Đề ôn thi học sinh giỏi Lịch sử lớp 9 số 5 là đề tự biên soạn để luyện tập nâng cao; không phải đề thi chính thức của một địa phương hay kỳ thi cụ thể.
ĐỀ ÔN THI HỌC SINH GIỎI LỊCH SỬ LỚP 9 – ĐỀ SỐ 5
Thời gian làm bài gợi ý: 150 phút | Tổng điểm tham khảo: 20 điểm
- Bài 1 (4 điểm). Trong tình huống Vườn mưa đánh giá, Trình bày hai nguyên nhân và hai hệ quả quan trọng của chủ đề “trật tự thế giới sau 1945”; phân biệt nguyên nhân trực tiếp với nguyên nhân sâu xa nếu có; trong đề số 5, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả. Hãy nêu một bước đối chiếu giúp xác nhận kết quả là hợp lí.
- Bài 2 (4 điểm). Trong tình huống Vườn mưa đánh giá, Lập một bảng so sánh hai lực lượng hoặc hai giai đoạn tiêu biểu liên quan đến “trật tự thế giới sau 1945” theo mục tiêu, phương pháp và kết quả; trong đề số 5, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả. Nếu dữ kiện thay đổi, hãy cho biết yếu tố nào trong cách giải phải được xem lại trước.
- Bài 3 (4 điểm). Trong tình huống Vườn mưa đánh giá, Giải thích vì sao cùng một sự kiện lịch sử có thể được đánh giá khác nhau khi nguồn tư liệu, câu hỏi nghiên cứu hoặc bối cảnh thay đổi; trong đề số 5, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Lịch sử lớp 9, đề số 5: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Ngoài kết quả, hãy nêu một cách kiểm tra độc lập để phát hiện sai sót. - Bài 4 (4 điểm). Trong tình huống Vườn mưa đánh giá, Cho nhận định: “Muốn hiểu trật tự thế giới sau 1945, chỉ cần ghi nhớ niên đại.” Hãy phản biện nhận định bằng lập luận lịch sử; trong đề số 5, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả. Hãy chỉ ra điều kiện hoặc dữ kiện nào quyết định cách giải.
- Bài 5 (4 điểm). Trong tình huống Vườn mưa đánh giá, Đề xuất ba loại nguồn sử liệu nên dùng để kiểm chứng một nhận định lịch sử và nêu giới hạn của từng loại; trong đề số 5, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả.
Yêu cầu bổ sung cho Lịch sử lớp 9, đề số 5: nêu thêm một bước kiểm tra, ví dụ hoặc căn cứ phù hợp trước khi kết luận. Sau khi trả lời, hãy giải thích vì sao một phương án khác dễ dẫn tới kết luận sai.
HƯỚNG DẪN ĐÁP ÁN CHI TIẾT
- Bài 1. Cần nêu đúng quan hệ nhân quả của trật tự thế giới sau 1945; điểm cao dành cho bài phân biệt yếu tố dài hạn với tác nhân kích hoạt và liên hệ hệ quả chính trị, kinh tế hoặc xã hội. Nên tự kiểm tra bằng một bước độc lập để bảo đảm không bỏ sót điều kiện hoặc đọc sai dữ kiện.
- Bài 2. Bảng phải có tiêu chí nhất quán. Không chấm điểm cao cho việc liệt kê hai bên riêng rẽ mà thiếu đối chiếu trực tiếp. Khi dữ kiện thay đổi, cần xem lại giả định và bước suy luận phụ thuộc trực tiếp vào dữ kiện đó.
- Bài 3. Lịch sử được tái dựng từ nguồn có giới hạn; câu hỏi nghiên cứu khác nhau làm nổi bật khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên mọi diễn giải vẫn phải tôn trọng bằng chứng và kiểm chứng chéo. Phần kiểm tra nên đối chiếu lại điều kiện, dữ kiện và kết quả cuối thay vì chỉ nhìn đáp số.
- Bài 4. Niên đại là khung thời gian cần thiết nhưng không đủ. Hiểu lịch sử còn cần nguyên nhân, bối cảnh, chủ thể, quá trình, hệ quả và mối liên hệ giữa các sự kiện. Cần nêu rõ căn cứ quyết định cách làm, sau đó kiểm tra kết luận bằng phép tính ngược, nguồn khác hoặc trường hợp biên phù hợp.
- Bài 5. Có thể dùng văn bản hành chính, hồi ký/thư từ, báo chí, hình ảnh-hiện vật, số liệu hoặc nghiên cứu học thuật. Mỗi loại có thiên lệch riêng nên cần so sánh nguồn độc lập. Một lời giải tốt phải chỉ ra vì sao phương án được chọn phù hợp hơn phương án dễ nhầm.
Nhận xét
Đề theo bối cảnh Vườn mưa đánh giá đã bổ sung yêu cầu kiểm chứng hoặc đối chiếu ngay trong từng nhiệm vụ, tránh kiểu chỉ thay số mà giữ nguyên cách suy luận.