1. giảm
    2. không đổi trong mọi mức pha loãng
    3. tăng
    4. đổi dấu
15. Ion CO32− có thể tạo kết tủa với Ca2+ theo tỉ lệ mol
    1. 1 : 1
    2. 3 : 2
    3. 1 : 2
    4. 2 : 1
16. Đưa quá nhiều thuốc thử kết tủa vào mẫu nước có thể gây vấn đề vì
    1. không còn chất nào hòa tan
    2. mọi ion đều biến mất
    3. kết tủa tự chuyển thành nước tinh khiết
    4. ion thuốc thử dư còn lại trong nước thải
17. Một dung dịch chưa kết tủa nhưng có Qsp nhỏ hơn Ksp thì dung dịch đang
    1. đã đạt cân bằng với mọi chất
    2. quá bão hòa bắt buộc
    3. ở trạng thái khí
    4. chưa bão hòa đối với chất đang xét
18. Trong xử lí nước, kết tủa phosphate hoặc một số ion kim loại có thể giúp
    1. loại bỏ mọi vi sinh vật bằng phản ứng hóa học
    2. chuyển chất hòa tan thành pha rắn để tách bằng lắng/lọc
    3. tạo thêm chất ô nhiễm hòa tan
    4. làm nước luôn uống được mà không cần kiểm tra

Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai

Một mẫu nước chứa Ca2+ được xử lí bằng dung dịch Na2CO3.

1. Ca2+ có thể kết hợp CO32− tạo CaCO3 rắn. (Đúng) CaCO3 ít tan và có thể kết tủa khi Qsp vượt Ksp.
2. Na+ là ion khán giả trong phương trình ion rút gọn. (Đúng) Na+ không tạo chất rắn trong phản ứng này.
3. Tỉ lệ mol Ca2+ : CO32− để tạo CaCO3 là 1:1. (Đúng) Công thức và phương trình đã cân bằng cho tỉ lệ 1:1.
4. Lọc trước khi cho Na2CO3 vào sẽ loại được Ca2+ hòa tan. (Sai) Ion hòa tan đi qua giấy lọc; cần tạo kết tủa trước rồi mới lọc.

Xét điều kiện tạo kết tủa.

1. Nếu Qsp > Ksp, kết tủa có xu hướng hình thành. (Đúng) Hệ quá bão hòa đối với chất ít tan.
2. Nếu Qsp < Ksp, dung dịch chưa bão hòa đối với chất đó. (Đúng) Chưa đạt điều kiện kết tủa ở trạng thái hiện tại.
3. Thêm ion chung thường làm tăng độ tan của chất ít tan. (Sai) Ion chung thường làm giảm độ tan biểu kiến theo cân bằng.
4. Nhiệt độ và thành phần dung dịch có thể ảnh hưởng độ tan. (Đúng) Ksp và độ tan phụ thuộc điều kiện, đặc biệt là nhiệt độ.

Xét nước cứng và xà phòng.

1. Ca2+ và Mg2+ là các ion thường góp phần gây độ cứng. (Đúng) Đây là những cation gây độ cứng phổ biến.
2. Xà phòng có thể tạo muối calcium/magnesium ít tan. (Đúng) Các muối ít tan tạo cặn trong nước cứng.
3. Chất tẩy rửa tổng hợp luôn tạo cặn y hệt xà phòng trong nước cứng. (Sai) Nhiều chất tẩy rửa tổng hợp tạo muối calcium/magnesium tan tốt hơn xà phòng.
4. Na2CO3 có thể kết tủa một phần Ca2+ dưới dạng CaCO3. (Đúng) CO32− tạo muối carbonate ít tan với Ca2+.

Trộn 25,0 mL CaCl2 0,100 M với 30,0 mL Na2CO3 0,100 M.

1. Số mol Ca2+ ban đầu là 0,00250 mol. (Đúng) n = 0,0250 × 0,100 = 0,00250 mol.
2. Giả sử thể tích cộng được, trước khi kết tủa xảy ra, nồng độ CO32− sau khi trộn hai dung dịch là xấp xỉ 0,0545 mol/L. (Đúng)
3. Ca2+ là chất giới hạn trong phản ứng kết tủa 1:1. (Đúng) Số mol Ca2+ nhỏ hơn số mol carbonate.
4. Lượng CaCO3 tạo thành tối đa là 0,00300 mol. (Sai) Ca2+ giới hạn nên tối đa 0,00250 mol CaCO3.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Trộn 25,0 mL CaCl2 0,100 M với Na2CO3 dư. Số mol CaCO3 tối đa tạo thành là bao nhiêu mol?
2. Trộn 40,0 mL BaCl2 0,0500 M với Na2SO4 dư. Số mol BaSO4 tối đa là bao nhiêu mol?
3. Một dung dịch chứa 0,0060 mol Ca2+ trong 0,300 L. Nồng độ Ca2+ là bao nhiêu mol/L?
4. Có 0,0040 mol CO32− phản ứng hết theo Ca2+ + CO32− → CaCO3. Khối lượng CaCO3 tạo thành là bao nhiêu gam? Cho M=100 g/mol.
5. Trộn 50 mL dung dịch 0,20 M với 150 mL nước. Nồng độ mới là bao nhiêu mol/L?
6. Trong 0,20 L nước có 0,0030 mol Mg2+. Thêm OH− vừa đủ để tạo Mg(OH)2. Cần bao nhiêu mol OH−?

