Ôn thi tốt nghiệp THPT môn Sinh học: Đề số 15 năm 2026 có đáp án chi tiết

Đề ôn tập Sinh học – Đề số 15

Chủ điểm: Tiêu hóa, enzyme và hấp thụ chất dinh dưỡng ở động vật.

Phần I. Câu hỏi trắc nghiệm

1. Tiêu hóa cơ học trong miệng chủ yếu gồm
   1. thủy phân protein thành amino acid
   2. hấp thụ glucose vào máu
   3. nhai và nghiền thức ăn
   4. tạo mật
2. Enzyme amylase trong nước bọt bắt đầu phân giải
   1. protein
   2. triglyceride
   3. tinh bột
   4. cellulose
3. Môi trường acid của dạ dày hỗ trợ hoạt hóa enzyme tiêu hóa protein là
   1. amylase nước bọt
   2. pepsin
   3. lipase tụy
   4. maltase
4. Mật giúp tiêu hóa lipid chủ yếu bằng cách
   1. thủy phân trực tiếp liên kết peptide
   2. biến glucose thành glycogen
   3. nhũ tương hóa giọt mỡ, tăng diện tích tiếp xúc
   4. phân giải cellulose
5. Phần lớn quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng diễn ra ở
   1. ruột non
   2. thực quản
   3. dạ dày
   4. ruột thừa
6. Lông ruột và vi nhung mao có ý nghĩa chính là
   1. tăng diện tích bề mặt hấp thụ
   2. tiết hemoglobin
   3. ngăn hoàn toàn nhu động
   4. tạo acid dạ dày
7. Sản phẩm cuối của tiêu hóa protein được hấp thụ chủ yếu dưới dạng
   1. tinh bột nguyên vẹn
   2. amino acid và một số peptide nhỏ
   3. triglyceride nguyên vẹn
   4. cellulose
8. Lipase xúc tác phân giải lipid thành các phân tử nhỏ hơn, thường gồm
   1. amino acid và peptide
   2. glucose và fructose
   3. acid béo và monoglyceride/glycerol
   4. nucleotide và phosphate
9. Tuyến tụy có vai trò tiêu hóa vì tiết
   1. enzyme vào ruột non
   2. mật vào túi mật
   3. pepsin vào thực quản
   4. insulin trực tiếp vào lòng ruột
10. Ruột già hấp thụ đáng kể phần nước còn lại và góp phần
    1. tạo mật
    2. tiết pepsin
    3. bắt đầu tiêu hóa tinh bột
    4. hình thành phân
11. Cellulose trong thức ăn của người chủ yếu có vai trò như chất xơ vì người
    1. không hấp thụ bất cứ carbohydrate nào
    2. không có ruột non
    3. chuyển cellulose trực tiếp thành protein
    4. không tạo cellulase để thủy phân cellulose
12. Nhu động ống tiêu hóa giúp
    1. đẩy và trộn thức ăn dọc đường tiêu hóa
    2. hấp thụ oxygen qua phế nang
    3. tạo kháng thể trong máu
    4. đóng van tim
13. Sau hấp thụ ở ruột non, nhiều monosaccharide và amino acid đi vào
    1. mạch gỗ
    2. mao mạch máu của lông ruột
    3. ống khí quản
    4. túi mật
14. Sản phẩm tiêu hóa lipid chuỗi dài thường được đóng gói trong tế bào ruột rồi đi vào
    1. mạch gỗ
    2. tĩnh mạch cửa ngay dưới dạng giọt mỡ lớn
    3. phế quản
    4. mạch bạch huyết trước khi đổ vào máu
15. Khi pH dạ dày tăng cao bất thường, hoạt động của pepsin thường
    1. chuyển thành amylase
    2. giảm do enzyme thích nghi với môi trường acid
    3. tăng vô hạn
    4. không phụ thuộc pH
16. Thức ăn được hấp thụ qua biểu mô ruột vào cơ thể là bước
    1. nhai
    2. hấp thụ
    3. nuốt
    4. đại tiện
17. Hormone secretin có thể kích thích tụy tiết bicarbonate để
    1. trung hòa một phần dịch acid đi vào ruột non
    2. tạo tế bào hồng cầu
    3. làm pH dạ dày giảm thêm
    4. phân giải trực tiếp triglyceride
18. Cholecystokinin (CCK) đáp ứng với dưỡng chất ở ruột non và có thể kích thích
    1. ruột già tạo pepsin
    2. phổi tăng trao đổi oxygen
    3. tuyến giáp ngừng hoạt động
    4. túi mật co, giải phóng mật

