Đề luyện tập về đường đơn, đường đôi và polysaccharide, kết hợp nhận biết glucose, thủy phân sucrose, tinh bột và cellulose, cùng bài toán lên men có dữ kiện rõ ràng.
ĐỀ ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN HÓA HỌC – ĐỀ SỐ 18
Thời gian: 50 phút. Gồm 18 câu nhiều lựa chọn, 4 câu đúng/sai (mỗi câu 4 ý), 6 câu trả lời ngắn; thang điểm tham khảo cấu trúc 2025 là 4,5 + 4,0 + 1,5 điểm.
Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn
- Câu 1. Công thức phân tử của glucose là
A. C₆H₁₂O₆
B. C₁₂H₂₂O₁₁
C. C₆H₁₀O₅
D. C₂H₆O - Câu 2. Một monosaccharide là chất
A. luôn tạo hai đường đơn khi thủy phân
B. không thể bị thủy phân thành carbohydrate nhỏ hơn
C. gồm hàng nghìn mắt xích đường
D. chỉ có trong động vật - Câu 3. Khi lên men hoàn toàn glucose theo C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂, 1 mol glucose tạo lý thuyết bao nhiêu mol ethanol?
A. 0,5
B. 1
C. 2
D. 6 - Câu 4. Thủy phân sucrose hoàn toàn tạo
A. hai phân tử glucose
B. glucose và galactose
C. hai phân tử fructose
D. glucose và fructose - Câu 5. Khi thêm dung dịch iodine vào hồ tinh bột ở điều kiện phù hợp, màu xanh đậm là dấu hiệu nhận biết
A. tinh bột
B. glucose
C. ethanol
D. sucrose - Câu 6. Glucose cho phản ứng tráng bạc vì dạng mạch hở của nó có nhóm chức có tính khử tương ứng với
A. ester
B. aldehyde
C. amide
D. ether - Câu 7. Cellulose là polysaccharide có vai trò cấu trúc chủ yếu trong
A. màng tế bào động vật
B. thành tế bào thực vật
C. huyết tương
D. dịch vị - Câu 8. Phương trình cháy hoàn toàn cân bằng của glucose là
A. C₆H₁₂O₆+3O₂→6CO₂+6H₂O
B. C₆H₁₂O₆+6O₂→3CO₂+6H₂O
C. C₆H₁₂O₆+6O₂→6CO₂+6H₂O
D. C₆H₁₂O₆+O₂→CO₂+H₂O - Câu 9. Khối lượng mol của glucose (C=12, H=1, O=16) là
A. 180 g/mol
B. 162 g/mol
C. 342 g/mol
D. 90 g/mol - Câu 10. Với hiệu suất lên men 80%, từ 0,50 mol glucose thu được bao nhiêu mol ethanol thực tế?
A. 0,40
B. 1,25
C. 1,00
D. 0,80 - Câu 11. Sucrose thường không cho phản ứng tráng bạc trực tiếp vì
A. không chứa carbon
B. là polysaccharide
C. hai carbon anomer tham gia liên kết glycosidic nên không có nhóm hemiacetal tự do dễ mở vòng
D. tan hoàn toàn trong nước - Câu 12. Thủy phân một mol sucrose hoàn toàn theo tỉ lượng tạo
A. 2 mol glucose và 1 mol fructose
B. 2 mol ethanol
C. 1 mol glucose và 2 mol fructose
D. 1 mol glucose và 1 mol fructose - Câu 13. Benedict hoặc Tollens có thể được dùng để phân biệt glucose với sucrose chưa thủy phân vì
A. sucrose không tan trong nước
B. glucose không chứa oxygen
C. sucrose là amino acid
D. glucose là đường khử còn sucrose thường không phản ứng trực tiếp như đường khử - Câu 14. Quá trình lên men rượu cần men/enzym chủ yếu vì chúng
A. làm tăng lượng nguyên tử carbon trong glucose
B. thay đổi phương trình bảo toàn nguyên tố
C. cung cấp chất xúc tác sinh học cho chuỗi phản ứng
D. biến ethanol thành đường - Câu 15. Một lượng sucrose 0,25 mol có khối lượng bao nhiêu? Cho M(sucrose)=342 g/mol. A. 85,5 g. B. 171 g. C. 342 g. D. 1 368 g.
