Đề luyện tập tự biên soạn theo định dạng tham khảo; không phải đề thi chính thức. Với câu tính pH và khí lí tưởng, giả sử dung dịch loãng, nhiệt độ 25°C khi cần và hành vi lí tưởng.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Hóa học – Đề số 1
Thời gian làm bài: 50 phút. Tổng số lệnh hỏi: 40.
Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn – 18 câu
Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu chỉ chọn một phương án.
- Câu 1. Hai nguyên tử là đồng vị của cùng một nguyên tố khi chúng có đặc điểm nào? A. Khác số proton nhưng cùng số neutron. B. Cùng số khối và khác số proton. C. Cùng số proton nhưng khác số neutron. D. Cùng số electron hóa trị nhưng khác nguyên tố.
- Câu 2. Trong một chu kì của bảng tuần hoàn, đi từ trái sang phải, bán kính nguyên tử của các nguyên tố nhóm chính thường có xu hướng nào? A. Tăng liên tục. B. Giảm dần. C. Không đổi tuyệt đối. D. Tăng rồi bằng không.
- Câu 3. Liên kết giữa H và Cl trong phân tử HCl được xếp loại phù hợp nhất là gì? A. Liên kết ion hoàn toàn. B. Liên kết cộng hóa trị phân cực. C. Liên kết kim loại. D. Liên kết hydrogen giữa hai nguyên tử.
- Câu 4. Phương trình nào được cân bằng đúng? A. 2H₂ + O₂ → 2H₂O. B. H₂ + O₂ → H₂O. C. 2H₂ + O₂ → H₂O. D. H₂ + 2O₂ → 2H₂O.
- Câu 5. Xét phản ứng 2H₂ + O₂ → 2H₂O. Có 0,40 mol H₂ và 0,30 mol O₂. Nếu phản ứng hoàn toàn, chất giới hạn là chất nào? A. H₂. B. O₂. C. H₂O. D. Không có chất giới hạn.
- Câu 6. Dung dịch HCl loãng được xem là dung dịch acid mạnh vì đặc điểm nào? A. HCl không tan trong nước. B. HCl không chứa hydrogen. C. HCl ion hóa gần như hoàn toàn trong nước loãng. D. HCl chỉ phản ứng với kim loại.
- Câu 7. Ở 25°C, pH của dung dịch HCl 0,010 mol/L xấp xỉ bằng bao nhiêu? A. 2. B. 1. C. 4. D. 12.
- Câu 8. Một lượng khí lí tưởng xác định được chứa trong bình có thể tích không đổi. Khi nhiệt độ tuyệt đối tăng gấp đôi, áp suất của khí sẽ thế nào? A. Giảm một nửa. B. Không đổi. C. Tăng gấp bốn. D. Tăng gấp đôi.
- Câu 9. Hòa tan 0,50 mol chất tan để tạo thành 2,0 L dung dịch. Nồng độ mol của dung dịch là bao nhiêu? A. 0,25 mol/L. B. 1,0 mol/L. C. 2,5 mol/L. D. 4,0 mol/L.
- Câu 10. Thêm chất xúc tác thích hợp vào một phản ứng thuận nghịch đang ở trạng thái cân bằng. Kết quả nào đúng? A. Cân bằng đạt được nhanh hơn nhưng thành phần cân bằng không đổi. B. Hằng số cân bằng tăng. C. Cân bằng chuyển dịch hoàn toàn sang sản phẩm. D. Phản ứng nghịch bị dừng.
- Câu 11. Với cân bằng N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g), nếu lấy bớt NH₃ khỏi hệ ở nhiệt độ không đổi, cân bằng có xu hướng nào? A. Chuyển dịch sang trái để tạo N₂ và H₂. B. Không chuyển dịch. C. Chuyển dịch sang phải để tạo thêm NH₃. D. Phản ứng thuận dừng hẳn.
