Đề ôn tập Địa lí số 25: Phơi nhiễm và phương án sơ tán khi có lũ

Đề tự biên soạn, không phải đề thi chính thức. Số liệu về ba xã và điểm trú ẩn là giả định. Trong bài này, “hộ trong vùng cảnh báo” được ước tính bằng tổng số hộ nhân tỉ lệ hộ nằm trong vùng cảnh báo. Giả sử mỗi chỗ tại điểm trú ẩn đáp ứng nhu cầu của một hộ; phép so sánh chưa xét số người mỗi hộ, tình trạng điểm trú ẩn, khả năng tiếp cận hay người cần hỗ trợ đặc biệt.

Dữ liệu giả định phục vụ bài tập

Xã	Tổng số hộ	Tỉ lệ hộ trong vùng cảnh báo (%)	Sức chứa điểm trú ẩn (hộ)
X	2 400	20	350
Y	1 800	30	520
Z	3 200	15	400

Số hộ trong vùng cảnh báo không phải dự báo số hộ chắc chắn bị ảnh hưởng. Sơ tán cần theo cảnh báo và hướng dẫn của cơ quan chức năng; không dùng phép tính giản lược này thay cho phương án ứng phó thực tế.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

1. Câu 1. Số hộ ước tính trong vùng cảnh báo tại xã X là: A. 480 hộ; B. 350 hộ; C. 2 400 hộ; D. 1 920 hộ.
2. Câu 2. Số hộ ước tính trong vùng cảnh báo tại xã Y nhiều hơn xã X bao nhiêu hộ? A. 60 hộ; B. 20 hộ; C. 540 hộ; D. 1 020 hộ.
3. Câu 3. Muốn ước tính số người trong vùng cảnh báo tại xã X từ số liệu 480 hộ, cần bổ sung thông tin nào? A. Tổng diện tích xã; B. Sức chứa điểm trú ẩn; C. Quy mô hộ trung bình của các hộ trong vùng; D. Tỉ lệ hộ ngoài vùng.
4. Câu 4. Tổng số hộ ước tính trong vùng cảnh báo ở cả ba xã là: A. 1 270 hộ; B. 1 400 hộ; C. 1 800 hộ; D. 1 500 hộ.
5. Câu 5. Vì sao xã Z có tổng số hộ lớn nhất nhưng không có số hộ cảnh báo ước tính lớn nhất? A. Tỉ lệ hộ cảnh báo ở Z thấp hơn; B. Sức chứa điểm trú ẩn tại Z thấp hơn; C. Z có ít hộ hơn X; D. Tỉ lệ cảnh báo không liên quan đến tổng số hộ.
6. Câu 6. Theo giả định của bài, xã X còn thiếu bao nhiêu chỗ trú ẩn nếu mọi hộ trong vùng cảnh báo cần một chỗ? A. 80; B. 130; C. 350; D. 830.
7. Câu 7. Xã Y có chênh lệch sức chứa so với số hộ cảnh báo là: A. dư 20; B. thiếu 520; C. thiếu 20; D. dư 520.
8. Câu 8. Phần thiếu 80 chỗ tại Z bằng khoảng bao nhiêu phần trăm số hộ ước tính trong vùng cảnh báo? A. 12,5%; B. 16,7%; C. 20,0%; D. 83,3%.
9. Câu 9. Tổng sức chứa ba điểm trú ẩn là: A. 1 270 hộ; B. 1 500 hộ; C. 1 800 hộ; D. 3 200 hộ.
10. Câu 10. Sau khi cộng gộp sức chứa, số hộ thiếu chỗ theo giả định toàn bài là: A. 130 hộ; B. 230 hộ; C. 480 hộ; D. 1 270 hộ.
11. Câu 11. Tỉ lệ hộ trong vùng cảnh báo cao nhất thuộc về: A. X; B. Z; C. Y; D. ba xã bằng nhau.
12. Câu 12. Tỉ lệ hộ trong vùng cảnh báo ở Y cao hơn Z bao nhiêu điểm phần trăm? A. 5 điểm phần trăm; B. 10 điểm phần trăm; C. 15 điểm phần trăm; D. 20 điểm phần trăm.
13. Câu 13. Xã có tổng số hộ lớn nhất là: A. Z; B. Y; C. X; D. X và Y bằng nhau.
14. Câu 14. Nếu số hộ vùng cảnh báo ở X tăng 10% và sức chứa giữ nguyên, số hộ mới ước tính là: A. 480; B. 528; C. 530; D. 350.
15. Câu 15. Để ưu tiên phân bổ nguồn lực sơ tán, ngoài số hộ còn cần quan tâm đến: A. màu của ký hiệu bản đồ; B. tên gọi xã; C. đường tiếp cận, thời gian cảnh báo, nhóm dễ bị tổn thương và năng lực điểm trú ẩn; D. tổng diện tích tỉnh mà không xét vị trí.
16. Câu 16. Tỉ lệ phần trăm tổng số hộ ba xã thuộc vùng cảnh báo xấp xỉ: A. 15%; B. 20%; C. 23,5%; D. 20,3%.
17. Câu 17. Phát biểu phù hợp nhất về năng lực trú ẩn là: A. số chỗ danh nghĩa cần được kiểm tra về điều kiện, vị trí và khả năng tiếp cận; B. mọi chỗ đều luôn sử dụng được; C. chỉ xã đông hộ mới có rủi ro; D. số hộ vùng cảnh báo chính là số hộ sẽ phải sơ tán.
18. Câu 18. Bản đồ phục vụ sơ tán cần thể hiện rõ: A. chỉ ranh giới xã; B. vùng nguy cơ, tuyến an toàn, điểm trú ẩn, sức chứa và thời điểm cập nhật; C. số liệu không có ngày; D. ảnh nền không chú giải.