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. D. AgCl ít tan kết tủa; Na+ và NO3− là ion khán giả trong phương trình ion rút gọn.
2. Câu 2. A. BaSO4 là chất ít tan; ion Ba2+ và SO42− kết hợp tạo kết tủa.
3. Câu 3. B. Muối nitrate và muối kim loại nhóm IA thường tan; AgCl, BaSO4 và CaCO3 ít tan.
4. Câu 4. C. Qsp > Ksp cho biết dung dịch quá bão hòa đối với chất đó; kết tủa hình thành cho tới khi cân bằng đạt Qsp = Ksp.
5. Câu 5. A. Độ cứng của nước thường liên quan đến ion calcium và magnesium hòa tan.
6. Câu 6. C. Một số muối calcium/magnesium của acid béo ít tan, tạo cặn và làm giảm hiệu quả xà phòng.
7. Câu 7. D. Ion CO32− kết hợp Ca2+ tạo calcium carbonate ít tan, nếu tích số ion vượt Ksp.
8. Câu 8. B. Phương trình ion đã cân bằng có hệ số 1 cho cả Ag+ và Cl−.
9. Câu 9. A. Ca2+ và CO32− tạo kết tủa CaCO3; Na+ và Cl− không tham gia phản ứng ion rút gọn.
10. Câu 10. C. Ion chung làm giảm độ tan biểu kiến của CaCO3; cân bằng dịch chuyển về phía chất rắn.
11. Câu 11. C. Ba2+ và SO42− tạo BaSO4 ít tan; NaCl vẫn hòa tan.
12. Câu 12. B. Kết tủa chọn lọc dựa trên độ tan có thể dùng nhận biết hoặc tách một số ion khỏi dung dịch.
13. Câu 13. B. Lọc tách chất rắn không tan khỏi pha lỏng sau khi phản ứng kết tủa diễn ra.
14. Câu 14. A. Nồng độ C = n/V; tăng thể tích trong khi số mol không đổi làm nồng độ giảm.
15. Câu 15. A. Công thức CaCO3 gồm một Ca2+ và một CO32−, nên tỉ lệ mol 1:1.
16. Câu 16. D. Thuốc thử dư có thể làm thay đổi thành phần ion và cần được kiểm soát hoặc xử lí tiếp.
17. Câu 17. D. Qsp < Ksp nghĩa là chưa đạt bão hòa; chất rắn có thể còn hòa tan thêm trong điều kiện đã cho.
18. Câu 18. B. Kết tủa chuyển một số ion hòa tan thành chất rắn, sau đó cần tách pha rắn; xử lí này không thay thế mọi công đoạn khác.

Phần II

1. Đúng. CaCO3 ít tan và có thể kết tủa khi Qsp vượt Ksp.
2. Đúng. Na+ không tạo chất rắn trong phản ứng này.
3. Đúng. Công thức và phương trình đã cân bằng cho tỉ lệ 1:1.
4. Sai. Ion hòa tan đi qua giấy lọc; cần tạo kết tủa trước rồi mới lọc.
5. Đúng. Hệ quá bão hòa đối với chất ít tan.
6. Đúng. Chưa đạt điều kiện kết tủa ở trạng thái hiện tại.
7. Sai. Ion chung thường làm giảm độ tan biểu kiến theo cân bằng.
8. Đúng. Ksp và độ tan phụ thuộc điều kiện, đặc biệt là nhiệt độ.
9. Đúng. Đây là những cation gây độ cứng phổ biến.
10. Đúng. Các muối ít tan tạo cặn trong nước cứng.
11. Sai. Nhiều chất tẩy rửa tổng hợp tạo muối calcium/magnesium tan tốt hơn xà phòng.
12. Đúng. CO32− tạo muối carbonate ít tan với Ca2+.
13. Đúng. n = 0,0250 × 0,100 = 0,00250 mol.
14. Đúng. n(CO32−)=0,0300 L×0,100 mol/L=0,00300 mol; thể tích sau khi trộn là 0,0250+0,0300=0,0550 L. Do đó [CO32−]=0,00300/0,0550≈0,0545 mol/L, trước khi kết tủa xảy ra và với giả thiết thể tích cộng được; xem OpenStax Chemistry 2e, §3.3.
15. Đúng. Số mol Ca2+ nhỏ hơn số mol carbonate.
16. Sai. Ca2+ giới hạn nên tối đa 0,00250 mol CaCO3.

Phần III

1. Câu 1: 0,00250. n(Ca2+) = 0,0250 × 0,100 = 0,00250 mol; tỉ lệ tạo CaCO3 là 1:1.
2. Câu 2: 0,00200. n(Ba2+) = 0,0400 × 0,0500 = 0,00200 mol; tỉ lệ 1:1.
3. Câu 3: 0,020. C = n/V = 0,0060/0,300 = 0,020 mol/L.
4. Câu 4: 0,40. n(CaCO3)=0,0040 mol; m=0,0040×100=0,40 g.
5. Câu 5: 0,050. Số mol giữ nguyên: 0,050×0,20=0,010 mol; thể tích cuối 0,200 L; C=0,050 M.
6. Câu 6: 0,0060. Mg2+ + 2OH− → Mg(OH)2; n(OH−)=2×0,0030=0,0060 mol.

Nguồn kiến thức tham khảo

• OpenStax Chemistry 2e, 15.1: Precipitation and Dissolution.
• OpenStax Chemistry 2e, 4.2: Classifying Chemical Reactions.
• OpenStax Chemistry 2e, 11.5: Colloids (soap in hard water).