Phần II. Câu hỏi đúng/sai

Một khẩu phần chứa tinh bột, protein và lipid đi qua ống tiêu hóa.

1. Amylase bắt đầu tiêu hóa tinh bột trong miệng.
2. Mật là enzyme trực tiếp thủy phân triglyceride.
3. Lipase tham gia thủy phân lipid.
4. Pepsin hoạt động trong môi trường acid ở dạ dày.

Xét quá trình hấp thụ ở ruột.

1. Lông ruột và vi nhung mao làm tăng diện tích hấp thụ.
2. Phần lớn chất dinh dưỡng được hấp thụ ở ruột non.
3. Nhiều amino acid sau hấp thụ vào mao mạch máu lông ruột.
4. Ruột già hấp thụ toàn bộ protein nguyên vẹn.

Xét vai trò của các cơ quan phụ trợ tiêu hóa.

1. Insulin được tiết vào lòng ruột để phân giải thức ăn.
2. Secretin có thể kích thích tụy tiết bicarbonate.
3. Tụy ngoại tiết đưa enzyme tiêu hóa vào ruột non.
4. Mật được tạo ở gan và dự trữ ở túi mật.

Một thí nghiệm khảo sát hoạt tính enzyme tiêu hóa trong các điều kiện khác nhau.

1. Hoạt tính enzyme có thể phụ thuộc pH môi trường.
2. Nhiệt độ quá cao có thể làm biến tính enzyme.
3. Người tiết enzyme cellulase để tiêu hóa cellulose.
4. Nhai thức ăn là tiêu hóa cơ học.

Phần III. Câu hỏi trả lời ngắn

1. Một người ăn 60 g carbohydrate tiêu hóa được, giả sử 75% được hấp thụ. Khối lượng hấp thụ là bao nhiêu gam?
2. Một vùng ruột dài 2 m có diện tích hấp thụ 15 m² mỗi mét theo mô hình bài toán. Tổng diện tích là bao nhiêu m²?
3. Một bữa ăn gồm 18 g protein, chia thành các peptide trung bình 3 g trong mô hình đơn giản. Có bao nhiêu phần peptide?
4. Trong một giờ, ruột hấp thụ 240 mL nước; trong 3 giờ cùng tốc độ, hấp thụ bao nhiêu mL?
5. Một mẫu thức ăn có 12 g lipid. Nếu 25% chưa được tiêu hóa trong mô hình đơn giản, còn bao nhiêu gam chưa tiêu hóa?
6. Một ống tiêu hóa đẩy thức ăn 4 cm mỗi đợt nhu động và có 15 đợt. Tổng quãng đường đẩy là bao nhiêu cm?