Phần II. Đúng/Sai

Câu 1. Tính số hộ và sức chứa

1. Số hộ cảnh báo của X theo phép tính là 480.
2. Số hộ cảnh báo của Y là 540.
3. Sức chứa tại xã Y nhiều hơn sức chứa tại xã X là 170 chỗ.
4. Tổng mức thiếu chỗ theo giả định là 230 hộ.

Câu 2. Đọc chỉ tiêu không gian

1. Tại xã Y, tỉ lệ hộ ngoài vùng cảnh báo ước tính là 70%.
2. Trong tổng số 1 500 hộ ước tính trong vùng cảnh báo của ba xã, xã Y chiếm 36%.
3. Tổng số hộ của Z nhiều hơn X là 800 hộ.
4. Tỉ lệ hộ trong vùng cảnh báo cho biết chính xác số người tại mỗi hộ.

Câu 3. Diễn giải rủi ro

1. Phơi nhiễm mô tả người hoặc tài sản có thể hiện diện tại nơi có nguy cơ.
2. Số chỗ trú ẩn danh nghĩa không cho biết tình trạng hoạt động hoặc khả năng đến nơi.
3. Chỉ số giản lược trong bảng thay thế được kế hoạch sơ tán chính thức.
4. Đường đi, thời điểm cảnh báo và nhu cầu hỗ trợ cần được xem xét trong phương án sơ tán.

Câu 4. Sử dụng dữ liệu

1. Số liệu được nêu rõ là giả định.
2. Cộng tổng sức chứa toàn vùng có thể che khuất thiếu hụt ở từng xã nếu người dân không thể di chuyển qua địa bàn.
3. Mọi xã có cùng tỉ lệ hộ trong vùng cảnh báo.
4. Cần cập nhật bản đồ, dân số và sức chứa khi điều kiện thay đổi.

Phần III. Trả lời ngắn

1. Câu 1: Sức chứa tại Y cao hơn sức chứa tại Z bao nhiêu chỗ?
2. Câu 2: Tại xã X, phần thiếu hụt 130 chỗ chiếm bao nhiêu phần trăm số hộ cảnh báo ước tính? Làm tròn 1 chữ số thập phân.
3. Câu 3: Nếu sức chứa điểm trú ẩn tại xã Z tăng 15%, sức chứa mới là bao nhiêu chỗ?
4. Câu 4: Sức chứa xã Y chiếm bao nhiêu phần trăm tổng sức chứa ba điểm? Làm tròn 1 chữ số thập phân.
5. Câu 5: Tổng sức chứa hiện có đáp ứng bao nhiêu phần trăm tổng số hộ vùng cảnh báo ước tính? Làm tròn 1 chữ số thập phân.
6. Câu 6: Nêu hai loại thông tin cần kiểm tra trước khi quyết định sơ tán thực tế.

