Ôn thi tốt nghiệp THPT môn Sinh học: Đề số 25 năm 2026 có đáp án chi tiết

Đề ôn tập Sinh học – Đề số 25

Chủ điểm: Di truyền Mendel, giảm phân và phả hệ. Đề tự biên soạn để luyện tập, không phải đề thi chính thức.

Thời gian gợi ý: 50 phút | Tổng điểm: 10

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

1. Cá thể có kiểu gene Aa tạo giao tử A và a với tỉ lệ bằng nhau nếu
   1. phân li allele bình thường và không có sai lệch
   2. allele A luôn trội
   3. gene nằm ngoài tế bào
   4. môi trường không có oxygen
2. Lai Aa × Aa với trội hoàn toàn cho tỉ lệ kiểu hình trội kì vọng là
   1. 1/4
   2. 1/2
   3. 1
   4. 3/4
3. Mẹ dị hợp mang allele lặn bệnh liên kết X (X^AX^a) sinh với bố không mắc (X^AY). Trong số các con trai, xác suất mắc bệnh là
   1. 1/4
   2. 1/2
   3. 3/4
   4. 1
4. Phép lai phân tích cá thể biểu hiện tính trạng trội thường dùng cá thể lai với
   1. đồng hợp trội
   2. dị hợp tử bất kì
   3. đồng hợp lặn
   4. cá thể cùng kiểu hình chưa biết gene
5. Hai gene phân li độc lập khi chúng
   1. ở các cặp NST khác nhau hoặc đủ xa trên cùng NST
   2. luôn cùng nằm cạnh nhau trên một NST
   3. chỉ ở tế bào soma
   4. có allele giống hệt nhau
6. Trao đổi chéo có thể tạo giao tử tái tổ hợp bằng cách
   1. tách hai allele trong nguyên phân
   2. nhân đôi NST lần hai
   3. ghép hai giao tử trước giảm phân
   4. trao đổi đoạn giữa chromatid không chị em
7. Nếu hai gene liên kết hoàn toàn ở cơ thể AB/ab, loại giao tử chủ yếu là
   1. Ab và aB
   2. AB, Ab, aB, ab bằng nhau
   3. chỉ A và B đơn lẻ
   4. AB và ab
8. Một tính trạng lặn trên NST thường thường chỉ biểu hiện kiểu hình khi
   1. có ít nhất một allele trội
   2. kiểu gene đồng hợp lặn
   3. cá thể là nam
   4. gene nằm trên Y
9. Bệnh do allele lặn trên NST X thường gặp ở nam hơn vì
   1. nam chỉ có một allele X tại locus đó
   2. nam có hai NST X
   3. allele lặn trên X luôn đột biến ở nam
   4. nữ không có gene trên X
10. Trong giảm phân, sự phân li độc lập của các cặp NST chủ yếu tạo
    1. bản sao gene giống nhau tuyệt đối
    2. tăng số bộ NST trong giao tử
    3. tổ hợp allele khác nhau giữa giao tử
    4. đột biến định hướng
11. Nếu một tính trạng trội do allele A, kiểu gene nào biểu hiện tính trạng lặn?
    1. Aa
    2. AA
    3. AA hoặc Aa
    4. aa
12. Lai AaBb × AaBb khi hai gene phân li độc lập và trội hoàn toàn cho tỉ lệ kiểu hình kì vọng nào?
    1. 1:1:1:1
    2. 9:3:3:1
    3. 3:1
    4. 1:2:1
13. Xác suất sinh con gái trong mỗi lần sinh độc lập là
    1. 1/2
    2. 3/4
    3. 1/4
    4. 1
14. Nếu xác suất con mắc bệnh ở mỗi lần sinh là 1/4 và hai lần sinh độc lập, xác suất đúng một trong hai con mắc là
    1. 1/8
    2. 1/16
    3. 1/2
    4. 3/8
15. Phả hệ có bố mẹ không biểu hiện nhưng sinh con mắc tính trạng lặn thường gợi ý bố mẹ
    1. không có allele liên quan
    2. đều đồng hợp trội
    3. đều dị hợp mang allele lặn
    4. đều mắc bệnh trội
16. Một tế bào sinh tinh giảm phân bình thường tạo
    1. 4 tế bào lưỡng bội
    2. 4 tế bào đơn bội
    3. 2 tế bào lưỡng bội
    4. 1 tế bào đơn bội
17. Đột biến mất một nucleotide trong exon có thể gây
    1. dịch khung đọc nếu không theo bội số ba
    2. tăng gấp đôi mọi NST
    3. chỉ thay một amino acid trong mọi trường hợp
    4. không bao giờ ảnh hưởng protein
18. Cơ thể dị hợp liên kết cis AB/ab tạo giao tử Ab chiếm 10%; tần số hoán vị gene của cơ thể này là
    1. 10%
    2. 1/2
    3. 20%
    4. 3/4

Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai

Xét phép lai một gene với trội hoàn toàn.

1. Aa × Aa có tỉ lệ kiểu gene kì vọng 1 AA : 2 Aa : 1 aa.
2. Trong phép lai Aa × Aa, kiểu hình lặn chiếm 1/2.
3. Phép lai Aa × aa cho một nửa con aa theo xác suất.
4. Phép lai phân tích thường dùng cá thể đồng hợp lặn.

Xét sự hình thành giao tử ở cơ thể AaBb.

1. Nếu hai gene phân li độc lập, có thể tạo bốn loại giao tử AB, Ab, aB và ab.
2. Mỗi loại giao tử nêu trên có xác suất 1/2.
3. Các cặp NST tương đồng xếp độc lập ở giảm phân I góp phần tạo biến dị tổ hợp.
4. Gene liên kết hoàn toàn luôn tạo bốn loại giao tử bằng nhau.

Đọc phả hệ và xét di truyền liên kết giới tính.

1. Bố mẹ không biểu hiện nhưng có con mắc tính trạng lặn có thể đều dị hợp mang allele lặn.
2. Với một gene lặn trên X, nam có thể biểu hiện khi allele lặn hiện diện trên NST X duy nhất của họ.
3. Allele lặn trên NST thường luôn biểu hiện ở thể dị hợp.
4. Xác suất giới tính của lần sinh trước quyết định giới tính lần sinh sau.

Xét giảm phân và xác suất di truyền.

1. Một tế bào sinh tinh giảm phân bình thường tạo bốn tế bào đơn bội.
2. Trao đổi chéo thường diễn ra giữa chromatid không chị em của NST tương đồng.
3. Nếu xác suất bệnh mỗi lần sinh là 1/4, xác suất hai con đều mắc là 1/8.
4. Mất một nucleotide trong vùng mã hóa có thể làm lệch khung đọc.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Trong phép lai X^AX^a × X^AY, trong số con trai, tỉ lệ mắc bệnh lặn liên kết X là bao nhiêu?
2. Quần thể liên kết cis AB/ab có tần số hoán vị gene 12%; khoảng cách di truyền ước tính giữa hai gene là bao nhiêu cM?
3. Lai AaBb × aabb, hai gene phân li độc lập; xác suất đời con có kiểu gene aabb là bao nhiêu?
4. Trong phép lai AaBb × AaBb, hai gene phân li độc lập; xác suất đời con có kiểu gene A-B- là bao nhiêu?
5. Một cá thể có 2n = 8; giao tử bình thường của loài này có bao nhiêu NST?
6. Phép lai phân tích cá thể dị hợp Aa với aa cho tỉ lệ kiểu hình trội dự kiến là bao nhiêu?