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. C. Răng và lưỡi làm nhỏ, trộn thức ăn; đây là tiêu hóa cơ học, giúp enzyme tiếp xúc thức ăn tốt hơn.
2. Câu 2. C. Amylase nước bọt xúc tác thủy phân một phần tinh bột; cellulose không được enzyme tiêu hóa của người phân giải.
3. Câu 3. B. Pepsin hoạt động trong môi trường acid của dạ dày và thủy phân protein thành các peptide ngắn hơn.
4. Câu 4. C. Muối mật chia khối mỡ thành các giọt nhỏ, hỗ trợ lipase hoạt động; mật không phải enzyme thủy phân lipid.
5. Câu 5. A. Ruột non có diện tích bề mặt lớn nhờ nếp gấp, lông ruột và vi nhung mao; đây là vị trí hấp thụ chủ yếu.
6. Câu 6. A. Các cấu trúc này làm tăng đáng kể diện tích tiếp xúc với dưỡng chất trong lòng ruột.
7. Câu 7. B. Protein được enzyme phân giải thành amino acid và một số peptide nhỏ trước khi được tế bào ruột hấp thụ.
8. Câu 8. C. Lipase thủy phân triglyceride, tạo acid béo và các sản phẩm như monoglyceride/glycerol.
9. Câu 9. A. Tụy ngoại tiết đưa enzyme tiêu hóa và bicarbonate vào tá tràng; insulin được tụy nội tiết tiết vào máu.
10. Câu 10. D. Ruột già hấp thụ nước, muối còn lại và một số vitamin; phân được hình thành ở đại tràng.
11. Câu 11. D. Người không sản xuất enzyme cellulase; cellulose phần lớn đi qua ruột và góp phần tạo chất xơ.
12. Câu 12. A. Các sóng co cơ trơn phối hợp tạo nhu động, đẩy và trộn thức ăn trong ống tiêu hóa.
13. Câu 13. B. Nhiều chất tan trong nước được đưa vào mao mạch máu ở lông ruột; phần lớn lipid đi theo con đường bạch huyết trước.
14. Câu 14. D. Lipid chuỗi dài được tái tổng hợp và đóng gói thành chylomicron, đi vào mạch bạch huyết của lông ruột rồi mới vào tuần hoàn máu.
15. Câu 15. B. Pepsin có hoạt tính tốt trong môi trường acid; pH cao làm giảm hoạt tính của enzyme này.
16. Câu 16. B. Hấp thụ là sự vận chuyển dưỡng chất qua lớp tế bào ruột vào máu hoặc bạch huyết.
17. Câu 17. A. Secretin góp phần kích thích tụy tiết dịch giàu bicarbonate, giúp trung hòa acid từ dạ dày vào tá tràng.
18. Câu 18. D. CCK góp phần kích thích túi mật co và tụy tiết enzyme tiêu hóa khi dưỡng chất, nhất là lipid/protein, vào ruột non.

Phần II

1. Đúng. Nước bọt chứa amylase, bắt đầu thủy phân tinh bột.
2. Sai. Mật nhũ tương hóa mỡ nhưng không phải enzyme thủy phân lipid.
3. Đúng. Lipase xúc tác phân giải triglyceride.
4. Đúng. Pepsin tiêu hóa protein trong môi trường acid.
5. Đúng. Diện tích lớn hỗ trợ hấp thụ dưỡng chất.
6. Đúng. Ruột non là vị trí hấp thụ chủ yếu.
7. Đúng. Amino acid là chất tan trong nước và đi vào mao mạch máu.
8. Sai. Protein được tiêu hóa trước; ruột già chủ yếu hấp thụ nước, muối và một số vitamin.
9. Sai. Insulin là hormone nội tiết được tiết vào máu.
10. Đúng. Bicarbonate giúp trung hòa acid trong dịch xuống tá tràng.
11. Đúng. Dịch tụy đổ vào tá tràng.
12. Đúng. Túi mật lưu trữ, cô đặc mật do gan sản xuất.
13. Đúng. Mỗi enzyme có khoảng pH hoạt động phù hợp.
14. Đúng. Cấu trúc không gian và vị trí hoạt động có thể bị thay đổi.
15. Sai. Người không tạo cellulase; cellulose chủ yếu là chất xơ.
16. Đúng. Nhai làm nhỏ thức ăn, không trực tiếp thủy phân liên kết bằng enzyme.

Phần III

1. Câu 1: 45. 0,75 × 60 = 45 g.
2. Câu 2: 30. 2 × 15 = 30 m².
3. Câu 3: 6. 18/3 = 6 phần.
4. Câu 4: 720. 240 × 3 = 720 mL.
5. Câu 5: 3. 0,25 × 12 = 3 g.
6. Câu 6: 60. 4 × 15 = 60 cm.

Tài liệu tham khảo

• OpenStax Biology 2e, 34.1: Digestive Systems.
• OpenStax Biology 2e, 34.3: Digestive System Processes.
• OpenStax Biology 2e, 34.4: Digestive System Regulation.