Đề ôn thi học sinh giỏi Sinh học lớp 11 số 2 là đề tự biên soạn để luyện tập nâng cao; không phải đề thi chính thức của một địa phương hay kỳ thi cụ thể.
ĐỀ ÔN THI HỌC SINH GIỎI SINH HỌC LỚP 11 – ĐỀ SỐ 2
Thời gian làm bài gợi ý: 120 phút | Tổng điểm tham khảo: 20 điểm
- Bài 1 (4 điểm). Trong tình huống Làng nghề đánh giá, Giải thích vì sao một đặc điểm sinh học quan sát được không nhất thiết do một gen duy nhất quyết định; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Sinh học lớp 11, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Nếu dữ kiện thay đổi, hãy cho biết yếu tố nào trong cách giải phải được xem lại trước. - Bài 2 (4 điểm). Trong tình huống Làng nghề đánh giá, Trong phép lai Aa×Aa, hãy tính xác suất đời con có kiểu hình lặn và xác suất trong 4 con có đúng 1 con lặn, giả sử các lần sinh độc lập; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Sinh học lớp 11, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Ngoài kết quả, hãy nêu một cách kiểm tra độc lập để phát hiện sai sót. - Bài 3 (4 điểm). Trong tình huống Làng nghề đánh giá, Phân biệt khuếch tán thụ động và vận chuyển chủ động qua màng tế bào; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Sinh học lớp 11, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Hãy chỉ ra điều kiện hoặc dữ kiện nào quyết định cách giải. - Bài 4 (4 điểm). Trong tình huống Làng nghề đánh giá, Một cây được tưới đủ nước nhưng rễ bị ngập úng nhiều ngày. Giải thích vì sao cây vẫn có thể héo; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Sinh học lớp 11, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Sau khi trả lời, hãy giải thích vì sao một phương án khác dễ dẫn tới kết luận sai. - Bài 5 (4 điểm). Trong tình huống Làng nghề đánh giá, Đề xuất một thí nghiệm đơn giản để kiểm tra ảnh hưởng của ánh sáng đến sinh trưởng cây, chỉ rõ biến độc lập, biến phụ thuộc và ít nhất hai biến cần kiểm soát; trong đề số 2, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Sinh học lớp 11, đề số 2: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Hãy nêu một bước đối chiếu giúp xác nhận kết quả là hợp lí.
LỜI GIẢI CHI TIẾT
- Bài 1. Nhiều tính trạng chịu ảnh hưởng của nhiều gen, tương tác giữa gen và môi trường, cũng như điều hòa biểu hiện gen. Vì vậy không nên suy từ một kiểu hình sang một nguyên nhân di truyền đơn lẻ nếu chưa có bằng chứng. Khi dữ kiện thay đổi, cần xem lại giả định và bước suy luận phụ thuộc trực tiếp vào dữ kiện đó.
- Bài 2. Mỗi con có xác suất kiểu hình lặn 1/4. Với 4 con, xác suất đúng 1 con lặn là C(4,1)(1/4)(3/4)^3=27/64. Phần kiểm tra nên đối chiếu lại điều kiện, dữ kiện và kết quả cuối thay vì chỉ nhìn đáp số.
- Bài 3. Vận chuyển thụ động đi theo chênh lệch thế/nồng độ và không dùng ATP trực tiếp; vận chuyển chủ động có thể đi ngược gradient và cần năng lượng cùng prôtêin vận chuyển. Cần nêu rõ căn cứ quyết định cách làm, sau đó kiểm tra kết luận bằng phép tính ngược, nguồn khác hoặc trường hợp biên phù hợp.
- Bài 4. Ngập úng làm giảm ôxy trong vùng rễ, cản hô hấp tế bào và giảm khả năng hấp thụ ion/nước; rễ còn dễ tổn thương nên phần trên cây có thể héo. Một lời giải tốt phải chỉ ra vì sao phương án được chọn phù hợp hơn phương án dễ nhầm.
- Bài 5. Dùng các cây tương đương, chỉ thay cường độ/thời gian chiếu sáng; đo chiều cao, số lá hoặc sinh khối sau cùng thời gian. Giữ giống cây, đất, nước, nhiệt độ, kích thước chậu tương tự. Nên tự kiểm tra bằng một bước độc lập để bảo đảm không bỏ sót điều kiện hoặc đọc sai dữ kiện.
Nhận xét
Đề theo bối cảnh Làng nghề đánh giá đã bổ sung yêu cầu kiểm chứng hoặc đối chiếu ngay trong từng nhiệm vụ, tránh kiểu chỉ thay số mà giữ nguyên cách suy luận.