Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 11
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
BIÊN BẢN TẬP DÀN NHẠC — lần thứ nhất
Vị trí ban đầu: Tùng ngồi cuối hội trường. Tiếng trống dội vào bức tường sau lưng, làm cậu vào nhịp sớm hơn cả nhóm. Sau ba lần dừng, Tùng đặt dùi xuống: “Chắc em không hợp đánh đoạn này.”
Điều chỉnh thử: Cô Hạnh chuyển Tùng sang cạnh hàng sáo và cho cả nhóm chơi chậm. Từ chỗ mới, cậu nhìn thấy bàn tay cô mở ra trước nhịp vào. Tùng thử lại; nhịp trống khớp hơn, dù ô cuối vẫn chệch một tiếng. Cô đề nghị Hương thay Tùng ở trống để cậu nghe cả nhóm từ ghế cuối.
Ghi nhận khi nghe từ xa: Tiếng trống có lúc nổi lên, có lúc lùi xuống giữa tiếng sáo và tiếng đàn. Tùng nhận ra ở vị trí cũ mình nghe tiếng trống của mình nhiều hơn nghe toàn nhóm.
Lượt tập cuối: Một bạn sáo vào muộn. Tùng không dừng; cậu giữ nhịp đều, nhìn bàn tay cô Hạnh và chờ tiếng đàn nối vào. Khi bản nhạc kết thúc, cô khoanh trên bản nhạc một ô nhịp còn lỏng, không khoanh tên người chơi.
- Câu 1 (0,5 điểm). Vì sao tiếng trống của Tùng khiến cậu vào nhịp sớm trong buổi tập đầu?
- Câu 2 (0,75 điểm). Nêu hai thay đổi giúp Tùng phối hợp tốt hơn với nhóm.
- Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích ý nghĩa chi tiết cô Hạnh khoanh ô nhịp còn lỏng chứ không khoanh tên người chơi.
- Câu 4 (1,75 điểm). Em hiểu thế nào về việc Tùng “không dừng lại” khi một bạn sáo vào muộn ở lần tập cuối?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ về vai trò của việc lắng nghe toàn thể trong khi đảm nhận một phần việc của nhóm.
- Câu 2 (4,0 điểm). Từ văn bản ở phần Đọc hiểu và trải nghiệm của bản thân, hãy viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ về sự kiên trì trong học tập và vai trò của việc điều chỉnh phương pháp.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Tiếng trống dội vào tường rồi bật trở lại, che mất tín hiệu của người chỉ huy nên Tùng nghe nhầm nhịp.
- 0,75 điểm. Cô Hạnh đổi vị trí để Tùng nhìn được tín hiệu; cả nhóm tập chậm; Tùng ra cuối phòng để nghe tổng thể; cậu quan sát bàn tay chỉ huy và giữ nhịp. Nêu đúng hai thay đổi là đạt tối đa.
- 1,0 điểm. Việc khoanh ô nhịp chuyển trọng tâm từ quy trách nhiệm cho một cá nhân sang nhận diện đoạn nhạc cần luyện. Chi tiết này thể hiện cách góp ý hướng tới sửa chữa và phối hợp, không đồng nhất một sai lệch với năng lực hay giá trị của người chơi.
- 1,75 điểm. Tùng giữ nhịp để cả nhóm tiếp tục thay vì dừng lại vì một lỗi cục bộ; điều đó cho thấy cậu chú ý đến tổng thể và biết phục hồi sau sai sót. Có thể nêu rằng việc tiếp tục không có nghĩa bỏ qua lỗi, vì nhóm còn đánh dấu để luyện lại. Chấp nhận cách hiểu khác có căn cứ.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích được vì sao người làm một phần việc cần chú ý tín hiệu và âm thanh từ toàn nhóm, phối hợp nhịp nhàng, nhận ra ảnh hưởng của vị trí hoặc môi trường nghe; có thể nêu cách áp dụng vào học tập, biểu diễn hay hoạt động chung. Không đồng nhất lắng nghe toàn thể với bỏ qua trách nhiệm cá nhân. Chấm theo nội dung, tổ chức và ngôn ngữ.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài khoảng 600 chữ có bố cục, luận điểm và dẫn chứng phù hợp. Có thể phân tích kiên trì giúp duy trì nỗ lực; nếu cách học chưa hiệu quả thì cần xem lại chiến lược, tìm phản hồi và chia mục tiêu thành bước; phân biệt điều chỉnh phương pháp với từ bỏ mục tiêu; nêu giới hạn của việc cố gắng không nghỉ hoặc không tìm hỗ trợ. Ưu tiên bài viết giải thích cách giữ mục tiêu nhưng điều chỉnh chiến lược khi cần, với ví dụ và bố cục rõ.