Không phải mọi cao nguyên ở Việt Nam đều là cao nguyên bazan
Cao nguyên là dạng địa hình có bề mặt tương đối bằng phẳng hoặc lượn sóng, nằm ở độ cao đáng kể so với vùng xung quanh. Việt Nam có nhiều cao nguyên với nguồn gốc địa chất khác nhau; đất đỏ bazan đặc biệt phổ biến ở nhiều cao nguyên Tây Nguyên nhưng không phải là đặc điểm của tất cả cao nguyên trong cả nước.
Các cao nguyên bazan tiêu biểu ở Tây Nguyên
Hệ cao nguyên Tây Nguyên thường được nhắc đến với các tên như Kon Tum, Pleiku, Đắk Lắk, Mơ Nông, Lâm Viên và Di Linh. Nhiều bề mặt ở đây có lớp phủ bazan và đất đỏ phát triển trên bazan, thuận lợi cho cây công nghiệp lâu năm như cà phê, cao su, hồ tiêu hoặc chè tùy khu vực.
Cao nguyên không phải bazan
Cao nguyên đá Đồng Văn là ví dụ rõ về cao nguyên karst phát triển chủ yếu trên đá vôi. Cao nguyên Mộc Châu cũng có đặc điểm địa chất và địa hình riêng, không nên gộp tất cả vào nhóm ‘cao nguyên hình thành do núi lửa’.
Vì sao Tây Nguyên nổi tiếng với đất đỏ bazan?
Các đợt phun trào bazan cổ đã tạo nên nhiều bề mặt cao nguyên. Qua quá trình phong hóa trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, đá bazan có thể hình thành đất đỏ giàu một số khoáng chất. Tuy nhiên năng suất cây trồng còn phụ thuộc độ dốc, tầng đất, nước tưới, khí hậu và cách quản lý đất.
Cách học dễ nhớ
- Tây Nguyên: nhớ hệ cao nguyên và nhiều vùng đất bazan.
- Đồng Văn: nhớ cao nguyên đá vôi karst.
- Mộc Châu: nhớ cao nguyên ở vùng núi phía Bắc, nổi tiếng với khí hậu cao nguyên và nông nghiệp.
Khi làm bài, nên dùng đúng tên cao nguyên thay vì lấy tên tỉnh thay cho tên địa hình. Ví dụ ‘Gia Lai’ và ‘Lâm Đồng’ là tên tỉnh, còn Pleiku, Lâm Viên và Di Linh là tên các cao nguyên.