Đáp án và lời giải

Phần I

1. Câu 1. A. Lấy 2 400 hộ nhân 20%: 2 400×0,20=480 hộ.
2. Câu 2. A. X có 480 hộ, Y có 540 hộ; chênh lệch là 540−480=60 hộ.
3. Câu 3. C. Đơn vị hiện có là hộ. Muốn chuyển từ số hộ sang số người phải biết quy mô hộ trung bình hoặc có số người theo từng hộ; diện tích xã và sức chứa trú ẩn không xác định được số người.
4. Câu 4. D. Cộng số hộ vùng cảnh báo: 480+540+480=1 500 hộ.
5. Câu 5. A. Z có 3 200 hộ nhưng tỉ lệ cảnh báo là 15%, nên ước tính 480 hộ. Y chỉ có 1 800 hộ nhưng tỉ lệ 30%, tương ứng 540 hộ; vì vậy Y cao hơn Z.
6. Câu 6. B. X có 480 hộ theo ước tính và sức chứa 350, nên thiếu 480−350=130 chỗ.
7. Câu 7. C. Y có sức chứa 520 chỗ so với 540 hộ, nên thiếu 20 chỗ.
8. Câu 8. B. Tỉ lệ thiếu tại Z là (480−400)/480×100%=16,7%.
9. Câu 9. A. Tổng sức chứa là 350+520+400=1 270 hộ.
10. Câu 10. B. 1 500 hộ ước tính trừ 1 270 chỗ danh nghĩa, thiếu 230 chỗ theo giả định.
11. Câu 11. C. Tỉ lệ của Y là 30%, cao hơn X (20%) và Z (15%).
12. Câu 12. C. Tỉ lệ ở Y là 30%, ở Z là 15%; chênh lệch là 30−15=15 điểm phần trăm.
13. Câu 13. A. Z có 3 200 hộ, cao hơn X (2 400) và Y (1 800).
14. Câu 14. B. Mười phần trăm của 480 là 48; số mới là 480+48=528 hộ.
15. Câu 15. C. Phương án cần xét khả năng di chuyển an toàn, thời gian cảnh báo, nhu cầu hỗ trợ và điều kiện thực tế tại nơi đến.
16. Câu 16. D. Tổng số hộ là 7 400; 1 500/7 400×100%≈20,27%, làm tròn một chữ số thập phân là 20,3%.
17. Câu 17. A. Sức chứa niêm yết chưa thể hiện tình trạng hoạt động, vị trí so với vùng nguy hiểm và khả năng tiếp cận.
18. Câu 18. B. Bản đồ hữu ích cần giúp xác định vùng cần tránh, đường đi an toàn, điểm đến, dung lượng và thời điểm hiệu lực.

Phần II

1. Câu 1: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng. Tổng sức chứa là 1 270 chỗ; chênh lệch Y–X là 520−350=170 chỗ; tổng thiếu hụt giả định là 1 500−1 270=230.
2. Câu 2: a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai. Tỉ lệ hộ ngoài vùng cảnh báo tại Y là 100%-30%=70%; số hộ ước tính trong vùng cảnh báo của Y chiếm 540/1 500×100%=36% tổng ba xã; Z có 3 200−2 400=800 hộ nhiều hơn X. Tỉ lệ hộ không cho biết quy mô từng hộ.
3. Câu 3: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Chỉ số minh họa không thay thế đánh giá chính thức về nguy cơ, năng lực và phương án an toàn.
4. Câu 4: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng. Tổng vùng không có nghĩa có thể chuyển chỗ trú giữa các xã; mọi giá trị trong bảng là giả định.

Phần III

1. Câu 1: 520−400=120 chỗ.
2. Câu 2: (130/480)×100≈27,1%.
3. Câu 3: 400×1,15=460 chỗ.
4. Câu 4: 520/1 270×100≈40,9%.
5. Câu 5: 480+540+480=1 500 hộ ước tính; 1 270/1 500×100≈84,7%.
6. Câu 6: Chấp nhận hai thông tin hợp lí: cảnh báo/thời gian dự kiến; tuyến đi và điều kiện giao thông; số người, sức khỏe và hỗ trợ cần thiết; tình trạng/sức chứa thực tế của nơi trú; cập nhật ranh giới vùng nguy hiểm; hoặc hướng dẫn sơ tán từ cơ quan chức năng.

Tài liệu tham chiếu và phạm vi kiểm chứng

• UNDRR: Exposure — phơi nhiễm là người, cơ sở hạ tầng, nhà ở, năng lực sản xuất và tài sản khác hiện diện tại khu vực nguy hiểm.
• UNDRR: Disaster risk — rủi ro liên quan đến nguy cơ, phơi nhiễm, tính dễ bị tổn thương và năng lực.
• Cục Quản lý chất lượng, Bộ GDĐT: cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 — bối cảnh và dạng thức câu hỏi trắc nghiệm.

Phép tính tỉ lệ ở câu 16 đã làm tròn đến một chữ số thập phân. Dữ liệu minh họa không thay thế kế hoạch sơ tán chính thức; đề còn chờ giáo viên Địa lí thẩm định.