Ôn thi tốt nghiệp THPT môn Hóa học: Đề số 15 năm 2026 có đáp án chi tiết

Đề ôn tập tự biên soạn về phép chuẩn độ axit–bazơ. Mỗi bài tính đều nêu nồng độ, thể tích và loại axit/bazơ để xác định đúng tỉ lượng hoặc pH.

ĐỀ ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN HÓA HỌC – ĐỀ SỐ 15

Thời gian: 50 phút. Gồm 18 câu nhiều lựa chọn, 4 câu đúng/sai với 4 ý mỗi câu và 6 câu trả lời ngắn; thang điểm tham khảo cấu trúc 2025 lần lượt 4,5; 4,0; 1,5 điểm.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

1. Câu 1. Trong phản ứng NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻, tiểu phân đóng vai trò axit Brønsted–Lowry là: A. NH₃; B. NH₄⁺; C. OH⁻; D. H₂O.
2. Câu 2. Phương trình ion rút gọn của phản ứng giữa HCl và NaOH trong nước là
   A. Na⁺ + Cl⁻ → NaCl; B. HCl + NaOH → NaCl + H₂O; C. H⁺ + OH⁻ → H₂O; D. H₂ + O₂ → H₂O.
3. Câu 3. Số mol HCl trong 20,0 mL dung dịch 0,100 M là
   A. 0,00020 mol; B. 0,0200 mol; C. 0,200 mol; D. 0,00200 mol.
4. Câu 4. Cần bao nhiêu mL NaOH 0,100 M để trung hòa 25,0 mL HCl 0,100 M?
   A. 25,0; B. 12,5; C. 20,0; D. 50,0.
5. Câu 5. Phương trình ion rút gọn biểu diễn sự trung hòa giữa acid mạnh và base mạnh trong dung dịch là: A. H⁺ + OH⁻ → H₂O; B. Na⁺ + Cl⁻ → NaCl; C. HCl + OH⁻ → H₂O + Cl⁻; D. H⁺ + NaOH → Na⁺ + H₂.
6. Câu 6. Tại điểm tương đương khi chuẩn độ HCl bằng NaOH loãng ở 25°C, pH xấp xỉ
   A. 1; B. 9; C. 7; D. 14.
7. Câu 7. Khi chuẩn độ CH₃COOH (axit yếu) bằng NaOH (bazơ mạnh), tại điểm tương đương dung dịch thường có pH
   A. lớn hơn 7; B. nhỏ hơn 7; C. bằng 7 chính xác; D. bằng 0.
8. Câu 8. Chất chỉ thị phù hợp để nhận biết điểm cuối khi chuẩn độ axit yếu đơn chức bằng bazơ mạnh là
   A. phenolphthalein, nếu khoảng chuyển màu nằm trong đoạn pH biến đổi dốc; B. methyl orange trong mọi trường hợp; C. hồ tinh bột; D. quỳ tím khô.
9. Câu 9. Màu của chất chỉ thị axit–bazơ đổi trong một khoảng pH chủ yếu vì
   A. mọi phân tử chỉ thị có cùng một giá trị pH riêng; B. hai dạng chỉ thị có màu khác nhau và tỉ lệ của chúng thay đổi theo pH; C. dung dịch luôn sôi khi chuẩn độ; D. chỉ thị bị tiêu thụ hết ngay ở điểm tương đương.
10. Câu 10. Buret ban đầu đọc 0,30 mL, sau khi chuẩn độ đọc 24,80 mL. Thể tích dung dịch đã chảy ra là
    A. 24,80 mL; B. 24,50 mL; C. 25,10 mL; D. 0,30 mL.
11. Câu 11. Chuẩn độ 25,0 mL CH₃COOH 0,100 M bằng NaOH 0,100 M. Thể tích NaOH tại tương đương là
    A. 12,5 mL; B. 50,0 mL; C. 25,0 mL; D. 2,50 mL.
12. Câu 12. Ở nửa điểm tương đương của phép chuẩn độ axit yếu đơn chức bằng bazơ mạnh, quan hệ gần đúng nào đúng?
    A. pH=7 trong mọi trường hợp; B. [H⁺]=[OH⁻]; C. toàn bộ axit yếu đã bị trung hòa; D. pH=pKₐ.
13. Câu 13. Nếu pKₐ của CH₃COOH là 4,76, pH của hỗn hợp đệm có [CH₃COO⁻]=[CH₃COOH] xấp xỉ
    A. 4,76; B. 2,38; C. 7,00; D. 9,24.
14. Câu 14. Dấu hiệu trên đường cong chuẩn độ axit mạnh–bazơ mạnh quanh điểm tương đương là
    A. pH không đổi khi thêm titrant; B. biến thiên pH lớn trong một khoảng thể tích nhỏ; C. nhiệt độ nhất thiết giảm về 0°C; D. dung dịch tạo kết tủa.
15. Câu 15. Dùng pipet bầu lấy chính xác mẫu dung dịch cần phân tích. Cách tráng phù hợp trước khi lấy mẫu là
    A. tráng bằng nước cất rồi lấy mẫu ngay, không tráng mẫu; B. tráng bằng dung dịch chuẩn độ; C. tráng bằng một ít chính dung dịch mẫu; D. tráng bằng dầu.
16. Câu 16. Trộn 10,0 mL NaOH 0,0500 M với 2,50 mL HCl 0,100 M ở 25°C. Giả sử axit và bazơ mạnh phân li hoàn toàn, pH của dung dịch sau phản ứng gần nhất là
    A. 12,30; B. 1,70; C. 7,00; D. 12,00.
17. Câu 17. Ở 25°C, giả sử HCl 0,100 M phân li hoàn toàn và hoạt độ gần bằng nồng độ. pH ban đầu xấp xỉ
    A. 2,00; B. 7,00; C. 13,00; D. 1,00.
18. Câu 18. Điểm tương đương của chuẩn độ được xác định bởi
    A. lượng axit và bazơ đã phản ứng theo đúng tỉ lệ phương trình; B. màu chỉ thị đầu tiên nhìn thấy; C. thời điểm buret rỗng; D. thời điểm dung dịch đạt 100°C.

Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai

Câu 1. Chuẩn độ 25,0 mL HCl 0,100 M bằng NaOH 0,100 M; phản ứng H⁺+OH⁻→H₂O.

1. Số mol HCl ban đầu là 0,00250 mol.
2. Thể tích NaOH tại điểm tương đương là 25,0 mL.
3. Sau khi thêm 10,0 mL NaOH, axit đã được trung hòa hoàn toàn.
4. Tại điểm tương đương, pH xấp xỉ 7 ở 25°C trong mô hình dung dịch loãng lí tưởng.

Câu 2. Chuẩn độ axit axetic bằng NaOH.

1. CH₃COOH là axit yếu, chỉ ion hóa một phần trong nước.
2. Ở nửa điểm tương đương, pH xấp xỉ pKₐ nếu dung dịch đủ lí tưởng.
3. Tại tương đương, ion acetate có thể nhận proton từ nước và tạo OH⁻.
4. Vì axit yếu nên tại tương đương pH luôn nhỏ hơn 7.

Câu 3. Đọc buret và chọn chỉ thị.

1. Thể tích dung dịch chuẩn đã dùng bằng số đọc cuối trừ số đọc đầu.
2. Chỉ thị thích hợp có khoảng chuyển màu nằm trong vùng pH biến thiên mạnh gần điểm tương đương.
3. Điểm cuối quan sát bằng chỉ thị luôn trùng tuyệt đối với điểm tương đương trong mọi phép đo.
4. Ghi số đọc buret nên nhìn ngang tầm đáy mặt khum của dung dịch không màu.

Câu 4. Một mẫu NaOH 10,0 mL, 0,0500 M được chuẩn độ bằng HCl 0,100 M.

1. Phản ứng có tỉ lệ mol HCl:NaOH là 1:1.
2. Mẫu chứa 0,000500 mol NaOH.
3. Thể tích HCl tại tương đương là 5,00 mL.
4. Nếu buret tăng từ 1,20 mL lên 6,20 mL, thể tích HCl chảy ra là 6,20 mL.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Câu 1: Cần cân bao nhiêu gam NaOH (M=40,00 g/mol) để pha 100,0 mL dung dịch 0,0500 M?
2. Câu 2: 20,0 mL H₂SO₄ 0,0500 M được trung hòa hoàn toàn bằng NaOH 0,100 M theo H₂SO₄+2NaOH→Na₂SO₄+2H₂O. Tính thể tích NaOH cần dùng.
3. Câu 3: Titrant buret đọc 0,15 mL trước và 19,65 mL sau chuẩn độ. Tính thể tích đã dùng.
4. Câu 4: Một mẫu axit cần 18,40 mL NaOH 0,1000 M đến điểm tương đương. Nếu mẫu chứa axit đơn chức, tính số mol axit trong aliquot.
5. Câu 5: Trộn 25,0 mL HCl 0,100 M với 10,0 mL NaOH 0,100 M. Tính khối lượng NaCl tạo thành, biết M(NaCl)=58,44 g/mol.
6. Câu 6: Mẫu có 0,00150 mol CH₃COOH được trung hòa bằng NaOH. Tính số mol CH₃COO⁻ tạo thành tại tương đương theo tỉ lượng phản ứng.

