Đề luyện tập tự biên soạn; ngữ liệu dưới đây được viết riêng cho đề này, không phải đề thi chính thức.
Đề ôn thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn – Đề số 2
Thời gian làm bài: 120 phút. Tổng điểm: 10 điểm.
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
BÁO CÁO SAU SỰ CỐ — Bản đồ của nhóm trưng bày
Trước buổi sinh hoạt: Duy nhận mang bản đồ đến lớp. Cậu đặt bản đồ ngoài sân để vào lấy kéo, rồi dừng lại trả lời tin nhắn. Mưa tạt ướt góc giấy. Khi báo với nhóm, Duy chỉ nói: “Mưa làm hỏng mất rồi.”
Kiểm tra hiện trạng: Mai và Phúc trải bản đồ ra sàn. Mực gần bờ sông loang, một mép giấy rách. Nhóm vá chỗ rách bằng giấy màu; Duy cắt từng dải nhỏ. Khi Mai hỏi có phải Duy để bản đồ ngoài sân không, cậu chưa trả lời.
Trao đổi sáng hôm sau: Duy đến sớm, nói mình đã để bản đồ ngoài sân vì mải nhắn tin, rồi xin lỗi vì lần báo trước còn thiếu. Nhóm dùng sổ địa lí dò tên đường, tranh luận vị trí cây cầu và ngã rẽ, sau đó vẽ lại đoạn bị nhòe.
Kết quả: Bản đồ được treo vào giờ ra chơi. Góc rách đã vá, băng dính còn nhăn, mặt giấy vẫn gợn. Duy thử miết phẳng nhưng mép giấy bật lên; cậu dừng, giữ đầu bản đồ để Mai đóng ghim. Phúc bảo có thể để vậy. Chuông vào lớp vang lên.
- Câu 1 (0,5 điểm). Trong lời báo đầu tiên, Duy đã bỏ sót nguyên nhân nào khiến bản đồ bị ướt?
- Câu 2 (0,75 điểm). Hành động nào cho thấy Duy đã nhận trách nhiệm, và cậu góp phần khắc phục hư hại của bản đồ ra sao?
- Câu 3 (1,0 điểm). Trật tự các mục trong báo cáo giúp người đọc nhận ra sự thay đổi nào trong cách xử lí sự cố?
- Câu 4 (1,75 điểm). Vì sao Duy dừng miết phẳng tấm bản đồ? Chi tiết ấy gợi suy nghĩ gì về giới hạn của việc khắc phục hậu quả?
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày vai trò của sự tập trung khi được giao bảo quản hoặc vận chuyển tài sản chung.
- Câu 2 (4,0 điểm). Từ ngữ liệu ở phần Đọc hiểu và trải nghiệm của bản thân, hãy viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ bàn về trách nhiệm của mỗi người sau khi mắc lỗi và cách khắc phục hậu quả.
Gợi ý đáp án và hướng dẫn chấm
Phần I. Đọc hiểu – 4,0 điểm
- 0,5 điểm. Duy không nói rằng mình để bản đồ ngoài sân trong lúc mải trả lời tin nhắn; cậu chỉ quy nguyên nhân cho mưa.
- 0,75 điểm. Cho điểm khi nêu được Duy đến sớm hôm sau, kể rõ việc mình để bản đồ ngoài sân và xin lỗi (0,35 điểm), đồng thời chỉ ra một đóng góp vào việc khắc phục như cùng nhóm dò đường, vẽ lại đoạn nhòe hoặc giữ bản đồ để Mai ghim (0,40 điểm). Chấp nhận chi tiết tương đương có căn cứ trong văn bản.
- 1,0 điểm. Trật tự từ lời báo thiếu, kiểm tra thiệt hại đến trao đổi và kết quả cho thấy Duy chuyển từ né tránh sang nhận đủ trách nhiệm, rồi cùng nhóm sửa bản đồ.
- 1,75 điểm. Mép giấy bật lên; miết tiếp có thể làm hỏng thêm mà không xóa được vết nước. Duy dừng và giúp treo bản đồ. Khắc phục là giảm thiệt hại và chịu trách nhiệm, không phải lúc nào cũng xóa sạch hậu quả.
Phần II. Viết – 6,0 điểm
- Câu 1 (2,0 điểm). Đoạn văn khoảng 200 chữ nêu được vì sao cần tập trung khi đang chịu trách nhiệm với tài sản chung; có thể phân tích việc xao nhãng làm tăng nguy cơ hư hại, gây thêm việc cho người khác, rồi đề xuất thói quen cụ thể như đặt vật ở nơi an toàn, hoàn tất việc đang làm trước khi chuyển sang điện thoại hoặc báo người nhận bàn giao. Có lí lẽ, ví dụ và diễn đạt rõ; chấm linh hoạt theo lập luận, tổ chức và ngôn ngữ.
- Câu 2 (4,0 điểm). Bài văn khoảng 600 chữ có luận điểm và bố cục hợp lí. Có thể triển khai: giải thích trách nhiệm sau khi mắc lỗi; phân tích vì sao cần nhận lỗi, hạn chế hậu quả và bù đắp phù hợp; phân biệt lời xin lỗi với hành động sửa chữa; phê phán đổ lỗi, che giấu hoặc xin lỗi hình thức; đề xuất cách ứng xử như báo sớm, lắng nghe người bị ảnh hưởng, thống nhất biện pháp khắc phục và rút kinh nghiệm. Dẫn chứng cần xác thực hoặc từ trải nghiệm phù hợp. Chấm theo lập luận, dẫn chứng, tổ chức, diễn đạt và sáng tạo; chấp nhận cách tiếp cận khác có sức thuyết phục.