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1: A. Hai allele phân li khi giảm phân, mỗi loại vào một nửa giao tử.
2. Câu 2: D. Kiểu gene 1 AA:2 Aa:1 aa, nên kiểu hình trội chiếm 3/4.
3. Câu 3: B. Con trai nhận Y từ bố và X từ mẹ; một nửa giao tử X của mẹ mang allele bệnh.
4. Câu 4: C. Đồng hợp lặn chỉ cho allele lặn, làm lộ kiểu gene của cá thể cần kiểm tra.
5. Câu 5: A. Phân li độc lập thường đúng với gene trên các cặp NST khác nhau; gene liên kết gần không độc lập.
6. Câu 6: D. Trao đổi chéo giữa NST tương đồng làm tổ hợp allele mới.
7. Câu 7: D. Không có tái tổ hợp thì tổ hợp bố mẹ AB và ab được truyền.
8. Câu 8: B. Với trội hoàn toàn, kiểu hình lặn cần hai allele lặn.
9. Câu 9: A. Nam XY là bán hợp tử với gene trên X; một allele lặn có thể biểu hiện.
10. Câu 10: C. Các cặp tương đồng xếp độc lập ở kì giữa I, tạo nhiều tổ hợp giao tử.
11. Câu 11: D. Với trội hoàn toàn, chỉ aa biểu hiện lặn.
12. Câu 12: B. Phép lai hai cặp dị hợp phân li độc lập cho tỉ lệ kiểu hình 9:3:3:1.
13. Câu 13: A. Giả sử xác suất hai loại giới tính bằng nhau, mỗi lần sinh là 1/2.
14. Câu 14: D. Xác suất đúng một con mắc là 2×(1/4)×(3/4)=3/8.
15. Câu 15: C. Hai bố mẹ dị hợp có thể truyền allele lặn cho con aa.
16. Câu 16: B. Một tế bào sinh tinh hoàn tất giảm phân tạo bốn tinh tử đơn bội.
17. Câu 17: A. Mất một nucleotide đổi khung đọc phía sau vị trí mất, trừ trường hợp đặc biệt.
18. Câu 18: C. Hai giao tử tái tổ hợp Ab và aB có tổng tần số 20%, nên Ab chiếm 10% và tần số hoán vị là 20%.

Phần II

1. Đúng. Bốn tổ hợp giao tử cho tỉ lệ 1:2:1.
2. Sai. Kiểu gene aa chiếm 1/4.
3. Đúng. Aa tạo giao tử a một nửa; cá thể aa chỉ tạo giao tử a.
4. Đúng. Đồng hợp lặn bộc lộ kiểu gene của cá thể có kiểu hình trội chưa rõ.
5. Đúng. Hai cặp dị hợp cho 2² tổ hợp giao tử.
6. Sai. Nếu phân li độc lập, mỗi loại có xác suất 1/4.
7. Đúng. Hướng sắp xếp độc lập tạo các tổ hợp allele khác nhau.
8. Sai. Liên kết hoàn toàn tạo chủ yếu hai tổ hợp bố mẹ.
9. Đúng. Aa×Aa có thể sinh con aa.
10. Đúng. Nam XY chỉ có một bản sao gene liên kết X ở vùng không tương đồng.
11. Sai. Với trội hoàn toàn, thể dị hợp biểu hiện kiểu hình trội.
12. Sai. Các lần sinh được coi là độc lập trong mô hình xác suất cơ bản.
13. Đúng. Một tế bào sinh tinh hoàn tất hai lần phân bào tạo bốn sản phẩm.
14. Đúng. Trao đổi chéo tạo chromatid tái tổ hợp.
15. Sai. Hai lần sinh độc lập: 1/4×1/4=1/16.
16. Đúng. Mất một nucleotide không theo bội số ba làm đổi cách chia codon phía sau.

Phần III

1. Câu 1: 1/2. Con trai nhận X từ mẹ dị hợp; một nửa trứng mang allele lặn.
2. Câu 2: 12 cM. Với khoảng cách ngắn, phần trăm tái tổ hợp xấp xỉ khoảng cách di truyền tính bằng cM.
3. Câu 3: 1/4. Giao tử ab của AaBb có xác suất 1/4; cá thể aabb chỉ cho giao tử ab.
4. Câu 4: 9/16. Ở mỗi locus xác suất kiểu hình trội là 3/4; hai locus độc lập nên 3/4 × 3/4.
5. Câu 5: 4 NST. Bộ đơn bội n=2n/2=4.
6. Câu 6: 1/2. Aa cho A một nửa giao tử; aa luôn cho a.

Tài liệu tham khảo

• https://openstax.org/books/biology-2e/pages/12-2-characteristics-and-traits
• https://openstax.org/books/biology-2e/pages/11-1-the-process-of-meiosis
• https://openstax.org/books/biology-2e/pages/12-3-laws-of-inheritance