- Câu 16. Theo tỉ lượng lên men, từ 0,25 mol glucose tạo tối đa bao nhiêu mol CO₂?
A. 0,50
B. 0,25
C. 0,125
D. 1,00 - Câu 17. Tinh bột và cellulose đều là polymer được tạo chủ yếu từ mắt xích
A. α-amino acid
B. glucose
C. β-amino acid
D. glycerol - Câu 18. Đun nóng cellulose với acid loãng trong điều kiện thủy phân thích hợp có thể thu được
A. chỉ ethanol
B. glucose
C. sodium stearate
D. amino acid
Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai
Câu 1. Nhận biết glucose và sucrose.
- Glucose là monosaccharide có công thức C₆H₁₂O₆.
- Glucose có thể khử thuốc thử Tollens khi tiến hành đúng điều kiện.
- Sucrose chưa thủy phân thường cho phản ứng tráng bạc trực tiếp như glucose.
- Thủy phân sucrose tạo glucose và fructose theo tỉ lệ mol 1:1.
Câu 2. Lên men glucose theo phương trình C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂.
- Phương trình bảo toàn 6 nguyên tử carbon ở hai vế.
- Trong lên men ethanol, pyruvate bị khử carboxyl tạo acetaldehyde và giải phóng CO₂ trước khi acetaldehyde được khử thành ethanol.
- Lên men ethanol của nấm men có thể diễn ra khi không có oxygen.
- Nếu hiệu suất 75%, lượng ethanol thực tế bằng 75 lần lượng lý thuyết.
Câu 3. Tinh bột và cellulose.
- Cả hai đều là polysaccharide gồm các đơn vị glucose.
- Tinh bột cho màu xanh đậm với iodine trong phép thử thông thường.
- Cellulose là chất dự trữ carbohydrate chính trong hạt thực vật.
- Thủy phân hoàn toàn polysaccharide có thể giải phóng các monosaccharide cấu thành.
Câu 4. Phản ứng cháy và tính toán.
- Phương trình cháy hoàn toàn glucose cần 6 mol O₂ trên 1 mol glucose.
- 0,10 mol glucose cháy hoàn toàn tạo 0,60 mol CO₂.
- 36,0 g glucose tinh khiết tương ứng 0,20 mol glucose.
- Ở cùng điều kiện, sản phẩm khí CO₂ có thể được dùng để theo dõi mức độ tiến triển của phản ứng thích hợp.
Phần III. Trả lời ngắn
- Câu 1: Tính số mol glucose trong 18,0 g glucose tinh khiết (M=180 g/mol).
- Câu 2: Lên men hoàn toàn 0,30 mol glucose. Tính số mol ethanol lý thuyết.
- Câu 3: Theo phản ứng lên men, tính số mol CO₂ tạo ra từ 0,15 mol glucose.
- Câu 4: Từ 90,0 g glucose, hiệu suất lên men ethanol là 80%. Tính số mol ethanol thực tế (M glucose=180 g/mol).
- Câu 5: Thủy phân hoàn toàn 0,40 mol sucrose. Tính số mol glucose thu được.
- Câu 6: Cháy hoàn toàn 0,25 mol glucose. Tính số mol O₂ tối thiểu theo phương trình cân bằng.
Đáp án và lời giải
Phần I
- Câu 1. A. Glucose có sáu carbon, mười hai hydrogen và sáu oxygen, nên công thức phân tử là C₆H₁₂O₆.
- Câu 2. B. Monosaccharide là đơn vị đường không thể tiếp tục thủy phân thành carbohydrate nhỏ hơn.
- Câu 3. C. Phương trình lên men cân bằng cho tỉ lệ glucose:ethanol là 1:2, do đó 1 mol glucose cho tối đa 2 mol ethanol.
- Câu 4. D. Mỗi phân tử sucrose gồm một đơn vị glucose liên kết với một đơn vị fructose; thủy phân cắt liên kết glycosidic.
- Câu 5. A. Iodine tạo phức màu xanh đậm đặc trưng với cấu trúc xoắn của tinh bột trong phép thử nhận biết thông thường.