- Câu 12. Với cân bằng N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g), tăng áp suất bằng cách giảm thể tích ở nhiệt độ không đổi thường làm cân bằng chuyển theo chiều nào? A. Sang trái vì phía trái có ít mol khí hơn. B. Không ảnh hưởng trong mọi điều kiện. C. Sang trái vì số phân tử tăng. D. Sang phải, phía có ít mol khí hơn.
- Câu 13. Một phản ứng hóa học tỏa nhiệt diễn ra ở áp suất không đổi, chỉ có công giãn nở. Dấu của biến thiên enthalpy ΔH là: A. ΔH>0. B. ΔH=0. C. Không thể xác định vì chất xúc tác quyết định dấu. D. ΔH<0.
- Câu 14. Trong pin điện hóa (pin galvanic), quá trình oxi hóa xảy ra ở điện cực nào? A. Cathode. B. Anode. C. Cầu muối. D. Cả hai điện cực cùng là nơi oxi hóa.
- Câu 15. Phản ứng giữa acid carboxylic và alcohol tạo ester thường đồng thời tạo ra chất nào? A. Hydrogen. B. Muối chloride. C. Ammonia. D. Nước.
- Câu 16. Ethene có thể tham gia phản ứng trùng hợp tạo polymer nào? A. Poly(vinyl chloride). B. Polyethene (polyethylene). C. Nylon-6,6. D. Polypropylene.
- Câu 17. Phương trình cháy hoàn toàn của methane được cân bằng như thế nào? A. CH₄ + O₂ → CO₂ + H₂O. B. 2CH₄ + O₂ → 2CO₂ + 4H₂O. C. CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O. D. CH₄ + 3O₂ → CO₂ + 2H₂O.
- Câu 18. Trong điện phân dung dịch CuSO₄ với điện cực trơ, ion Cu²⁺ có thể bị khử tại điện cực nào? A. Anode, tạo Cu²⁺. B. Cathode, tạo Cu rắn. C. Cầu muối, tạo CuO. D. Không điện cực nào.
Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai – 4 câu
Với mỗi câu, thí sinh xác định từng ý a), b), c), d) là đúng hay sai.
Câu 1. Cấu tạo nguyên tử và tuần hoàn
Nguyên tử gồm hạt nhân chứa proton, neutron và các electron. Các nguyên tử cùng nguyên tố có cùng số proton; số neutron có thể khác nhau.
- Số proton xác định số hiệu nguyên tử của nguyên tố.
- Hai đồng vị của một nguyên tố có số proton bằng nhau.
- Hạt nhân carbon-14 có tám neutron.
- Trong một nhóm chính, bán kính nguyên tử thường tăng từ trên xuống dưới.
Câu 2. Acid và chuẩn độ
HCl là acid mạnh trong dung dịch loãng; CH₃COOH là acid yếu. Khi chuẩn độ acid mạnh bằng base mạnh ở 25°C, điểm tương đương có pH xấp xỉ 7.
- HCl ion hóa gần như hoàn toàn trong nước loãng.
- CH₃COOH ion hóa hoàn toàn như HCl trong mọi dung dịch.
- Ở điểm tương đương của chuẩn độ acid mạnh–base mạnh, lượng acid và base phản ứng theo đúng hệ số phương trình.
- Ở 25°C, điểm tương đương của hệ HCl–NaOH loãng có pH xấp xỉ 7.
Câu 3. Động hóa học và cân bằng
Với cân bằng N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g), chiều thuận làm giảm tổng số mol khí. Chất xúc tác làm tăng tốc độ cả phản ứng thuận và nghịch.
- Ở trạng thái cân bằng, tốc độ thuận bằng tốc độ nghịch.
- Ở trạng thái cân bằng hóa học, phản ứng thuận và nghịch dừng lại hoàn toàn.
- Tăng áp suất bằng cách giảm thể tích có xu hướng chuyển dịch cân bằng về phía NH₃.
- Lấy bớt NH₃ khỏi hệ có xu hướng làm phản ứng thuận tiếp tục tạo sản phẩm.
