Đề ôn thi học sinh giỏi Vật lí lớp 10 số 3 là đề tự biên soạn để luyện tập nâng cao; không phải đề thi chính thức của một địa phương hay kỳ thi cụ thể.
ĐỀ ÔN THI HỌC SINH GIỎI VẬT LÍ LỚP 10 – ĐỀ SỐ 3
Thời gian làm bài gợi ý: 150 phút | Tổng điểm tham khảo: 20 điểm
- Bài 1 (4 điểm). Trong tình huống Bảng tin lập kế hoạch, Một vật được ném ngang từ độ cao 26 m với vận tốc 13 m/s, lấy g=10 m/s². Tính thời gian rơi và tầm xa; trong đề số 3, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả. Ngoài kết quả, hãy nêu một cách kiểm tra độc lập để phát hiện sai sót.
- Bài 2 (4 điểm). Trong tình huống Bảng tin lập kế hoạch, Tụ điện C=8 μF được tích điện đến hiệu điện thế 160 V. Tính điện tích và năng lượng điện trường; trong đề số 3, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả. Hãy chỉ ra điều kiện hoặc dữ kiện nào quyết định cách giải.
- Bài 3 (4 điểm). Trong tình huống Bảng tin lập kế hoạch, Sóng cơ có tần số 70 Hz và bước sóng 0.8 m. Tính tốc độ truyền sóng; nếu tần số tăng gấp đôi trong cùng môi trường thì bước sóng thay đổi thế nào?; trong đề số 3, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả. Sau khi trả lời, hãy giải thích vì sao một phương án khác dễ dẫn tới kết luận sai.
- Bài 4 (4 điểm). Trong tình huống Bảng tin lập kế hoạch, Trình bày điều kiện để xuất hiện suất điện động cảm ứng và giải thích vai trò của tốc độ biến thiên từ thông; trong đề số 3, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả. Hãy nêu một bước đối chiếu giúp xác nhận kết quả là hợp lí.
- Bài 5 (4 điểm). Trong tình huống Bảng tin lập kế hoạch, Một thí nghiệm đo điện trở cho nhiều cặp U,I gần thẳng hàng nhưng không đi qua gốc tọa độ. Nêu hai nguyên nhân có thể và cách kiểm tra; trong đề số 3, hãy trình bày ít nhất một bước kiểm tra kết quả. Nếu dữ kiện thay đổi, hãy cho biết yếu tố nào trong cách giải phải được xem lại trước.
LỜI GIẢI CHI TIẾT
- Bài 1. t=√(2h/g)=√(52/10)≈2.280 s; tầm xa L=v0t≈29.645 m. Phần kiểm tra nên đối chiếu lại điều kiện, dữ kiện và kết quả cuối thay vì chỉ nhìn đáp số.
- Bài 2. Q=CU=1.280e-03 C; W=CU²/2=1.024e-01 J. Cần nêu rõ căn cứ quyết định cách làm, sau đó kiểm tra kết luận bằng phép tính ngược, nguồn khác hoặc trường hợp biên phù hợp.
- Bài 3. v=fλ=56 m/s. Trong cùng môi trường coi v không đổi; f tăng gấp đôi thì λ giảm một nửa. Một lời giải tốt phải chỉ ra vì sao phương án được chọn phù hợp hơn phương án dễ nhầm.
- Bài 4. Cần từ thông qua mạch biến thiên theo thời gian. Theo định luật Faraday, độ lớn suất điện động cảm ứng tỉ lệ với tốc độ biến thiên từ thông; biến thiên càng nhanh thì suất điện động càng lớn. Nên tự kiểm tra bằng một bước độc lập để bảo đảm không bỏ sót điều kiện hoặc đọc sai dữ kiện.
- Bài 5. Có thể do điện áp lệch chuẩn/điện trở tiếp xúc hoặc cảm biến dòng có sai lệch điểm 0. Kiểm tra bằng hiệu chuẩn dụng cụ, đo khi U=0, đảo dụng cụ hoặc dùng thiết bị chuẩn đối chiếu. Khi dữ kiện thay đổi, cần xem lại giả định và bước suy luận phụ thuộc trực tiếp vào dữ kiện đó.
Nhận xét
Đề theo bối cảnh Bảng tin lập kế hoạch đã bổ sung yêu cầu kiểm chứng hoặc đối chiếu ngay trong từng nhiệm vụ, tránh kiểu chỉ thay số mà giữ nguyên cách suy luận.