- Câu 6. B. Dạng mạch hở của glucose có nhóm aldehyde có thể bị oxi hóa, đồng thời khử ion bạc trong thuốc thử Tollens.
- Câu 7. B. Cellulose là polysaccharide cấu trúc của thành tế bào thực vật, khác với vai trò dự trữ của tinh bột.
- Câu 8. C. Cân bằng C và H cho 6CO₂ và 6H₂O; tổng oxygen phía sản phẩm là 18 nguyên tử, trong glucose có 6 nên cần thêm 12 từ 6O₂.
- Câu 9. A. M=6×12+12×1+6×16=72+12+96=180 g/mol.
- Câu 10. D. 0,50 mol glucose tạo lý thuyết 1,00 mol ethanol; ở hiệu suất 80%, lượng thực là 0,80 mol.
- Câu 11. C. Liên kết glycosidic dùng các carbon anomer của glucose và fructose nên sucrose không có đầu khử tự do theo cách của glucose.
- Câu 12. D. Mỗi mol sucrose thủy phân cho một mol glucose và một mol fructose, phù hợp bảo toàn hai đơn vị monosaccharide.
- Câu 13. D. Glucose là đường khử; sucrose còn nguyên vẹn thường không phản ứng trực tiếp như đường khử cho tới khi thủy phân.
- Câu 14. C. Enzyme trong men làm xúc tác các bước chuyển hóa, tăng tốc độ phản ứng nhưng không làm thay đổi cân bằng nguyên tố của phương trình tổng.
- Câu 15. A. m=nM=0,25×342=85,5 g.
- Câu 16. A. Tỉ lệ glucose:CO₂=1:2, nên 0,25 mol glucose tạo tối đa 0,50 mol CO₂.
- Câu 17. B. Tinh bột và cellulose đều là polysaccharide của glucose, nhưng khác cấu hình liên kết glycosidic và đặc tính cấu trúc.
- Câu 18. B. Thủy phân các liên kết glycosidic của cellulose hoàn toàn cho các đơn vị glucose.
Phần II
- Câu 1: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Sucrose chỉ cho monosaccharide khử sau khi thủy phân; mỗi mol sucrose tạo một mol mỗi loại đường đơn.
- Câu 2: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai. Phương trình tổng quát bảo toàn carbon; ở con đường lên men ethanol, pyruvate giải phóng CO₂ rồi tạo acetaldehyde trước khi thành ethanol. Lên men không cần oxygen; hiệu suất 75% cho lượng thực tế bằng 0,75 lần lý thuyết.
- Câu 3: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Tinh bột dự trữ năng lượng; cellulose chủ yếu cấu trúc. Thủy phân thêm nước để cắt liên kết glycosidic.
- Câu 4: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng. 0,10 mol glucose cho 0,60 mol CO₂; với M=180 g/mol thì 36,0 g là 0,20 mol.
Phần III
- Câu 1: 0,10 mol. n=18,0/180=0,10 mol.
- Câu 2: 0,60 mol ethanol. Theo phương trình, n(C₂H₅OH)=2×0,30=0,60 mol.
- Câu 3: 0,30 mol CO₂. Mỗi mol glucose tạo hai mol CO₂, nên n=2×0,15.
- Câu 4: 0,80 mol ethanol. n(glucose)=90,0/180=0,50 mol; ethanol lý thuyết 1,00 mol; thực tế=1,00×0,80=0,80 mol.
- Câu 5: 0,40 mol glucose. Tỉ lệ sucrose:glucose là 1:1 khi thủy phân hoàn toàn.
- Câu 6: 1,50 mol O₂. Mỗi mol glucose cần 6 mol O₂; 0,25×6=1,50 mol.
Nguồn kiến thức tham khảo
- OpenStax Biology for AP Courses, 7.5 Metabolism without Oxygen.
- OpenStax Organic Chemistry, ethanol fermentation.
- OpenStax Organic Chemistry, phân loại monosaccharide, sucrose và polysaccharide.
- OpenStax Chemistry 2e, công thức và thành phần phần trăm các carbohydrate.
- OpenStax Organic Chemistry, tính đặc hiệu enzyme amylase.