Câu 4. Oxi hóa – khử và hóa học hữu cơ
Điện phân dung dịch CuSO₄ với điện cực trơ có thể làm Cu²⁺ nhận electron tại cathode. Phản ứng giữa acid carboxylic và alcohol có thể tạo ester cùng nước.
- Nhận electron là quá trình khử.
- Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu là bán phản ứng khử.
- Trong pin galvanic, oxi hóa xảy ra tại anode.
- Phản ứng ester hóa nêu trên không tạo nước trong bất kỳ điều kiện nào.
Phần III. Trả lời ngắn – 6 câu
Ghi kết quả bằng số và đơn vị phù hợp. Khi tính, dùng các giả thiết đã nêu trong câu.
- Câu 1. Hòa tan 0,50 mol NaCl để thu được 2,0 L dung dịch. Tính nồng độ mol, đơn vị mol/L.
- Câu 2. 25,0 mL HCl 0,100 mol/L được trung hòa vừa đủ bằng 20,0 mL NaOH. Phản ứng HCl + NaOH → NaCl + H₂O. Tính nồng độ mol NaOH, đơn vị mol/L.
- Câu 3. Dung dịch HCl loãng có nồng độ 1,0 × 10⁻³ mol/L. Giả sử HCl ion hóa hoàn toàn và bỏ qua sự ion hóa của nước, tính pH.
- Câu 4. Một lượng khí lí tưởng n = 0,0200 mol ở 300 K, áp suất 100 kPa. Tính thể tích khí theo L. Cho R = 8,31 J/(mol·K), 1 L = 10⁻³ m³.
- Câu 5. Xét phản ứng 2H₂ + O₂ → 2H₂O. Ban đầu có 0,40 mol H₂ và 0,30 mol O₂. Nếu phản ứng hoàn toàn, thu được bao nhiêu mol H₂O?
- Câu 6. Điện phân dung dịch chứa Cu²⁺ với dòng điện không đổi 1,93 A trong 1 000 s. Giả sử hiệu suất 100%, phản ứng cathode Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu. Tính khối lượng Cu bám, dùng F = 96 500 C/mol và M(Cu) = 63,5 g/mol.
Đáp án và lời giải
Phần I
- Câu 1. C. Đồng vị có cùng số proton nên cùng số hiệu nguyên tử, nhưng khác số neutron và thường khác số khối.
- Câu 2. B. Trong một chu kì, điện tích hạt nhân tăng còn electron được thêm vào cùng lớp chính; lực hút hiệu dụng tăng nên bán kính thường giảm.
- Câu 3. B. H và Cl dùng chung cặp electron nhưng Cl hút electron mạnh hơn, vì vậy liên kết là cộng hóa trị phân cực.
- Câu 4. A. Hai vế đều có 4 H và 2 O khi viết 2H₂ + O₂ → 2H₂O.
- Câu 5. A. 0,40 mol H₂ cần 0,20 mol O₂ theo tỉ lệ 2:1; có 0,30 mol O₂ nên H₂ hết trước.
- Câu 6. C. Acid mạnh ion hóa gần như hoàn toàn trong nước loãng; HCl tạo H₃O⁺ và Cl⁻.
- Câu 7. A. HCl mạnh một nấc nên [H₃O⁺] xấp xỉ 0,010 mol/L; pH = −log(10⁻²) = 2.
- Câu 8. D. Với n và V không đổi, phương trình khí lí tưởng cho p/T = hằng số; nhiệt độ tuyệt đối gấp đôi thì áp suất gấp đôi.
- Câu 9. A. Nồng độ mol C = n/V = 0,50/2,0 = 0,25 mol/L.
- Câu 10. A. Xúc tác làm giảm năng lượng hoạt hóa cho cả hai chiều, giúp đạt cân bằng nhanh hơn nhưng không làm đổi hằng số hoặc thành phần cân bằng.
- Câu 11. C. Lấy bớt sản phẩm NH₃ làm hệ dịch chuyển sang phải để tái lập cân bằng, theo nguyên lí Le Châtelier.
- Câu 12. D. Phía trái có 4 mol khí theo hệ số, phía phải có 2 mol; tăng áp suất ưu tiên phía có ít mol khí hơn là phía tạo NH₃.