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. D. H₂O nhường proton cho NH₃, tạo NH₄⁺ và OH⁻; vì vậy H₂O là axit Brønsted–Lowry trong phản ứng này.
2. Câu 2. C. Na⁺ và Cl⁻ là ion khán giả; phương trình ion rút gọn giữ lại sự tạo nước từ H⁺ và OH⁻.
3. Câu 3. D. Đổi 20,0 mL thành 0,0200 L rồi nhân với 0,100 mol/L được 0,00200 mol.
4. Câu 4. A. HCl và NaOH phản ứng tỉ lệ 1:1; hai dung dịch cùng nồng độ nên thể tích bazơ bằng thể tích axit tại tương đương.
5. Câu 5. A. Các ion Na⁺ và Cl⁻ là ion khán giả; phản ứng thực sự là H⁺ + OH⁻ → H₂O.
6. Câu 6. C. HCl và NaOH là chất điện li mạnh; tại tương đương dung dịch loãng ở 25°C gần trung tính, pH xấp xỉ 7.
7. Câu 7. A. Acetate là bazơ liên hợp của axit yếu; thủy phân tạo một lượng OH⁻ nên pH ở tương đương lớn hơn 7.
8. Câu 8. A. Phenolphthalein phù hợp khi vùng đổi màu của nó rơi trong đoạn pH dốc của đường chuẩn độ, như hệ axit yếu–bazơ mạnh thường gặp.
9. Câu 9. B. Dạng axit và bazơ liên hợp của chỉ thị có màu khác nhau; pH làm thay đổi tỉ lệ hai dạng, nên màu chuyển dần trong một khoảng.
10. Câu 10. B. Thể tích đã chảy ra là số đọc cuối trừ số đầu: 24,80−0,30=24,50 mL.
11. Câu 11. C. Hai chất phản ứng theo tỉ lệ 1:1 và cùng nồng độ, do đó cần 25,0 mL NaOH cho 25,0 mL axit.
12. Câu 12. D. Ở nửa tương đương, lượng axit còn lại và bazơ liên hợp tạo ra bằng nhau; Henderson–Hasselbalch cho pH=pKₐ.
13. Câu 13. A. Khi nồng độ axit và bazơ liên hợp bằng nhau, log tỉ số bằng 0; pH=pKₐ=4,76.
14. Câu 14. B. Gần tương đương, một thay đổi nhỏ lượng titrant làm đổi mạnh lượng H⁺/OH⁻ dư, tạo đoạn dốc trên đường cong.
15. Câu 15. C. Tráng pipet bằng chính mẫu giúp tránh nước còn bám làm pha loãng mẫu trước khi lấy thể tích định lượng.
16. Câu 16. A. Ban đầu có 0,0100×0,0500=5,00×10⁻⁴ mol OH⁻; HCl cung cấp 0,00250×0,100=2,50×10⁻⁴ mol H⁺. Sau trung hòa còn 2,50×10⁻⁴ mol OH⁻ trong tổng thể tích 0,01250 L, nên [OH⁻]=0,0200 M. pOH=−log(0,0200)=1,699 và pH=14,00−1,699≈12,30 ở 25°C. Cách tính dựa trên số mol ion dư rồi tính pOH, theo OpenStax, §14.7.
17. Câu 17. D. Với axit mạnh phân li hoàn toàn, [H⁺]≈0,100 M; pH=−log(0,100)=1,00.
18. Câu 18. A. Điểm tương đương là điều kiện tỉ lượng: lượng chất chuẩn thêm vào vừa đủ phản ứng theo phương trình cân bằng; màu chỉ thị cho điểm cuối quan sát.

Phần II

1. Câu 1: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Ban đầu n(HCl)=0,0250×0,100=0,00250 mol; 10,0 mL bazơ chỉ cung cấp 0,00100 mol OH⁻.
2. Câu 2: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai. Acetate thủy phân theo CH₃COO⁻+H₂O⇌CH₃COOH+OH⁻ nên dung dịch tại tương đương có tính bazơ yếu.
3. Câu 3: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Sai số giữa điểm cuối quan sát và điểm tương đương có thể nhỏ nhưng không bắt buộc bằng không.
4. Câu 4: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai. Thể tích dùng là 6,20−1,20=5,00 mL, không phải số đọc cuối riêng lẻ.

Phần III

1. Câu 1: 0,200 g. n=CV=0,0500×0,1000=0,00500 mol; m=nM=0,00500×40,00=0,200 g.
2. Câu 2: 20,0 mL. n(H₂SO₄)=0,0200×0,0500=0,00100 mol; cần 0,00200 mol NaOH; V=0,00200/0,100=0,0200 L.
3. Câu 3: 19,50 mL. Lấy số đọc cuối trừ số đầu: 19,65−0,15=19,50 mL.
4. Câu 4: 0,001840 mol. Với axit đơn chức, tỉ lệ axit:NaOH=1:1; n(NaOH)=0,01840×0,1000=0,001840 mol.
5. Câu 5: 0,0584 g NaCl. n(HCl)=0,0250×0,100=0,00250 mol và n(NaOH)=0,0100×0,100=0,00100 mol; theo HCl+NaOH→NaCl+H₂O, NaOH là chất giới hạn nên n(NaCl)=0,00100 mol. Vậy m=0,00100×58,44=0,05844 g≈0,0584 g.
6. Câu 6: 0,00150 mol CH₃COO⁻. Axit axetic đơn chức phản ứng với NaOH theo tỉ lệ 1:1, chuyển thành acetate.

Nguồn kiến thức tham khảo

• OpenStax Chemistry 2e, đường cong chuẩn độ, điểm tương đương và chỉ thị.
• OpenStax Chemistry 2e, axit–bazơ liên hợp, dung dịch đệm và chuẩn độ.
• OpenStax Chemistry 2e, molarity and converting solute mass to amount of substance.