- Câu 13. D. Ở áp suất không đổi và chỉ có công giãn nở, ΔH=qₚ. Phản ứng tỏa nhiệt truyền nhiệt ra môi trường nên qₚ<0, do đó ΔH<0.
- Câu 14. B. Trong pin galvanic, anode là nơi oxi hóa và cung cấp electron cho mạch ngoài.
- Câu 15. D. Ester hóa acid carboxylic với alcohol thường tạo ester và nước: RCOOH + R′OH ⇌ RCOOR′ + H₂O.
- Câu 16. B. Các phân tử ethene mở liên kết đôi và nối thành mạch dài polyethene.
- Câu 17. C. Cân bằng C, H rồi O cho CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O.
- Câu 18. B. Cathode là nơi khử; Cu²⁺ nhận 2 electron tạo đồng kim loại Cu.
Phần II
- Câu 1: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng. Proton xác định số hiệu nguyên tử; đồng vị có cùng số proton; carbon-14 có A=14 và Z=6 nên N=8; bán kính nguyên tử nhóm chính thường tăng khi đi xuống một nhóm. Thông tin về carbon-14 đối chiếu với OpenStax Chemistry, §2.3.
- Câu 2: a) Đúng; b) Sai; c) Đúng; d) Đúng. HCl ion hóa mạnh, CH₃COOH ion hóa một phần; điểm tương đương acid mạnh–base mạnh được xác định bằng tỉ lệ mol phương trình và gần pH 7 ở 25°C.
- Câu 3: a) Đúng; b) Sai; c) Đúng; d) Đúng. Cân bằng là cân bằng động: tốc độ thuận và nghịch bằng nhau nhưng khác 0, nên phản ứng không dừng; xúc tác không đổi K; tăng áp suất ưu tiên phía ít mol khí và loại NH₃ thúc đẩy chiều thuận.
- Câu 4: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai. Nhận electron là khử; Cu²⁺ bị khử tại cathode; oxi hóa ở anode trong pin galvanic; ester hóa thường sinh nước.
Phần III
- Câu 1: 0,25. C = n/V = 0,50/2,0 = 0,25 mol/L.
- Câu 2: 0,125. n(HCl) = 0,100 × 0,0250 = 0,00250 mol. Tỉ lệ phản ứng 1:1 nên n(NaOH) bằng vậy; C = 0,00250/0,0200 = 0,125 mol/L.
- Câu 3: 3. HCl ion hóa hoàn toàn nên [H₃O⁺] = 10⁻³ mol/L; pH = −log(10⁻³) = 3.
- Câu 4: 0,499. V = nRT/P = 0,0200 × 8,31 × 300/100000 = 0,0004986 m³ = 0,4986 L, làm tròn 0,499 L.
- Câu 5: 0,40. Theo phương trình, 2 mol H₂ tạo 2 mol H₂O; 0,40 mol H₂ cần 0,20 mol O₂, ít hơn lượng có sẵn nên tạo 0,40 mol H₂O.
- Câu 6: 0,635. Q = It = 1 930 C; n(e⁻) = Q/F = 0,0200 mol; n(Cu) = 0,0100 mol; m = 0,0100 × 63,5 = 0,635 g.
Nguồn tham khảo
- OpenStax Chemistry 2e: cấu tạo electron và xu hướng tuần hoàn
- OpenStax Chemistry 2e: tỉ lượng phản ứng
- OpenStax Chemistry 2e: acid mạnh, acid yếu và ion hóa
- OpenStax Chemistry 2e: chuẩn độ acid–base
- OpenStax Chemistry 2e: cân bằng hóa học
- OpenStax Chemistry 2e: oxi hóa–khử, pin điện hóa và điện phân
- OpenStax Chemistry: atomic structure and carbon-14 isotope data
- OpenStax Chemistry 2e, §5.3: ở áp suất không đổi, qₚ=ΔH; ΔH<0 biểu thị quá trình tỏa nhiệt.
